TV-gids

Op zijn zeventigste gold Claudio Abbado als één van de beste, meest gerespecteerde dirigenten ter wereld. Zijn staat van dienst is legendarisch: hij was achtereenvolgens muzikaal leider van La Scala in Milaan (1968-1986), toen bij de Weense Staatsopera (1986-1991), en de Berliner Philharmoniker (1989-2002). Abbado, een krachtige voorvechter van de ontwikkeling van jong muzikaal talent, speelde een sleutelrol bij de oprichting van het Chamber Orchestra of Europe, het European Union Youth Orchestra, en het Gustav Mahler Jeugdorkest. Na een periode van ziekte gaat hij een nieuwe fase in zijn carrière in: hij richt het Luzern Festivalorkest op. Filmmaker Paul Smaczny volgde de carrière van Abbado door de jaren heen op de voet, wat talloze interviews opleverde. In dit profiel bespreekt Abbado zijn leven en werk, zijn opvattingen over muziek, en zijn favoriete composities. Nooit eerder vertoond interviewmateriaal wordt afgewisseld met beelden van de dirigent tijdens repetities en in concert, gesprekken met vrienden en collega's, en archiefmateriaal. Dit portret plaatst deze "stille denker" in een nieuw en onverwacht licht.

Léon Spierer leidt het Orquesta Sinfonica de Minería tijdens het Concerto de San Silvestre. Solist is sopraan Jéssika Arévalo. Het eerste deel van dit feestelijke concert, dat in dit programma aan bod komt, omvat de volgende werken: Johann Strauss jr.'s Wiener Blut, Op. 354, "Meine Lippen, sie küssen so heiß" uit Franz Léhar's muzikale komedie Giuditta, de Overture uit Gioachino Rossini's opera De barbier van Sevilla, "Vilja's Lied" uit Franz Léhar's muzikale komedie Die Lustige Witwe, Johann Strauss jr.'s An der Schönen Blauen Donau, Op. 314, "Carceleras" uit Ruperto Chapi's Las Hijas del Zebedeo, en de beroemde Radetzkymars, Op. 228 van Johan Strauss. Dit concert vond plaats in de Academia de Música del Palacio de Minería in Mexico-Stad.

Bernard Haitink dirigeert de Berliner Philharmoniker in een uitvoering van Mozarts Vioolconcert Nr. 3, KV. 216. Solist is Frank Peter Zimmermann. Onderdeel van het Europakonzert van 1993 vanuit de Royal Albert Hall te Londen.

De Berliner Philharmoniker behoort al jaren tot de beste orkesten ter wereld. In 1990 kwamen musici uit het orkest bijeen om enkele prachtige kamermuziekstukken te spelen. Het eerste is Ludwig van Beethovens Octet in Es-groot en er wordt afgesloten met Antonín Dvořáks Serenade in d-klein. Beide composities zijn geschreven voor blaasinstrumenten. Wel herschreef en breidde Beethoven zijn eerste strijkkwartet uit voor zijn Octet in Es-groot. Dit concert is opgenomen in de Neue Kammern naast Slot Sanssouci, het zomerverblijf van Frederik de Grote.

Jaarlijks vindt eind augustus het Festival Oude Muziek plaats in Utrecht. Dit is het grootste oude muziek festival ter wereld en trekt inmiddels een publiek van meer dan 70.000 bezoekers. Vanwege de coronapandemie vond de 2020 editie van dit festival in een andere vorm plaats. Er werd een alternatief programma aangeboden met zowel live concerten op locatie als dagelijkse livestreams en archiefopnames. Als onderdeel van dit festival brengt de Canadese fortepianist Anders Muskens een recital gewijd aan sonates van de Duitse Barokcomponist Franz Ignaz Beck. Op het programma staan onder meer L’Éveillée en ‘La Sophie’. Deze uitvoering werd opgenomen in de Gertrudiskapel te Utrecht op 25 augustus.

Johannes Brahms' Ein deutsches Requiem, Op. 45, schenkt de levenden troost met religieuze teksten die vanuit de traditie niet verbonden zijn met het liturgische karakter van requiemmissen. Hierdoor kent het werk een ongekende intensiteit. Deze muziek spreekt alle mensen aan, ongeacht hun geloof. Hoewel in een soortgelijk werk de emoties dicht aan het oppervlak liggen, maken de Wiener Singverein en het Cleveland Orchestra onder leiding van chef-dirigent Franz Welser-Möst korte metten met enig spoor van bombast, in deze concertuitvoering in de prachtige barokbasiliek van het Oostenrijkse Sankt Florian uit november 2016. De twee solisten van het programma – Hanna-Elisabeth Müller en Simon Keenlyside – zijn geen onbekenden op de wereldpodia. Waar de eerste een carrière heeft opgebouwd in de operawereld, als Liedervertolker én als concertzangeres, heeft de in Londen geboren Keenlyside een indrukwekkende loopbaan weten te baseren op de prestigieuze gastoptredens die hij het afgelopen decennia gaf.

