TV-gids

De ster van de jonge Venezolaanse dirigent Glass Marcano is rijzende. Nadat zij als violist actief was in een aantal lokale jeugd- en symfonieorkesten stond zijn in 2012 als eerst als dirigent voor een ensemble. In september 2020 won ze in Parijs de Orkestprijs op ‘La Maestra’, het internationale concours voor vrouwelijke dirigenten. In dit concert, dat in februari 2021 werd opgenomen in de Opéra de Tours, leidt Marcano het Orchestre Symphonique Région Centre-Val de Loire/Tours in uitvoeringen van twee meesterwerken uit de Romantiek. Het programma gaat van start met Ludwig van Beethovens Vioolconcert in D-groot, Op. 61, met Stéphanie-Marie Degand als solist. Dit werk geldt als één van de belangrijkste in het genre. Het programma besluit met Georges Bizets Symfonie in C-groot, uit 1855, geschreven door de componist als 17-jarige!

Dirigent Nicolás Pasquet dirigeert het Freixenet Symfonieorkest van muziekschool Reina Sofía in een concert vol dramatiek. Het programma begint met de heroïsche kracht van Ludwig van Beethovens Ouverture Egmont, op. 84. Het concert culmineert in een reis vol noodlot en hartstocht met Pjotr Iljitsj Tsjaikovski’s monumentale Symfonie nr. 4 in f-klein, op. 36. Deze uitvoering werd op 3 oktober 2024 opgenomen in de Sala Sinfónica van het Auditorio Nacional de Música in de Spaanse hoofdstad Madrid.

“The Unanswered Ives” is de eerste documentaire over de Amerikaanse modernistische componist Charles Ives (1874-1954). Ives behoorde tot de eerste Amerikaanse componisten die ook internationaal succes oogsten. De in 1874 in Danbury, Connecticut geboren Ives nam al op vroege leeftijd muziekles en schopte het al op zijn veertiende tot organist in de kerk. Na zijn afstuderen aan de muziekafdeling van de Yale-universiteit besloot de jonge componist toch een loopbaan buiten de muziek te zoeken. Hij ging in het verzekeringswezen, en stond aan de wieg van een vooruitstrevende en zeer succesvolle verzekeringsmaatschappij. In zijn vrije tijd componeerde Ives ambitieuze muziek, waarin hij volop experimenteerde met geavanceerde compositietechnieken als politonaliteit, twaalftoonstechniek en het kwarttoonsysteem. De documentaire “The Unanswered Ives” (2018) werpt licht op alle facetten van Ives’ leven en werk. Muziekuitvoeringen in kerken, concertzalen, een circustent en in de open lucht brengen Ives’ klankuniversum tot leven. Aan de hand van interviews met familieleden, verzekeraars, musicologen en musici zoekt filmmaker Anne-Kathrin Peitz antwoord op de vraag “wie was Charles Ives?”

In dit intieme kamermuziekconcert speelt de Franse luitist Thomas Dunford verschillende werken voor luit van J. S. Bach. Op het programma staan Suite voor luit in g-klein, BWV 995; Suite voor solo-cello in G-groot (gearrangeerd voor luit), BWV 1007; en Chaconne uit Partita voor soloviool in d-klein (gearrangeerd voor luit), BWV 1004. De in Parijs geboren luitist Thomas Dunford (*1988) ontdekte de luit op zijn negende. Hij studeerde aan het Conservatorium van Parijs en de Schola Cantorum Basiliensis, en nam deel aan masterclasses met vooraanstaande luitisten als Rolf Lislevand en Julian Bream. Hij is vaak als soloartiest of ensemble-lid te vinden op de belangrijke Europese muziekfestivals. Deze opname werd in 2017 gemaakt in het Concertgebouw van het Belgische Brugge.

Claude Debussy geeft in zijn ‘trois esquisses Symphoniques pour orchestre’ (drie symfonische schetsen voor orkest), ofwel La Mer, zijn abstracte visie op de zee weer. In het eerste deel (De l’aube á midi sur la mer) maakt de luisteraar een ochtend tot de middag mee op de zee, in het tweede deel (Jeux de vagues) hoort men het spel van de golven, en in het derde en laatste deel (Dialogue du vent et de la mer) horen we een dialoog tussen de wind en de zee. De zee die Debussy kende was de Middellandse Zee, van bezoeken aan Cannes in zijn jeugd tot aan zijn latere reizen in Italië.

Bariton Arvid Fagerfjäll (Zweden, 1991) en pianist Hikaru Kanki (Japan, 1993) vertolken ‘Lust der Sturmnacht’ uit Robert Schumann’s Kerner-Lieder, Op. 35; ‘Le diable dans la nuit’ uit Henriëtte Bosmans’ Dix mélodies; Franz Schubert’s Totengräbers Heimweh, D. 842; ‘Die Vöglein’ en ‘Vor dem Schloss in den Bäumen es rauschend weht’ uit Aribert Reimann’s Nachtstück; ‘Den första kyssen’ (De eerste kus) uit Jean Sibelius’ Vijf liederen, Op. 37; ‘Ganymed’ uit Hugo Wolf’s Goethe-Lieder; ‘Marc Chagall’ uit Francis Poulenc’s Le travail du peintre, FP 161; ‘Le loup et l’agneau’ uit André Caplet’s Trois fables de Jean de la Fontaine; en ‘Ballade des femmes de Paris’ uit Claude Debussy’s Trois ballades de François Villon, L. 126, tijdens de laatste ronde van het Internationaal Vocalisten Concours 2021 – Lied Duo. Dit optreden werd opgenomen in De Verkadefabriek in ’s-Hertogenbosch.

De legendarische Sir András Schiff neemt in dit bijzondere concert met het Freixenet Symfonieorkest van muziekschool Reina Sofía de dubbelrol van dirigent én solist op zich. Het programma begint met Johann Sebastian Bachs Klavierconcert nr. 5 in f-klein, BWV 1056, met Schiff zelf achter de piano. Felix Mendelssohns prachtige ‘Italiaanse’ Symfonie nr. 4 sluit het concert af. Deze uitvoering werd op 18 juni 2024 opgenomen in Auditorium 400 van het Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía in de Spaanse hoofdstad Madrid.

De Italiaanse dirigent Gianandrea Noseda leidt de gecombineerde krachten van de Music Academy KestonMAX Fellows en het London Symphony Orchestra (LSO) in Ludwig van Beethovens Tripelconcert in C-majeur, op. 56, en Hector Berlioz' Symphonie Fantastique, op. 14. Beethovens Concert voor viool, cello en piano in C-majeur werd geschreven in 1803 en 1804. Door zijn keuze voor deze drie solo-instrumenten schreef Beethoven in feite een concert voor pianotrio. Daarom wordt het ook wel het Tripelconcert genoemd. Het is het enige concert dat Beethoven ooit voor meer dan één solo-instrument voltooide. Berlioz' Symphonie Fantastique (‘Episode uit het leven van een artiest, fantastische symfonie in vijf delen’) is een programmatische symfonie uit 1830, die het verhaal vertelt van een begaafde kunstenaar die zichzelf heeft vergiftigd met opium, uit wanhoop vanwege zijn onbeantwoord gebleven liefde. Dit concert werd op 20 november 2022 opgenomen in LSO St. Luke's in Londen, Verenigd Koninkrijk.

Bernard Haitink dirigeert de Berliner Philharmoniker in een uitvoering van het eerste deel I. L'Adoration de la Terre uit Stravinsky's Le Sacre de Printemps. Onderdeel van het Europakonzert 1993 in de Royal Albert Hall te Londen.

Hans van Manen (1932) wordt internationaal erkend als een van de grootmeesters van het hedendaagse ballet. Van Manen creëerde ruim 150 balletten, die allemaal zijn onmiskenbare signatuur dragen: een heldere structuur, verfijnde eenvoud en een afkeer van overbodige franje. In deze hommage aan de grote choreograaf dansen solisten van Het Nationale Ballet drie hoogtepunten uit Van Manens omvangrijke oeuvre. Het programma opent met Metaforen (1965) op muziek van Daniel-Jean-Yves Lesur’s Variations voor orgel en strijkers—een baanbrekend werk met een van de eerste mannelijke pas de deux, dat destijds als provocerend werd beschouwd. Dan volgt Adagio Hammerklavier (1973), op het derde deel, Adagio sostenuto, uit Beethovens Hammerklaviersonate, Op. 106. Het programma wordt afgesloten met Frank Bridge Variations (2005), op Benjamin Brittens Variations on a Theme of Frank Bridge, Op. 10. Deze uitvoering werd in 2017 opgenomen in Opéra Berlioz, Le Corum in Montpellier, Frankrijk.

