TV-gids

Mahler's Derde Symfonie, gecomponeerd tussen 1895 en 1896, is een grootschalig, programmatisch werk dat thema's van natuur, menselijkheid en spirituele verheffing verkent. Het stuk maakt gebruik van een enorm orkest, een vrouwenkoor, een kinderkoor en een mezzosopraan soliste, wat een weids klanklandschap creëert dat alles uitbeeldt, van de schoonheid van de natuur tot diepgaande filosofische vragen over het bestaan. De symfonie is opgebouwd uit zes delen, variërend van het "ontwaken van de natuur" tot een spirituele conclusie, geïnspireerd door Nietzsche en volksdichtkunst.

Tijdens deze editie van het jaarlijkse nieuwjaarsconcert bundelen de Berliner Philharmoniker en Sir Simon Rattle de krachten met operazangers Cecilia Bartoli. Op het programma staat een selectie prachtige aria’s uit Bartoli’s uitzondelijke repertoire. Daarnaast speelt het orkest enkele symfonische dansen van Brahms en Dvořák, waarin de opgewekte karakteristieken van hun eigen stijl gecombineerd worden met die van slavische en Hongaarse volksmuziek. De volgende werken staan op de lessenaar: De danssuite en Gavotte en Entr’acte uit ‘Les Boréades’ van Rameau en drie aria’s van Händel: “Scherza in mar la navicella" uit Lotario, “Ah che sol...M'adoro l'idol mio” uit Teseo en “Lascia la spina” uit Il Trionfo del Tempo e del Disinganno. Er wordt vervolgd met orkestuitvoeringen van Dvořáks Slavische Dansen Op. 46, Nr. 1 en 4, Op. 72/4 en Op. 46/3 en Suite Nr. 2 uit Ravels Daphnis et Chloé. De Berliner Philharmoniker sluit het nieuwsjaarsconcert traditioneel af met met Brahms’ Hongaarse Dans Nr. 1.

This documentary by Christoph Keller follows various participants and teachers participating in the International Summer Piano Academy.

De Nederlandse dirigent Bernhard Haitink dirigeert de Berliner Philharmoniker in een uitvoering van Gustav Mahlers Symfonie Nr. 7. Opgenomen in de Berliner Philharmonie in 1993. Tijdens de jaren tussen het voltooien (1906) en eerste uitvoering (1908) van de Zevende Symfonie onderging het leven van de toen al beroemde dirigent en componist Gustav Mahler tamelijk dramatische wendingen. Hij nam ontslag bij de Weense Staatsopera, zijn eerste dochter overleed en er werd een hartafwijking bij de componist geconstateerd. Vanwege het ‘duistere’ karakter van enkele delen (het tweede en vierde deel hebben de titel ‘Nachtmusik’ en het derde deel heeft als naam ‘Schattenhaft’ - schaduwachtig), wordt de symfonie ook wel ‘Lied der Nacht’ genoemd, een titel waar de componist zelf het overigens niet mee eens was. Deze Zevende Symfonie is Mahlers meest abstracte werk, misschien werd het werk daarom wel slecht ontvangen door zowel de musici als het publiek ten tijde van de première. Ook nu nog wordt deze Zevende niet vaak op het programma gezet geprogrammeerd door orkesten en lijkt het een van zijn minst populaire werken. Niet terecht want de Zevende kent een unieke opbouw van donker naar licht van duister naar de juichende finale. Van Mahlers latere oeuvre is de Zevende zeker niet minder toegankelijk dan de veel gespeelde Negende Symfonie. Van de huidige generatie grote dirigenten slaat niemand deze symfonie meer over.

Het German Brass Ensemble presenteert enkele van Bachs populairste melodieën in adembenemende, virtuoze arrangementen voor koperensemble. De werken zijn opgenomen in de St. Thomas Kirche in Leipzig en het programma bevat onsterfelijke stukken als de ‘Toccata en Fuga in d klein’, het ‘Adagio on a G String’, ‘Jesus bleibet meine Freude (Jesu, Joy of Man’s Desiring)’ en nog veel meer. German Brass behoort tot een van de meest succesvolle koperensembles van de afgelopen jaren en bestaat uit musici afkomstig uit de beste Duitse orkesten, zoals het Berliner Filharmoniker en de Müncher Filharmoniker. De uitvoeringen zijn opgenomen in de kerk waarin veel van Bachs stukken ontstonden, welke voorzien is van een geweldige akoestiek. De hoge kwaliteit van de opname, op zowel visueel als auditief vlak, doet eer aan de viering van Bachs muziek.

