TV-gids

Door de eeuwen heen heeft de Italiaanse stad Napels aangetoond over een bijzonder vruchtbaar klimaat te beschikken waar het artistieke vernieuwing betreft. Doordat het koninklijke hof hier zetelde, muziekuitvoeringen in de kerkdienst een belangrijke rol speelden, er vele broederschappen en liefdadigheidsinstellingen opereerden, welvarende burgers graag de rol van beschermheer op zich namen, en er onder de bevolking een grote lied- en danscultuur leefde, was het muzikale landschap hier buitengewoon veelzijdig.

Roberto Prosseda (1975) speelt Mozarts Pianosonate Nr. 5 (KV. 283) en vier Impromptu's, Op. 90 van Franz Schubert. Het concert eindigt met een uitvoering van Chopins virtuoze Ballade Nr. 4, Op. 52. Prosseda staat voornamelijk bekend om zijn uitvoeringen van onbekende, herontdekte van Felix Mendelssohn, van wie hij het volledige piano-oeuvre op negen cd's voor Decca heeft vastgelegd. Sinds 2012 geeft Prosseda ook educatieve concerten samen met de robotpianist TeoTronico om de verschillen tussen de letterijke uitvoering en menselijke interpretatie te demonstreren.

Sinds 1991 speelt de Berliner Philharmoniker ieder jaar een Europaconcert in een verschillende Europese stad. Hiermee herdenkt het orkest de oprichting van het orkest op 1 mei 1882, en vieren de musici het gedeelde erfgoed van de Oude Wereld. De editie van 1998 vond plaats op een fascinerende, unieke locatie: het Vasamuseum in Stockholm. Dit maritieme museum stelt de Vasa tentoon: dit enorme, 17e-eeuws schip, dat 69 meter lang en 12 meter breed was en 1210 ton woog, kapseisde en zonk al op haar eerste reis in 1628. Hiermee is het museum de perfecte achtergrond voor de Berliner Philharmoniker onder leiding van Claudio Abbado, die een muziekprogramma uitvoeren dat perfect aansluit op deze maritieme omgeving. Claude Debussy's Nocturnes dragen met impressionistische tonen van licht en kleur bij aan een indrukwekkend concert.

András Schiff (Boedapest, 1953) is één van de meest gewaardeerde pianisten ter wereld. Hij brengt pianomuziek op bijna magische wijze tot leven en staat erom bekend dat hij praktisch vergeten piano-idealen in stand houdt. Maar hij is méér dan zomaar een geweldige pianist: zijn wijde blik beslaat het volledige culturele landschap. De muziek van Johann Sebastian Bach (1685-1750) kent inmiddels ruim twee eeuwen aan uitvoeringspraktijk. András Schiff is de perfecte kandidaat om Bach’s muziek niet alleen te spelen, maar ook toe te lichten: weinig andere pianisten hebben zo’n heldere blik op de uitvoeringspraktijk van Bachs muziek als deze meester! In dit recital, opgenomen tijdens het Bachfest van 2010, speelt Schiff ‘Franse’ muziek van Bach. Op het programma staan de volledige Franse Suites (BWV 812-817) en de Ouverture in Franse stijl (BWV 831). Als toegift sluit Schiff af met het Italiaanse Concert (BWV 971).

Het muzikale collectief Les Dissonances werd in 2004 opgericht door violist David Grimal. Het ensemble werkt zonder dirigent en is samengesteld uit musici uit de best aangeschreven Europese orkesten, internationale solisten, en jong talent. In dit programma speelt Les Dissonances Wolfgang Amadeus Mozart’s Serenade nr. 10 voor blazers in Bes-groot, K. 361, beter bekend onder de naam ‘Gran Partita’. Deze compositie voor twaalf blaasinstrumenten en contrabas bestaat uit zeven delen. Het werk is de langste van alle kamermuziekwerken die Mozart schreef. Bovendien koos Mozart voor een groter aantal instrumenten. Aan de gebruikelijke acht instrumenten van het blazersoctet voegde Mozart twee bassethoorns, twee extra hoorns, en een contrabas. Deze uitvoering werd in 2015 opgenomen in Philharmonie de Paris, Frankrijk.

Hans van Manen (1932) wordt internationaal erkend als een van de grootmeesters van het hedendaagse ballet. Van Manen creëerde ruim 150 balletten, die allemaal zijn onmiskenbare signatuur dragen: een heldere structuur, verfijnde eenvoud en een afkeer van overbodige franje. In deze hommage aan de grote choreograaf dansen solisten van Het Nationale Ballet drie hoogtepunten uit Van Manens omvangrijke oeuvre. Het programma opent met Metaforen (1965) op muziek van Daniel-Jean-Yves Lesur’s Variations voor orgel en strijkers—een baanbrekend werk met een van de eerste mannelijke pas de deux, dat destijds als provocerend werd beschouwd. Dan volgt Adagio Hammerklavier (1973), op het derde deel, Adagio sostenuto, uit Beethovens Hammerklaviersonate, Op. 106. Het programma wordt afgesloten met Frank Bridge Variations (2005), op Benjamin Brittens Variations on a Theme of Frank Bridge, Op. 10. Deze uitvoering werd in 2017 opgenomen in Opéra Berlioz, Le Corum in Montpellier, Frankrijk.