De Berliner Philharmoniker geeft elk jaar op 1 mei een concert in een andere Europese stad. Deze traditie is bekend geworden onder de naam ‘Europakonzert’. Elke gaststad is van groot cultureel belang. Deze concerten dienen twee doelen: ze herdenken de oprichting van het orkest op 1 mei 1882, en ze vieren het gedeelde erfgoed van de Oude Wereld. In 1991, toen delen van Oost-Europa recent een andere politieke koers waren gaan varen, vond het eerste Europakonzert plaats in Praag. In 1996 vond het Europakonzert wederom plaats in Praag. Deze traditie wordt voortgezet met het Europakonzert 2013, dat wederom in Praag werd gehouden. Dirigent: Sir Simon Rattle. Soliste: Magdalena Kozená. Werken: Ralph Vaughan Williams, Fantasie op een Thema van Thomas Tallis, Antonín Dvořák, Ten Biblical Songs, Opus 99. Ludwig van Beethoven, Symfonie Nr. 6 in F-groot, Opus 68.

Het West-Eastern Divan Orchestra (WEDO), opgericht door Daniel Barenboim en Edward Said in 1999, is samengesteld uit jonge musici uit Israël, Palestina en verschillende Arabische landen. De musici komen jaarlijks samen om te repeteren voor een aansluitende concertuitvoering. Hun gemeenschappelijke liefde voor muziek overschrijdt etnische en religieuze grenzen. Drie jaar reisden Daniel Barenboim en het WEDO rond de wereld om alle negen symfonieën van Beethoven uit te voeren. Regisseur Michael Waldman legde de orkestrepetities en uitvoeringen in Zuid-Korea en China vast. Deze unieke en boeiende documentaire bevat memorabele muzikale momenten, afgewisseld met reflecties van de jonge musici op Beethoven ... en op maestro Daniel Barenboim.

De Mexicaanse dirigent Carlos Miguel Prieto leidt het Orquesta Sinfónica de Minería in een uitvoering van Samuel Barbers Adagio for Strings. Barber arrangeerde het tweede deel van zijn Strijkkwartet, Op. 11 voor strijkorkest in 1936. Het Adagio for Strings is een van de meest herkenbare klassieke werken. Door de emotionele lading van het werk wordt het veelvuldig gebruikt in films, vaak om treurnis en tragedie te benadrukken. Deze uitvoering werd in 2021 opgenomen in het Auditorio Nacional in Mexico-Stad.

Franz Welser-Möst dirigeert het Cleveland Orchestra en Chorus in een concert met uitvoeringen van Richard Strauss' Metamorphosen (Een studie voor 23 solostrijkers) en Mozarts Requiem, K. 626. De solisten zijn Siobhan Stagg (sopraan), Avery Amereau (alt), Ben Bliss (tenor) en Anthony Robin Schneider (bas). Dit concert werd opgenomen in maart 2023 in Severance Hall, Cleveland.

De Franse violist Renaud Capuçon presenteert op het festival Les Coups de Cœur de Chantilly een kamermuziekprogramma met zowel klassiek als 20e-eeuws repertoire. Hij treedt op met de solisten van de International Menuhin Music Academy onder leiding van de Franse dirigent Jean-Jacques Kantorow. Het programma begint met Wolfgang Amadeus Mozarts Sinfonia Concertante in Es majeur, K. 364, waarin Capuçon en altviolist Gérard Caussé als solisten optreden. Vervolgens speelt Capuçon met pianist Iddo Bar-Shaï een uitvoering van Mozarts Sonate voor viool en piano in e mineur, K. 304. Het programma sluit af met Dmitri Sjostakovitsj’ Kamersymfonie in c mineur, op. 110a, wat een bewerking is van Sjostakovitsj' Strijkkwartet nr. 8, gemaakt door de Russische dirigent Rudolf Barshai, die met de componist bevriend was. Deze uitvoering werd op 15 mei 2021 opgenomen in het Château de Chantilly.

Sir Simon Rattle dirigeert het London Symphony Orchestra (LSO) in een uitvoering van Ludwig van Beethovens bekende Symfonie nr. 5 in c-mineur, op. 67. Dankzij Rattle’s kenmerkende, ondeugende enthousiasme klinkt deze beroemde, zwaarwichtige symfonie weer fris. Deze uitvoering werd op 23 september 2020 opgenomen in LSO St. Luke's in Londen, Verenigd Koninkrijk.