Jaarlijks vindt eind augustus het Festival Oude Muziek plaats in Utrecht. Dit is het grootste oude muziek festival ter wereld en trekt inmiddels een publiek van meer dan 70.000 bezoekers. Vanwege de coronapandemie vond de 2020 editie van dit festival in een andere vorm plaats. Er werd een alternatief programma aangeboden met zowel live concerten op locatie als dagelijkse livestreams en archiefopnames. Als onderdeel van dit festival brengt de Canadese fortepianist Anders Muskens een recital gewijd aan sonates van de Duitse Barokcomponist Franz Ignaz Beck. Op het programma staan onder meer L’Éveillée en ‘La Sophie’. Deze uitvoering werd opgenomen in de Gertrudiskapel te Utrecht op 25 augustus.

Het Maggio Musicale Fiorentino (Florentijnse Muzikale Mei) is het oudste opera- en kunstfestival van Italië. Het werd in 1933 opgericht om hedendaagse en in de vergetelheid geraakte opera’s op de planken te brengen. In de loop der jaren heeft het festival zich verbreedt, en zijn orkestrale concerten er een vaste waarde geworden. Tijdens de editie van 2021 van het festival leidt Sir John Eliot Gardiner het Orchestra del Maggio Musicale Fiorentino in een prachtig concertprogramma met Pjotr Iljitsj Tsjaikovski’s Symfonie nr. 2 in c-mineur, Op. 17, 'Klein-Russische', en Edward Elgars Variaties op een Origineel Thema, Op. 36, beter bekend als de Enigmavariaties. Tsjaikovski’s Symfonie nr. 2 uit 1872 draagt de bijnaam 'Klein-Russische', omdat de componist er volksmelodieën uit Oekraïne in verwerkte, dat destijds wel als 'Klein-Rusland' werd aangeduid. Elgars orkestrale Enigmavariaties uit 1899 bestaan uit een thema en veertien variaties, waarbij elke variatie een muzikale schets is van een van de vrienden van de componist. Deze uitvoering werd opgenomen in het Teatro del Maggio Musicale Fiorentino in Florence, Italië, in 2021.

Raúl Delgado dirigeert het Orquesta Sinfonica de Minería in een concertprogramma dat in het teken staat van Mexicaanse componisten. Dit programma, waarin het tweede deel van het concert aan bod komt, omvat de volgende werken: Blas Galindo's "Sones de Mariachi", Arturo Marquez' Danzón nr. 2, José Pablo Moncayo's "Huapango", en Genero Codina's "March of Zacatecas". Dit concert uit 2019 vond plaats in de Academia de Música del Palacio de Minería in Mexico-Stad.

Pianist Antonio Chen Guang (China, 1994) treedt op met het CMIM ensemble, bestaande uit drie strijkers van het Symfonieorkest van Montreal, in een uitvoering van het eerste deel, Sostenuto assai – Allegro ma non troppo, van Robert Schumanns Pianokwartet in Es-groot, Op. 47. Dit optreden vond plaats in de kamermuziekronde van het uit twee delen bestaande halve finale van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

Het muzikale collectief Les Dissonances werd in 2004 opgericht door violist David Grimal. Het ensemble werkt zonder dirigent en is samengesteld uit musici uit de best aangeschreven Europese orkesten, internationale solisten, en jong talent. In dit programma speelt Les Dissonances Johannes Brahms’ Symfonie nr. 4 in e-klein, Op. 98. Brahms voltooide zijn laatste symfonie in 1885. Hij dirigeerde de geslaagde première van het werk in oktober van datzelfde jaar in de Duitse stad Meiningen. De finale van de symfonie bestaat uit een chaconne, een op variaties gebaseerde vorm die de fascinatie van de componist voor barokmuziek weerspiegelt. In dit deel leent Brahms een acht maten tellend thema uit J. S. Bachs cantate ‘Nach dir, Herr, verlanget mich’, BWV 150. Het deel opent met het thema en gaat dan over in een reeks variaties met allemaal datzelfde herhaalde thema in de bas. Deze uitvoering werd in 2014 opgenomen in de Opéra de Dijon, Frankrijk.

Het Italiaanse duo van cellist Silvia Chiesa en pianist Maurizio Baglini geeft een prachtig recital met composities van Ferruccio Busoni, Franz Liszt, Frédéric Chopin en Sergej Rachmaninov. Op het programma staan Busoni’s Kultaselle – 10 variaties op een Fins volkslied; Liszt’s Twee Elegieën voor cello en piano; Chopin’s Introductie en Polonaise brillante in C-groot, Op. 3; en Rachmaninovs Sonate in g-klein voor cello en piano, Op. 19. Als toegift speelt het duo Leonard Bernstein’s wereldberoemde lied 'Tonight' uit de musical West Side Story. Deze uitvoering werd op 4 november 2024 opgenomen in de Sala Verdi van het Conservatorio Giuseppe Verdi in het Italiaanse Milaan.

Franz Welser-Möst leidt het Cleveland Orchestra in een uitvoering van Anton Bruckners Symfonie Nr. 7. Dit werk neemt een centrale plaats in binnen het oeuvre van de componist: hiermee viel Bruckner eindelijk de erkenning ten deel die hij verdiende. Nog altijd is het één van zijn meest geliefde werken. De symfonie volgt de klassieke opbouw van vier aparte delen. Het hart van het werk is een lang en emotioneel Adagio, geschreven als eerbetoon aan Richard Wagner. Het eerste deel van de symfonie begint met een stijgend thema dat wordt aangedragen door de cello's. Het Scherzo verlicht de sombere sfeer van het voorafgaande Adagio, en met de Finale komt met ongeremd plezier ten einde. Deze uitvoering werd in 2008 opgenomen in Severance Hall in Cleveland.

De Venezolaanse dirigent Giovanni Guzzo leidt het Camerata Fundación EDP van muziekschool Reina Sofía in een concert vol temperament. Het programma begint met de etherische ‘Danza degli spiriti beati’ (Dans der zalige geesten) uit Christoph Willibald Gluck’s opera Orfeo ed Euridice, met fluitist Matthew Raymond Origel. Het concert gaat verder met vocale meesterwerken: J.S. Bachs briljante cantate-aria ‘Jauchzet Gott in allen Landen!’, BWV 51, met sopraan Marlin González Zúñiga en trompettist Marc Ferrando Pelegrí, en W.A. Mozarts jubelende motet Exsultate, jubilate, K. 165, met sopraan Carla Isabel Gómez del Pulgar. Tot besluit van het concert klinkt een groots klassiek meesterwerk: Mozarts dramatische Symfonie nr. 40 in g-klein. Deze uitvoering werd op 18 december 2024 opgenomen in het Auditorio Sony van muziekschool Reina Sofía in de Spaanse hoofdstad Madrid.

De documentaire How to get out of the Cage (2012) van de prijswinnende regisseur Frank Scheffer vormt een intiem portret van John Cage (1912-1992), een van de belangrijkste componisten van de twintigste eeuw. Van 1982 tot 1992 werkte Scheffer nauw samen met Cage en dit resulteerde in uniek beeld- en geluidsmateriaal, zoals interviews, muziekuitvoeringen en beelden van locaties die een belangrijke rol spelen in het leven en werk van de componist. In al zijn werk over Cage maakt Scheffer gebruik van de Chinese kansmethode I Tjing (het Boek der Veranderingen), die Cage ook gebruikte in zijn composities. Toch besloot Scheffer deze documentaire te structureren op de gebruikelijke manier: gebaseerd op keuzes.