Pianist Antonio Chen Guang (China, 1994) speelt Reflets dans l’eau uit Claude Debussy’s Images (boek I); Barbara Assiginaak’s Mzizaakok Miiniwaa Mzizaakoonsak (‘paardenvliegen en hertenluisvliegen’); Ludwig van Beethovens Sonate nr. 31 in As-groot, Op. 110; Ferruccio Busoni’s transcriptie van J. S. Bachs Ich ruf’ zu dir, Herr Jesu Christ, BWV 639; en Franz Liszts Mephisto Waltz nr. 1, S. 514 (Der Tanz in der Dorfschenke), tijdens het solorecital in de uit twee delen bestaande halve finale van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

Franz Welser-Möst dirigeert het Cleveland Orchestra in een concertprogramma met werken van Johannes Brahms (1833-1897). Het concert opent met de Akademische Festouvertüre, Op. 80. Brahms componeerde het werk ter ere van de Universiteit van Breslau, waar de componist een eredoctoraat ontving in de filosofie. Na deze ouverture volgt Brahms' Vioolconcert in D, Op. 77. Soliste is de vermaarde Duitse violiste Julia Fischer (1983). Brahms componeerde het werk speciaal voo vioolvirtuoos Joseph Joachim, die het schaarde onder de 'vier grote Duitse vioolconcerten', naast die van Beethoven, Bruch en Mendelssohn. Dit concert is opgenomen in de Severance Hall te Cleveland, VS in 2014.

Een nieuwe generatie heeft de piano weer populair gemaakt: pianisten met een passie voor virtuositeit en een bereidheid om hun repertoire uit te breiden. Zij vullen de standaard klassieke meesterwerken aan met minder gespeeld werk en onbekende componisten. De serie Legato laat het publiek kennismaken met deze nieuwe generatie. Door het filmen van een portret krijgen we een inzicht in hun stijl., methodes en persoonlijke doelen. De Canadese pianist Marc-André Hamelin staat centraal tijdens deze aflevering. Hij speelt werken van Haydn (Pianosonate in E groot), Chopin (Pianosonate Nr. 3), Debussy (Préludes, boek twee), Hamelin (Etude No. 7) en twee korte stukken van Gershwin (Do, Do, Do en Liza).

This documentary by Christoph Keller follows various participants and teachers participating in the International Summer Piano Academy.

Antonio Mormone (1930-2017), een invloedrijke talentscout binnen de klassieke muziek, leeft voort als de naamgever van de Premio Internazionale Antonio Mormone (PIAM), die wordt uitgereikt aan de winnaar van het gelijknamige Italiaanse muziekconcours. De eerste editie van dit concours, dat plaatsvond op verschillende locaties in Milaan in de periode 2019-2021, was gewijd aan de piano. Eén van de deelnemende pianisten, Leonardo Colafelice (Italië, 1995), speelt Felix Mendelssohns Variations sérieuses, Op. 54, en Frédéric Chopin’s ‘Heroïsche’ Polonaise in As-groot, Op. 53. Dit recital werd in mei 2021 opgenomen in het Nuovo Teatro Ariberto in Milaan.

De Mexicaanse dirigent Carlos Miguel Prieto leidt het Orquesta Sinfónica de Minería in een uitvoering van Sergej Prokofjevs Peter en de Wolf, Op. 67. De korte, verhalende orkestsuite Peter en de Wolf (1936) vertelt over de dappere jongen Peter, die met zijn grootvader aan de rand van een bos woont. Samen met zijn dierenvrienden weet Peter een boosaardige wolf te vangen en naar de dierentuin te brengen. Maestro Prieto geeft een inleiding op de verschillende delen van de suite. Elk personage in elk deel wordt vertegenwoordigd door een ander instrument of instrumentengroep, waarmee de instrumentfamilies van het orkest op aanstekelijke wijze worden geïntroduceerd. Deze uitvoering werd in 2021 opgenomen in het Auditorio Nacional in Mexico-Stad.

Het sensationele Sollazzo Ensemble bezoekt in twee concerten uniek Bourgondisch repertoire. Het Leuvens Liedboek, pas recent ontdekt en nu gekoesterd door de Stichting Alamire, is een openbaring: niet alleen bevat het eeuwenlang vergeten repertoire, maar ook een exquise collectie late Bourgondische polyfonie. Nergens komt de sombere melancholie die Huizinga beschrijft zo mooi naar voren als in dit chansonnier.

