TV-gids

Iphigénie en Tauride (1779) is een tragische opera in vier bedrijven van de in Duitsland geboren componist Christoph Willibald Gluck. Hij schreef het werk voor de Franse markt, en de première in 1779 in de Parijse Academie Royale de Musique was een doorslaand succes. Iphigénie en Tauride behoort tot Gluck’s hervormingsopera’s: in dit werk diende de muziek het dramatisch verloop niet te domineren maar juist te ondersteunen. Nicolas-François Guillard baseerde zijn libretto op Claude Guimond de La Touche’s gelijknamige toneelstuk, wat uiteindelijk teruggrijpt op het beroemde Griekse drama van Euripides. Het speelt zich af kort na de Trojaanse oorlog, als Iphigénie, die door haar vader Agamemnon geofferd zou worden, door de godin Diana wordt gered. Diana brengt haar naar Tauris, waar Iphigénie haar hogepriesteres wordt. Diego Fasolis dirigeert het Orchestre National des Pays de la Loire en het Chœur d’Angers Nantes Opéra. Onder de solisten zijn Marie-Adeline Henry (Iphigénie), Charles Rice (Oreste), Sébastien Droy (Pylade), Jean-Luc Ballestra (Thoas) en Élodie Hache (Diane). Deze uitvoering werd in 2020 opgenomen in het Grand Théâtre d’Angers, Frankrijk.

Dit concert ter ere van Mozarts 250ste geboortedag is opgenomen in het Großes Festspielhaus te Salzburg op 27 januari 2006. Het Wiener Philharmoniker en de Wiener Singverein staan onder leiding van dirigent Riccardo Muti. Solisten zijn Thomas Hampson (bariton), Mitsuko Uchida (piano), Gidon Kremer (viool) en Yuri Bashmet (altviool). Op het programma staan onder andere het Pianoconcert Nr. 25 (KV. 503), Sinfonia Concertante (KV. 364), de ‘Haffner’-Symfonie Nr. 35 en aria’s uit de opera’s Così fan tutte, Le nozze di Figaro en Die Zauberflöte.

Andrea Marcon dirigeert het La Cetra Barockorchester van Bazel en mezzo-sopraan Magdalena Kožená tijdens de 25e jubileumeditie van het Zwitserse Verbier Festival in 2018. Kožená’s muzikale kwaliteiten lijken wel oneindig te zijn. Haar stem verricht wonderen in een wijds repertoire, dat zich uitstrekt van songs van Cole Porter tot liederen van Duparc of Mahler. Toch blijft ze een zwak houden voor de barokperiode, zoals wordt geïllustreerd in dit recital vanuit de kerk in Verbier. Het programma is van opmerkelijke eenvoud: vocale werken worden afgewisselend met sprankelende instrumentale stukken. Het programma opent met Uccellini’s ‘Aria quinta sopra La Bergamasca’ en Monteverdi’s ‘Disprezzata Regina’, gevolgd door Merula’s ‘Folle è ben che si crede’ en ‘Ballo detto Polliccio’. Na Castello’s Sonate Nr. 15 en ‘Passacalio a quattro’ van Marini, wordt afgesloten met Monteverdi’s ‘Il Combattimento di Tancredi e Clorinda’ en G. F. Händels ‘Lascia ch'io pianga’.

Sinds 1991 speelt de Berliner Philharmoniker ieder jaar een Europaconcert in een verschillende Europese stad. Hiermee herdenkt het orkest de oprichting van het orkest op 1 mei 1882, en vieren de musici het gedeelde erfgoed van de Oude Wereld. De editie van 1998 vond plaats op een fascinerende, unieke locatie: het Vasamuseum in Stockholm. Dit maritieme museum stelt de Vasa tentoon: dit enorme, 17e-eeuws schip, dat 69 meter lang en 12 meter breed was en 1210 ton woog, kapseisde en zonk al op haar eerste reis in 1628. Hiermee is het museum de perfecte achtergrond voor de Berliner Philharmoniker onder leiding van Claudio Abbado, die een muziekprogramma uitvoeren dat perfect aansluit op deze maritieme omgeving. Claude Debussy's Nocturnes dragen met impressionistische tonen van licht en kleur bij aan een indrukwekkend concert.

De Duitse organist Ullrich Böhme speelt composities van J. S. Bach op het orgel van de Thomanerkerk in de Duitse stad Leipzig in deze concertopname uit 2000. De Thomanerkerk is voor altijd verbonden met een aantal beroemde componisten, onder wie Felix Mendelssohn en Richard Wagner, maar bovenal met J. S. Bach, die er van 1723 tot zijn dood in 1750 ‘Thomaskantor’ was. Op het programma staan de Toccata in d-klein, BWV 565; Jesu, meine Freude, BWV 227/9; Nun danket alle Gott, BWV 657; Jesu bleibet meine Freude, BWV 147/6; Prelude en Fuga in a-klein, BWV 543; Vor deinen Thron tret ich hiermit, BWV 668; Toccata en Fuga in F-groot, BWV 540; en een aantal orgelkoralen uit Bachs Orgelbüchlein: In dich hab ich gehoffet, Herr, BWV 640; Wenn wir in höchsten Nöten, BWV 641; Wer nur den lieben Gott läßt walten, BWV 642; Alle Menschen müssen sterben, BWV 643; en Ach wie nichtig, BWV 644.

Het Tafelmusik Baroque Orchestra, ookwel bekend onder de naam Tafelmusik, is een in Toronto gehuisvest barokorkest, gespecialiseerd in oude muziek. Het ensemble staat onder de muzikale leiding van violiste Jeanne Lamon. In Galileo Project: Music of the Spheres (‘De Muziek der Sferen’) staat muziek van Monteverdi, Vivaldi, Bach en Händel op het programma. De uitvoering wordt op de achtergrond voorzien van beelden waarop onder meer de Hubble-telescoop, NASA en Canadese astronauten te bewonderen zijn. Ontdek deze interessante combinatie tussen kunst, wetenschap en cultuur uit de 17e en 18e eeuw in een betoverend concert dat een eerbetoon vormt aan Galileo’s eerste demonstratie van de telescoop. Acteur Shaun Smyth is de verteller in een magische decor ontworpen door Marshal Pynkoski, waarin de musici rond lijken te zweven. Geproduceerd en geschreven door Alison Mackey.

De Italiaanse cellist en dirigent Enrico Bronzi voert het Orchestra da Camera di Perugia aan tijdens dit intieme concert, dat op 27 september 2021 plaatsvond in de prachtige Basilica di San Pietro van de Italiaanse stad Perugia. Het programma begint met een cello-uitvoering van Bronzi met het Orchestra da Camera di Perugia: het Andante cantabile uit Joseph Haydns Symfonie nr. 13 in D majeur, Hob. I:13. Vervolgens voegen de Italiaanse pianisten Linda Di Carlo en Marco Scolastra zich bij het orkest voor een uitvoering van Wolfgang Amadeus Mozarts Concerto voor twee piano's en orkest in Es majeur, K. 365. Daarna volgt Mozarts concertaria "Ch'io mi scordi di te? ... Non temer, amato bene", K. 505, gezongen door de Italiaanse mezzosopraan Marina Comparato. Met pianobegeleiding van Linda Di Carlo sluit zij het concert af met de aria "Mon coeur s’ouvre à ta voix" uit Camille Saint-Saëns' opera Samson et Dalila.

Pianist Jakub Kuszlik (Polen, 1996) vertolkt Reflets dans l’eau uit Claude Debussy’s Images (boek I), en Frédéric Chopin’s Sonate nr. 3 in b-klein, Op. 58, tijdens de eerste ronde van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

Hoe laat de intieme connectie tussen instrument en musicus zich het best omschrijven? De wereldbekende violist Frank Peter Zimmerman noemt 'Lady Inchiquin'(zijn Stradivarius uit 1711) de'liefde van zijn leven', maar wat is er nodig voor een stuk hout om een dergelijke status te bereiken? Toen Zimmerman zijn geliefde instrument terug moest brengen naar eigenaar West LB, richtte hij zich tot vioolmaker Martin Schleske, voor velen de 'Stradivarius van de 21ste eeuw'. Deze documentaire verweeft Zimmermans verhaal van scheiding en hereniging met zijn instrument en demonstraties van Schleskes werk. Het belicht het leven van een viool en diens reis van werkplaats naar de concertzaal.

De Italiaanse componist Claudio Monteverdi (1567-1643) componeerde in een halve eeuw negen boeken met madrigalen, waarmee hij bijdroeg aan de transformatie van het genre. De polyfone, a capella madrigalen van de late renaissance maakten plaats voor de 'concertato' madrigalen van de vroege barok, waarbij de focus verschoof naar het vermogen van muziek om emoties uit een tekst tot uitdrukking te brengen. In 2011 begonnen de Britse tenor Paul Agnew en het gerenommeerde barokensemble Les Arts Florissants met opnames van Monteverdi’s eerste acht boeken met madrigalen. In deze uitzending gaat Agnew Les Arts Florissants voor in de madrigalen van Boek III. Boek III verscheen in 1592 en bestaat uit twintig vijfstemmige madrigalen. Deze uitvoering werd opgenomen in de Cité de la musique in Parijs, Frankrijk, in 2011.

De Berliner Philharmoniker telt als een van de beste orkesten ter wereld. Ook in Japan is het orkest zeer geliefd: dit concert uit 2000, dat werd opgenomen in Tokyo’s prachtige Suntory Hall, was dan ook een groot succes. Mariss Jansons dirigeert een prachtig programma met daarop de achtste symfonie van Antonin Dvorák, de Oberon Ouverture van Carl Maria von Weber, en het vioolconcert van Dmitri Sjostakovitsj, met stervioliste Hilary Hahn (*1979) als solist.

Basbariton Matthias Hoffmann (Austria, 1991) en pianist Lisa Ochsendorf (Duitsland, 1991) vertolken ‘Il modo di prender morale’ uit Franz Schubert’s Drei Lieder, Op. 83, D. 902; ‘Le faune’ uit Claude Debussy’s Fêtes galantes II, L. 114; ‘Du alte Ananasbirne’ uit Miroslav Srnka’s Dreizehn Lieder; Alphons Diepenbrock’s Simeons lofzang, RC 120; Carl Loewe’s Odins Meeresritt, Op. 118; ‘Nach dem Gewitter’ uit Alexander von Zemlinksy’s Acht Lieder, Op. 5; ‘L’heure exquise’ uit Reynaldo Hahn’s Sept chansons grises; ‘Silent noon’ uit Ralph Vaughan Williams’ The house of life; ‘Ich mag euch alle nicht’ uit Wolfgang Rihm’s Neue Alexanderlieder; ‘Betrunken’ uit Viktor Ullmann’s Liederbuch des Hafis, Op. 30; en Robert Schumann’s Belsazar, Op. 57, tijdens de laatste ronde van het Internationaal Vocalisten Concours 2021 – Lied Duo. Dit optreden werd opgenomen in De Verkadefabriek in ’s-Hertogenbosch.

De gevierde Duitse violist Isabelle Faust speelt J. S. Bachs Partita nr. 2 in d-klein (BWV 1004). Dit werk behoort tot de beroemde collectie Sonates en Partita’s voor viool solo (BWV 1001-1006). Partita nr. 2 bestaat uit vier dansen, met tot besluit de beroemde Chaconne, een monumentaal werk binnen het vioolrepertoire. In deze chaconne werkt Bach een reeks variaties op een thema uit, waarin hij allerlei complexe harmonische mogelijkheden verkent. Deze uitvoering uit 2020 werd opgenomen in de Thomaskirche in het Duitse Leipzig.

In 1419 erft Filips de Goede een rijk dat zich uitstrekt van Dijon tot diep in de Nederlanden. In 1430 richt hij zijn ridderorde van het Gulden Vlies op, waarmee hij zowel zijn ridderlijk ideaal als zijn politieke betrekkingen kan vormgeven. Marnix De Cat liet zich door deze legendarische broederschap inspireren. De komst van de hertog en zijn gevolg wordt met trompetten aangekondigd. In verfijnde chansons wordt de liefde bezongen.

Het jaarlijkse gala vanuit Berlijn stond in 2005 volledig in teken van W. A. Mozart. Ter ere van de 250ste geboortedag van de componist brachten de Berliner Filharmoniker en sir Simon Rattle het publiek alvast in de perfecte stemming voor het aanstaande jubileumjaar. Op het programma staan enkele van Mozarts bekendste werken, waaronder ook delen uit zijn opera Le nozze di Figaro. Dit geestige en satirische werk, over de zwakheden van geliefden, wordt verrijkt door de stemmen van Magdalena Kozena, Camilla Nylund en John Relyea. Emmanuel Ax is de solist in het Pianoconcert Nr. 9 (KV. 271). Het concert wordt afgesloten met een uitvoering van Mozarts Symfonie Nr. 38 (KV. 504).

De ontmoeting tussen de Franse componist Hector Berlioz en de knappe actrice Harriet Smithson leidde tot een van Berlioz’ beroemdste werken. Nadat Berlioz’ haar Shakespeare had zien spelen was hij op slag verliefd: hij stuurde haar ontelbare liefdesbrieven maar zij beantwoorde er geen één. Berlioz’ hart was gebroken en hij componeerde zijn Symphonie fantastique: Épisode de la vie d'un Artiste...en cinq parties (Symfonie fantastique: Episode uit het leven van een artiest… in vijf delen). Het werk vertelt het verhaal van een jonge artiest die tijdens een aanval van liefdesverdriet zelfmoord probeert te plegen maar niet genoeg gif inneemt: in plaats van te sterven hallucineert hij enkel. Door dit verhaal in de muziek en de uitgebreide orkestbezetting (onder andere vier harpen en een klok), was dit een revolutionair werk. Berlioz' Symphonie fantastique wordt hier uitgevoerd door deFilharmonie onder leiding van Jaap van Zweden. Deze uitvoering uit 2008 is opgenomen in de Koningin Elisabethzaal te Antwerpen.

De Italiaanse pianist Roberto Prosseda (*1975) geldt momenteel als één van de belangrijkste vertolkers van Felix Mendelssohns pianorepertoire. Prosseda’s ontdekking van onbekende composities van Mendelssohn werd breed uitgemeten in de Europese media en leidde tot diverse plaatopnames voor het beroemde label Decca. In dit recital uit 2015 vanuit Teatro alle Vigne in het Italiaanse Lodi speelt Prosseda een selectie uit Felix Mendelssohns Lieder ohne Worte: Op. 19 nr. 1, Op. 38 nr. 2, Op. 38 nr. 6, Op. 53 nr. 2, Op. 30 nr. 6 en Op. 62 nr. 2, en diens Variations sérieuses, Op. 54, en Fantasie, Op. 28.