Nadat de gelauwerde Italiaanse pianist Riccardo Schwartz alle 32 pianosonates van Ludwig van Beethoven opnam ter gelegenheid van de 250e geboortedag van die componist, besloot hij zich te wijden aan Robert Schumann’s repertoire voor piano solo. In dit programma speelt Schwartz Schumann’s Sinfonische Etüden, Op. 13. Dit werk uit 1834-37 begon als een thema met een reeks van zestien variaties. Het thema was gecomponeerd door Baron von Fricken, een amateurmusicus, met wiens dochter Ernestine von Fricken Schumann zich in 1834 verloofde. De eerste publicatie van dit werk, uit 1837, bestaat uit het thema met twaalf etudes (slechts negen daarvan werden ‘variaties’ genoemd). Vijftien jaar later, in 1852, publiceerde Schumann een tweede editie van het werk, waarin hij twee etudes schrapte en enkele andere kleine wijzigingen aanbracht. De veelgeprezen pianist Riccardo Schwartz (1986) treedt over de hele wereld op als solist, onder andere met wereldberoemde dirigenten als Gustav Kuhn en Yuri Temirkanov.

Het Italiaans-Zwitserse ensemble Trio des Alpes, bestaande uit Hana Kotková (viool), Claude Hauri (cello) en Corrado Greco (piano), slaat de handen ineen met Kamerorkest Mantua voor deze uitvoering van het Concertino voor piano, viool, cello en strijkorkest, H. 232 van de Tsjechische componist Bohuslav Martinů (1890-1959). Martinů was een productieve componist die een oeuvre van bijna 400 werken naliet. Hij voltooide het vierdelige Concertino in 1933. De première vond in 1936 plaats door het Basler Kammerorchester onder leiding van Paul Sacher. In de periode 1931-1943 werkte Martinů aan meerdere concertante composities. Veel van deze werken waren min of meer beïnvloed door de barokke 'concerto grosso'-vorm: het principe dat een groep solo-instrumenten wordt afgewisseld door een groot ensemble sprak de componist zeer aan. Deze uitvoering werd op 21 januari 2016 opgenomen in het Teatro Bibiena in Mantua, Italië.

De vertolkingen van de muziek van Sergej Rachmaninov door de Russische pianist Nikolaj Loeganski worden over de hele wereld geprezen. In dit geweldige recital presenteert de grote pianist werken van die Russische romantische componist, naast muziek van Ludwig van Beethoven en Alexander Glazoenov. Loeganski begint zijn concert met Beethovens Pianosonate nr. 14 in cis mineur, Op. 27 nr. 2, 'Mondschein', gevolgd door Alexander Glazoenovs Pianosonate nr. 2 in e mineur, Op. 75. Vervolgens speelt Loeganski een selectie werken van Rachmaninov: Rachmaninovs pianotranscriptie van J.S. Bachs Partita nr. 3 in E majeur; een selectie uit Études-Tableaux (nrs. 1, 2, 4 en 8, Op, 33, en nrs. 5 en 6, Op. 39); Lila (Op. 21, nr. 5); Prelude in c mineur, Op. 23 nr. 7; en Rachmaninovs transcriptie van Pjotr Iljitsj Tsjaikovski's Wiegelied (Op. 16 nr. 1). Dit recital werd opgenomen in Concertzaal Tsjaikovski in Moskou, Rusland, op 4 juni 2021.

Elk jaar vindt eind augustus het beroemde Festival Oude Muziek plaats in de stad Utrecht. Met jaarlijks 70 duizend bezoekers is dit festival het grootste oude-muziekfestival van de wereld. Wegens de Covid-19-pandemie ging het festival in 2020 door in een aangepaste vorm, deels met concertuitvoeringen op locatie, deels met dagelijkse livestreams van concerten en archiefopnames. Als onderdeel van deze festivaleditie spelen Lucie Horsch (blokfluit) en Alexandra Nepomnyashchaya (klavecimbel) verscheidene suites en sonates. Op het programma staan Charles François Dieupart's Suite V in F, Johann Sebastian Bachs Sonate, BWV 1035, een selectie preludes uit Jacques Hotteterre’s L’art de Préluder, François Couperin’s Concert Royal IV, en Joseph Bodin de Boismortier’s Sonate in e-klein, Op. 91 nr. 4. Dit concert werd op 31 augustus 2020 opgenomen in de Gertrudiskapel in Utrecht.