Pianowonder Evgeny Kissin verovert andermaal de harten van zijn luisteraars in een concertprogramma met werken van Chopin, Schumann, Scriabin en Debussy. De recitals van de Russische pianist zijn al jaren lang vaste prik op het Verbier Festival en vormen een steevast hoogtepunt. Kissin opent met Chopins Nocturne Op. 62, Nr. 2. Na Schumanns zelden uitgevoerde Derde Pianosonate, Op. 14 volgt een selectie preludes van Debussy, ter ere van diens honderste geboortejaar. Kissin sluit af met Scriabins Pianosonate Nr. 4 en Golliwog’s Cakewalk uit Debussy’s Children’s Corner. Opgenomen tijdens de 25e jubileumeditie van het Zwitserse Verbier Festival van 2018.

De Zwitserse dirigent Philippe Jordan en het Orchestre de l'Opéra national de Paris namen in 2014 en 2015 alle negen symfonieën van Ludwig van Beethoven op. In deze uitzending dirigeert Jordan Beethovens Symfonie nr. 3 in Es majeur, Op. 55, ‘Eroïca’. Deze symfonie werd gecomponeerd in 1803 en 1804 en geldt als een belangrijk keerpunt in zowel Beethovens oeuvre als in de westerse muziekgeschiedenis. Symfonie nr. 3 duurt langer dan alle eerdere symfonie. De gebruikelijke lange inleiding wordt vervangen door twee krachtige akkoorden, waarop de lage strijkers het hoofdthema introduceren. Het langzame tweede deel is een treurmars, gevolgd door een snel Scherzo. Het vierde en laatste deel wordt gedomineerd door een thema dat Beethoven al gebruikte in zijn muziek voor het ballet 'Die Geschöpfe des Prometheus'. Deze uitvoering werd in 2014 opgenomen in de Opéra Bastille in Parijs, Frankrijk.

Alfred Brendel is de solist in Beethovens Pianoconcert Nr. 3. Daarnaast speelt het Lucerne Festivalorkest onder leiding van Claudio Abbado Bruckers Symfonie Nr. 7. Het Lucerne Festival is één van ’s werelds meest gerenommeerde festivals voor klassieke muziek. De geschiedenis van het festival begon met een inauguratieconcert op 25 augustus 1938 onder leiding van Arturo Toscanini. In 2003 werd Claudio Abbado, die al sinds 1966 geregeld op het festival te zien is, de muzikale leider van het nieuw opgerichte Lucerne Festivalorkest. Tot aan zijn dood in januari 2014 inspireerde hij zijn “familieorkest” tot het brengen van uitvoeringen van hoge kwaliteit. Het Lucerne Festivalorkest bestaat uit musici van het Mahler Chamber Orchestra, de Berliner Philharmoniker en internationale solisten.

Henk de Graaf speelt werken voor klarinet. In deze uitzending zijn onder meer werken van Debussy, Genzmer, Büsser en Brahms te horen.

Deze Sonate voor Viool en Klavecimbel Nr. 5 BWV 1018 is de vijfde van de sonates die Johann Sebastian Bach voor 1725 componeerde, waarschijnlijk toen hij werkzaam was als Kapellmeister in Köthen. Er wordt aangenomen dat hij de sonates voor Prins Leopold schreef en later de werken voor eigen gebruik in Leipzig aanpaste. Misschien is het hierdoor dat de werken goed speelbaar zijn voor amateurs, maar alle sonates bevatten genoeg finesse om een uitdaging te zijn voor professionele musici. De verschillende werken zijn als set bedoeld, net zoals de Brandenburgse concerten. Frank Peter Zimmermann (viool), Enrico Pace (piano)

Het muzikale collectief Les Dissonances werd in 2004 opgericht door violist David Grimal. Het ensemble werkt zonder dirigent en is samengesteld uit musici uit de best aangeschreven Europese orkesten, internationale solisten, en jong talent. In dit programma speelt Les Dissonances Wolfgang Amadeus Mozart’s Vioolconcert nr. 5 in A-groot, K. 219, ook bekend als ‘de Turkse’, met Grimal als solist. Op zijn eerste vioolconcert na schreef Mozart zijn andere vioolconcerten, vier in getal, in 1775, toen hij concertmeester was aan het Salzburgse hof. De bijnaam ‘de Turkse’ berust op het derde en laatste deel van dit vijfde vioolconcert. Het opvallende middendeel doet denken aan ‘Turkse muziek’ – een effect dat de componist bereikte door niet alleen de toonsoort in mineur te veranderen en het ritme aan te passen, maar ook door de cello’s en bassen ‘col legno’ te laten spelen, waarbij het hout van de strijkstok een percussie-achtige klank oplevert. Deze uitvoering werd in 2014 opgenomen in Cité de la Musique in Frankrijk.

Het Deens Nationaal Symfonieorkest neemt ons mee op een spectaculaire symfonische ruimtereis in een buitenaards concertprogramma van filmmuziek. Onder leiding van de Nederlandse dirigent Antony Hermus gidst het orkest ons door het muzikale universum, met de muziek van iconische sciencefictionfilms als Avatar, Gravity, Interstellar en Star Wars, van de hand van vooraanstaande componisten als John Williams, Hans Zimmer en James Horner. Uitvoerende solisten in dit concert zijn Tuva Semmingsen, Christine Nonbo Andersen, Steffen Bruun en David Bateson. Deze uitvoering werd in augustus 2021 opgenomen in het DR Koncerthuset in de Deense hoofdstad Kopenhagen.

In de zomer van 2019 verkende Festival Oude Muziek Utrecht de muzikale nalatenschap van Napels: een culturele metropool vol tegenstrijdigheden én solidariteit. In de documentaire 'Napels – De vergeten hoofdstad van de muziek' maakt Thomas Höft, mede-curator van het festival, de kijker deelgenoot van sappige verhalen over en uit deze veelzijdige stad.

Het Maggio Musicale Fiorentino (Florentijnse Muzikale Mei) is het oudste opera- en kunstfestival van Italië. Het werd in 1933 opgericht om hedendaagse en in de vergetelheid geraakte opera’s op de planken te brengen. In de loop der jaren heeft het festival zich verbreedt, en zijn orkestrale concerten er een vaste waarde geworden. Tijdens de editie van 2021 van het festival leidt Sir John Eliot Gardiner het Orchestra del Maggio Musicale Fiorentino in een prachtig concertprogramma met Pjotr Iljitsj Tsjaikovski’s Symfonie nr. 2 in c-mineur, Op. 17, 'Klein-Russische', en Edward Elgars Variaties op een Origineel Thema, Op. 36, beter bekend als de Enigmavariaties. Tsjaikovski’s Symfonie nr. 2 uit 1872 draagt de bijnaam 'Klein-Russische', omdat de componist er volksmelodieën uit Oekraïne in verwerkte, dat destijds wel als 'Klein-Rusland' werd aangeduid. Elgars orkestrale Enigmavariaties uit 1899 bestaan uit een thema en veertien variaties, waarbij elke variatie een muzikale schets is van een van de vrienden van de componist. Deze uitvoering werd opgenomen in het Teatro del Maggio Musicale Fiorentino in Florence, Italië, in 2021.

Het interculturele kamermuziekgezelschap AU Ensemble speelt 'Dream (as a Dream)', geschreven door de Canadese hedendaagse componist Mark Armanini en de Chinese pipa-speler Qiu Xia He. Inspiratiebron voor deze compositie is een gedicht van de Chinese dichteres Li Qing Zhao (1084-ca.1155). In deze uitvoering speelt Qiu Xia de pipa, een viersnarig Chinees instrument; en Andre Thibault speelt percussie. Het strijkkwartet bestaat uit de violisten Mark Destrube en Andrea Shiradze, altviolist Tawnya Popoff, en cellist Jake Klinkenborg. Sinds 1990 schrijft de veelgevraagde componist Armanini voor uiteenlopende combinaties van Aziatische en westerse instrumenten. Armanini’s veelgeprezen repertoire wordt uitgevoerd door ensembles als het CBC Radio Orchestra, het Vancouver Symphony Orchestra, en de Edmonton Symphony. Deze uitvoering werd in september 2022 opgenomen in de Armory Studios in Vancouver, Canada.

Bariton Geng Lee (China, 1994) en pianist Nils Basters (Duitsland, 1989) vertolken Henri Duparc’s Chanson triste; ‘Ein Jüngling liebt ein Mädchen’ en ‘Am leuchtenden Sommermorgen’ uit Robert Schumanns Dichterliebe, Op. 48; ‘Litany’ uit John Musto’s Shadow of the Blues; Bart Vismans Vermeer’s Gold; ‘Hôtel’ uit Francis Poulenc’s Banalités, FP 107; en ‘Ging heut’ Morgen über’s Feld’ uit Gustav Mahler’s Lieder eines fahrenden Gesellen, tijdens de halve finale van het Internationaal Vocalisten Concours 2021 – Lied Duo. Dit optreden werd opgenomen in Het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch.