TV-gids

Kunnen wij het creatieve brein van Ludwig van Beethoven ervaren als van binnenuit, en dan met name in de laatste fase van zijn leven, toen de componist met ernstig gehoorverlies te maken had? Pianist Tom Beghins recente opnames van Beethovens Pianosonates Op. 109, 110 en 111 zijn een artistieke verkenning van de manier waarop Beethovens musiceren werd gevormd door de werkomstandigheden die hij met hulp van collega's en vrienden wist te scheppen. Tom Beghin voert niet alleen Beethovens drie meesterlijke pianowerken uit op een magnifieke, nieuwe replica van Beethovens Broadwood & Sons fortepiano, hij maakt bovendien gebruik van een gereconstrueerde 'Gehörmaschine', een resonator zoals Beethoven die op zijn piano liet inbouwen zodat hij muziek kon blijven schrijven terwijl zijn gehoor achteruit ging. “U hoort het beter als u uw hoofd onder dit apparaat houdt, nietwaar?,” vroeg André Stein aan Beethoven. Twee eeuwen later kunnen wij zelf ervaren hoe Beethoven zijn eigen muziek hoorde, en ons afvragen: horen wij Beethovens muziek nu anders? Beghin lokt ons de 'gehoormachine' in, zodat we de essentie van Beethovens onstuimige en onweerstaanbaar poëtische muzikale vibraties niet alleen kunnen horen, maar ook voelen. 'Inside the Hearing Machine' nodigt ons uit een kijkje te nemen in de multi-sensorische speeltuin van een dove componist die een veel inniger band met zijn instrument had dan alleen de klank mogelijk maakte.

Bernard Haitink dirigeert de Berliner Philharmoniker in een uitvoering van Mozarts Vioolconcert Nr. 3, KV. 216. Solist is Frank Peter Zimmermann. Onderdeel van het Europakonzert van 1993 vanuit de Royal Albert Hall te Londen.

Het Deens Nationaal Symfonieorkest neemt ons mee op een spectaculaire symfonische ruimtereis in een buitenaards concertprogramma van filmmuziek. Onder leiding van de Nederlandse dirigent Antony Hermus gidst het orkest ons door het muzikale universum, met de muziek van iconische sciencefictionfilms als Avatar, Gravity, Interstellar en Star Wars, van de hand van vooraanstaande componisten als John Williams, Hans Zimmer en James Horner. Uitvoerende solisten in dit concert zijn Tuva Semmingsen, Christine Nonbo Andersen, Steffen Bruun en David Bateson. Deze uitvoering werd in augustus 2021 opgenomen in het DR Koncerthuset in de Deense hoofdstad Kopenhagen.

De Berliner Philharmoniker behoort al jaren tot een van de beste orkesten van de wereld. In 1991 kwamen verschillende orkestleden bij elkaar om kamermuziekwerken uit te voeren. Een van deze werken is Mozarts Hoornkwintet in Es, KV 407. Mozart schreef dit werk in 1782 voor Ignaz Leutgeb, een hoornist in het orkest van Salzburg die Mozart ook inspireerde tot het schrijven van zijn vier hoornconcerten. Deze uitvoering door de solisten van het Berliner Philharmoniker is opgenomen in de Filosofenzaal van kloosterbibliotheek Strachov in Praag. Het kwintet bestaat uit Radovan Vlatkovic (hoorn), Bernd Gellerman (viool), Bernhard Hartogh (altviool), Rainer Moog (altviool) en Jörg Baumann (cello).

Jean Paul’s roman ‘Titan’, waarin een artistiek begaafde jongeling zijn plaats niet kan vinden in de samenleving en zich uiteindelijk overgeeft aan wanhoop en zelfmoord, is de inspiratiebron geweest voor Gustav Mahlers Eerste Symfonie. Dit werk ontstond niet zonder slag of stoot: Mahler componeerde het tussen 1887 en 1888 toen hij in zijn 20-er jaren als dirigent werkzaam was bij de Opera in Leipzig. De eerste versie van het werk werd gezien als een symfonisch gedicht in twee delen, met titels die duidelijk een verhaal vertellen. Deze voorloper ging in 1898 in Boedapest in première maar werd slecht ontvangen. Mahler besloot het werk te reviseren: de beeldende titels werden geschrapt en hij liet het originele tweede deel (Blumine) vallen. Het resultaat is een prachtige symfonie, vol met muzikale verwijzingen. Zo is in het eerste deel een eerdere compositie van Mahler te horen (Ging heut' morgens übers Feld uit Lieder eines Fahrenden Gesellen), het tweede deel is een Oostenrijkse Ländler (een boerendans) en in het derde deel maakt hij een toespeling op een wel heel bekende melodie: ‘Vader Jakob’. Al met al is deze Eerste Symfonie een ongelofelijke prestatie voor zo’n jonge componist.

Het Israëlisch Filharmonisch Orkest, één van de belangrijkste orkesten van dit moment, viert het 75-jarig bestaan met een concert onder leiding van de legendarische dirigent Zubin Mehta. Pianist Jevgeni Kissin en violisten Julian Rachlin en Vadim Repin leveren hun solistische bijdrages aan dit spectaculaire concertprogramma waarin de muziek van Camille Saint-Saëns, J. S. Bach, Frédéric Chopin, Ernest Chausson en Ludwig van Beethoven centraal staat. Bij dit concert hoort de documentaire Coming Home van János Darvas over de beladen geschiedenis van het orkest, met op de achtergrond Israël en de holocaust. Door middel van archiefbeelden, verhalen van orkestleden en talloze concertfragmenten van dirigenten en musici als Arturo Toscanini, Arthur Rubinstein, Leonard Bernstein, Isaac Stern, Daniel Barenboim, Zubin Mehta en Itzhak Perlman komt de geschiedenis van deze vitale 75-jarige tot leven. Want ook beelden van de concertrepetities, concerten, en tournees uit de huidige tijd worden ons niet onthouden!

In september 2016 bereikte één van Japans beroemdste dirigenten de leeftijd van 81 jaar: Seiji Ozawa. Deze bekende voorvechter van het werk van eigentijdse componisten richtte in 1992 het Saito Kinen Festival Matsumoto op, dat inmiddels bekend staat als Seiji Ozawa Festival. Ter gelegenheid van zijn verjaardag verscheen Seiji Ozawa zelf op het podium met 63 leden van het Saito Kinen Orkest, waarbij hij Beethovens Symfonie nr. 2 en nr. 7 gloedvol dirigeerde. Het leeuwendeel van Beethovens Symfonie nr. 2 kwam tot stand toen de componist in Heiligenstadt verbleef, waar zijn doofheid steeds moeilijker te ontkennen bleek. Het werk beleefde zijn première in het Theater an der Wien in Wenen op 5 april 1803. De Symfonie nr. 7 werd in 1813 tijdens de oeropvoering in Wenen - een liefdadigheidsconcert voor gewonde soldaten - door Beethoven zelf gedirigeerd. Het Allegretto werd zo enthousiast ontvangen, dat het een tweede keer gespeeld moest worden.

Het muzikale collectief Les Dissonances werd in 2004 opgericht door violist David Grimal. Het ensemble werkt zonder dirigent en is samengesteld uit musici uit de best aangeschreven Europese orkesten, internationale solisten, en jong talent. In dit programma speelt Les Dissonances Johannes Brahms’ Symfonie nr. 2 in D-groot, Op. 73. Waar Brahms ruim een decennium nodig had om zijn eerste symfonie af te ronden, zette hij zijn Symfonie nr. 2 in luttele maanden op papier, tijdens een zomerverblijf in het vredige Oostenrijkse dorp Pörtschach in 1877. Deze symfonie draagt de bijnaam ‘Pastorale’ en is de meest optimistische van Brahms’ vier symfonieën. Dit lyrische werk zit vol vrolijke melodieën. Deze uitvoering werd in 2015 opgenomen in de Philharmonie de Paris in Frankrijk.