De ontmoeting tussen de Franse componist Hector Berlioz en de knappe actrice Harriet Smithson leidde tot een van Berlioz’ beroemdste werken. Nadat Berlioz’ haar Shakespeare had zien spelen was hij op slag verliefd: hij stuurde haar ontelbare liefdesbrieven maar zij beantwoorde er geen één. Berlioz’ hart was gebroken en hij componeerde zijn Symphonie fantastique: Épisode de la vie d'un Artiste...en cinq parties (Symfonie fantastique: Episode uit het leven van een artiest… in vijf delen). Het werk vertelt het verhaal van een jonge artiest die tijdens een aanval van liefdesverdriet zelfmoord probeert te plegen maar niet genoeg gif inneemt: in plaats van te sterven hallucineert hij enkel. Door dit verhaal in de muziek en de uitgebreide orkestbezetting (onder andere vier harpen en een klok), was dit een revolutionair werk. Berlioz' Symphonie fantastique wordt hier uitgevoerd door deFilharmonie onder leiding van Jaap van Zweden. Deze uitvoering uit 2008 is opgenomen in de Koningin Elisabethzaal te Antwerpen.

Stingray Brava reist de aarde rond op zoek naar de geheimen van 's werelds beroemdste operahuizen. Reis in deze aflevering mee naar Frankrijk en ontdek alle wetenswaardigheden over de Opéra de Lyon in Lyon! Zodra het reuzenrad z'n hoogste punt bereikt, valt het oog van de bezoekers direct op het gebogen dak op van de Opéra. Dit is het werk van architect Jean Nouvel (1945), die een cilindrische constructie van glas en staal ontwierp bovenop de classicistische gevel van het oude operagebouw. Deze vereniging van contrasterende elementen symboliseert het snijvlak tussen traditie en innovatie: moderne opera, zoals we die in onze huidige cultuur beleven. Deze documentaire beschrijft hoe dit operahuis, dat internationaal geroemd wordt als architecturaal hoogstandje, een artistieke transformatie heeft doormaakt tot één van de belangrijkste podia van Europa — en hoe het de harten van de Lyonezen wist te veroveren met z’n uitgekiende repertoirekeuze. Een cruciale succesfactor voor deze culturele balanceeract is de samenwerking die dit operahuis aanging met andere operahuizen. De initiatiefnemers wilden een centrum voor de uitvoerende kunsten realiseren met jonge zangers onder leiding van regisseurs en dirigenten als Peter Stein en William Christie. Ook het ballet komt ruim aan bod – dit genre wordt in Frankrijk op handen gedragen. Bovenin het nieuwe dak bevindt zich de misschien wel mooiste balletzaal ter wereld. De equipe van dertig balletdansers repeteert nieuwe choreografieën met uitzicht op het historische stadscentrum van Lyon.

De Oostenrijkse dirigent Franz Welser-Möst leidt zijn Cleveland Orchestra in een uitvoering van Wolfgang Amadeus Mozarts Divertimento nr. 2 in D-groot, KV 131, en Arnold Schönberg’s Variaties voor orkest, op. 31, opgenomen in Severance Hall in Cleveland, Verenigde Staten. Daarnaast maakt Welser-Möst een wandeling door ‘zijn’ Wenen, waarbij hij ons bijpraat over deze muzikale hoofdstad, waar zowel Mozart als Schönberg ooit woonden en werkten. Hij contrasteert het Divertimento nr. 2, geschreven door de 16-jarige Mozart, met de Variaties voor orkest van de volwassen Schönberg.

Pierre Boulez (1925-2016) geldt als één van de belangrijkste figuren van de hedendaagse muziek. In dit optreden van het Gustav Mahler Jeugdorkest illustreert Boulez zijn meesterlijke begrip van de twintigste-eeuwse muziek. Hij volgt de revolutionaire harmonische ontwikkeling van het muzikale modernisme in drie modern-klassieke sleutelwerken: Richard Wagners Prelude Tristan und Isolde (1859), Arnold Schönbergs Pelléas en Mélisande (1903) en Alban Bergs Vioolconcert (1935). Het Gustav Mahler Jeugdorkest werd in 1986 opgericht op initiatief van dirigent Claudio Abbado (1933-2014). Het bestaat uit musici tot 26 jaar uit heel Europa. De solist in Bergs Vioolconcert is Akiko Suwanai, de jongste winnaar (1990) uit de geschiedenis van de Internationale Tsjaikovskiwedstrijd te Moskou.

De Italiaanse organist Enrico Viccardi speelt het Concert in F van Tomaso Albinoni (1684-1748) in een bewerking voor orgel door J. G. Walther en Fuga en Rondo uit Dixhuit Pièces pour Orgue ou Piano-Forte van de Nederlandse componist Christian Friedrich Ruppe (1753-1826).

Alexander Ullman (1991, Verenigd Koninkrijk) speelt Franz Liszts Pianoconcert nr. 2 (S125) tijdens de solo-finale van het 11e Internationaal Franz Liszt Pianoconcours in TivoliVredenburg te Utrecht. Het concours bevordert zowel de muzikale ontwikkeling alsook de concertervaring van pianotalenten afkomstig uit alle uithoeken van de wereld. Hierdoor vormt het concours een belangrijke opstap tot de internationale klassieke concertwereld voor jong talent dat een professionele carrière als musicus ambieert. Het Internationaal Franz Liszt Pianoconcours werd voor het eerst georganiseerd in 1986 en behoort inmiddels tot een van de meest prestigieuze pianoconcoursen ter wereld.