Jenny Chen (1994, Taiwan) voert het Duo 'sur des thèmes polonais' (S127) uit tijdens de halve finale II (kamermuziek) van het 11e Internationaal Franz Liszt Pianoconcours dat in 2017 plaatsvond in TivoliVredenburg te Utrecht. Het concours bevordert zowel de muzikale ontwikkeling alsook de concertervaring van pianotalenten afkomstig uit alle uithoeken van de wereld. Hierdoor vormt het concours een belangrijke opstap tot de internationale klassieke concertwereld voor jong talent dat een professionele carrière als musicus ambieert. Het Internationaal Franz Liszt Pianoconcours werd voor het eerst georganiseerd in 1986 en behoort inmiddels tot een van de meest prestigieuze pianoconcoursen ter wereld.

Gustavo Dudamel dirigeert het koor en orkest van de Opéra de Paris in een uitvoering van Giacomo Puccini’s (1858-1924) La bohème. Opgenomen in de Opéra National de Paris in 2017 en geregisseerd door Claus Guth. Solisten zijn Nicole Car, Aida Garifullina, Atalla Ayan en Artur Ruciński. La bohème ging in 1896 in première in het Teatro Regio te Turijn. Het libretto focust zich op de liefdesrelatie tussen Rodolfo en Mimì. Wanneer de jonge dichter Rodolfo Mimì ontmoet is het nog liefde op het eerste gezicht, maar zal de vlam van de liefde blijven branden wanneer ze geconfronteerd worden met de gruwelheden die armoede en slechte gezondheid met zich meebrengen?

Alexander Ullman (1991, Verenigd Koninkrijk) speelt Franz Liszts Pianoconcert nr. 2 (S125) tijdens de solo-finale van het 11e Internationaal Franz Liszt Pianoconcours in TivoliVredenburg te Utrecht. Het concours bevordert zowel de muzikale ontwikkeling alsook de concertervaring van pianotalenten afkomstig uit alle uithoeken van de wereld. Hierdoor vormt het concours een belangrijke opstap tot de internationale klassieke concertwereld voor jong talent dat een professionele carrière als musicus ambieert. Het Internationaal Franz Liszt Pianoconcours werd voor het eerst georganiseerd in 1986 en behoort inmiddels tot een van de meest prestigieuze pianoconcoursen ter wereld.

Quarteto Radamés Gnattali speelt Heitor Villa-Lobos' Strijkkwartet nr. 17 in het Palácio das Laranjeiras in Rio de Janiero in Brazilië. Dit ensemble werd opgericht in 2006 en bestaat uit Carla Rincón en Francisco Roa (violen), Fernando Thebaldi (altviool), en Hugo Pilger (cello). Het kwartet, dat zich specialiseert Braziliaanse muziek, is zeer actief in de muziekeducatie. Hun opname van de complete strijkkwartetten van Villa-Lobos is een grote verdienste en werd met enthousiasme onthaald door de internationale muziekpers. Op Villa-Lobos' Bachianas brasileiras na wordt het werk van de Braziliaanse componist voornamelijk in Latijns-Amerika uitgevoerd. Villa-Lobos wordt in zijn geboorteland op handen gedragen als componist, dirigent en docent. Hij heeft opera's, symfonieën, concerten, pianowerken, koormuziek en zeventien strijkkwartetten op zijn naam.

Basbariton Matthias Hoffmann (Oostenrijk, 1991) en pianist Lisa Ochsendorf (Duitsland, 1991) vertolken ‘A. Very pleasant’ uit Charles Ives’s lied ‘Memories’; ‘Nachtwanderer’ uit Hans Erich Pfitzner’s Fünf Lieder, Op. 7; ‘Nachts’ uit Hans Sommer’s Zehn Lieder, Op. 9; ‘Da unten im Tale’ uit Johannes Brahms’ Deutsche Volkslieder, WoO. 33; Henri Duparc’s Chanson triste; Bart Vismans Vermeer's gold; ‘La maîtresse volage’ uit Francis Poulenc’s Chansons gaillardes, FP 42; Franz Schubert’s Gruppe aus dem Tartarus, Op. 24, nr. 1, D. 583; ‘Na smert’ chizhika’ (Bij de dood van een sijs) uit Sergei Rachmaninov’s 12 Romances, Op. 21; en ‘Sprich, Scheherazade’ uit Moritz Eggert’s Neue Dichter Lieben, tijdens de halve finales van het Internationaal Vocalisten Concours 2021 – Lied Duo. Dit optreden werd opgenomen in Het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch.