TV-gids

The Indomitable Bow (2018) is een uniek portret van de Russische cellolegende Mstislav Rostropovitsj. De film is geproduceerd door Pierre-Olivier Bardet en Pierre-Martin Juban en geregisseerd door Bruno Monsaingeon, die eerder al verantwoordelijk was voor succesvolle portretten van pianisten Glenn Gould en Svjatoslav Richter. Omdat Rostropovitsj openlijk vocht voor artistieke vrijheid en democratische waarden, werd hij meermaals berispt door het communistische Sovjetregime. Hierdoor werd ‘Slava’ samen met zijn vrouw Visjnevskaja, die zelf prima donna was bij het Bolsjojtheater, uitgesloten bij verschillende muziekensembles. Het paar koos voor een vrijwillig ballingschap in het westen. Dit leidde ertoe dat Rostropovitsj en zijn vrouw het Russisch staatsburgerschap hem werd afgenomen. Zijn leven in het westen legde hem bepaald geen windeieren: zijn status als ster-solist groeide explosief. Rostropovitsj concerteerde bij vele staatshoofden en omhelsde de glitter en glamour die bij zijn sterrenstatus paste. Zijn humanitaire betrokkenheid en ook zijn ontroerende optreden tijdens de val de Berlijnse Muur in 1989 bezorgden hem internationale bekendheid.

Dirigent Herbert Blomstedt en het Gewandhausorchester nemen ons mee op een muzikale reis naar de Tsjechische Republiek in dit concert uit 2020 vanuit het Gewandhaus in Leipzig. Het concert begint met de Symfonie in D-groot, Op. 23 uit 1821 van de Boheemse componist Jan Václav Hugo Voríšek. Al werd dit werk – Voríšek’s enige symfonie – nooit uitgevoerd tijdens het leven van de componist, het behoort tegenwoordig tot één van zijn vaakst gespeelde werken. Ook op het programma staat Wolfgang Amadeus Mozarts Symfonie nr. 38 in D-groot, K. 504. Dit werk, dat in première ging toen Mozart in 1787 in Praag verbleef, wordt wel de ‘Praagse’ symfonie genoemd.

Ter gelegenheid van zijn 65e verjaardag in 2007 voerde pianist Daniel Barenboim alle pianoconcerten van Ludwig van Beethoven uit. Deze opname uit mei van dat jaar werd gemaakt op het Klavier-Festival Ruhr, en toont een zeer persoonlijke, ongebruikelijke interpretatie van Beethovens muziek en drukt Barenboims levenslange toewijding aan de componist uit. Beethovens meesterwerken staan al Barenboims hele leven op diens repertoire. Barenboim is zowel pianosolist als dirigent in deze uitvoering van Beethovens Pianoconcert nr. 4 in G-groot, Op. 58. Hoewel de eerste noten van soloconcerten doorgaans werden gespeeld door het orkest, liet Beethoven de pianosolist het stuk beginnen – een idee dat Wolfgang Amadeus Mozart eerder had toegepast in zijn Pianoconcert nr. 9

Sopraan Heidi Baumgartner (Oostenrijk, 1998) en pianist Asuka Tagami (Japan, 1991) vertolken Franz Schubert’s Suleika I, Op. 14 nr. 1, D. 720; ‘Er ist’s’ uit Hugo Wolf’s Mörike-Lieder; Bart Vismans Vermeer’s Gold; ‘Sua katselen’ (Looking at you) uit Kaija Saariaho’s Leino-Laulut (Leino songs); en ‘Pantomime’ and ‘Apparition’ uit Claude Debussy’s Quatre chansons de jeunesse, tijdens de halve finale van het Internationaal Vocalisten Concours 2021 – Lied Duo. Dit optreden werd opgenomen in Het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch.

Na de eerste uitvoering in 1882 op de tweede Bayreuther Festspielen werd Richard Wagners Parsifal drie decennia nergens anders uitgevoerd. Daar kwam verandering in toen de Metropolitan Opera in New York de opera opnieuw uitvoerde, waarna Parsifal in toenemende mate aan populariteit won. Weinig interpretaties van Parsifal ontvingen zo veel positieve reacties als Nikolas Lehhnhoffs versie met de English National Opera in 1999. The Guardian omschreef de productie als "one of the best interpretations [they] had ever seen". Lehnhoff was ooit regie-assistent van operaregisseur Wieland Wagner, de kleinzoon van de legendarische componist en blaast met deze versie het epische verhaal nieuw leven in, zonder daarbij een totale renovatie te forceren, maar juist door vaak onderbelichte rollen in de schijnwerpers te zetten. Deze uitvoering door het Deutsches Symphonie-Orchester Berlin staat onder leiding van Kent Nagano en is opgenomen in het Festspielhaus Baden-Baden in 2004. Solisten zijn onder meer Thomas Hampson (Amfortas), Bjarni Thor Kristinsson (Titurel), Matti Salminen (Gurnemaz), Christopher Ventris (Parsifal), Tom Fox (Klingsor) en Waltraud Meier (Kundry).

De Venezolaanse dirigent Giovanni Guzzo leidt het Camerata Fundación EDP van muziekschool Reina Sofía in een concert vol temperament. Het programma begint met de etherische ‘Danza degli spiriti beati’ (Dans der zalige geesten) uit Christoph Willibald Gluck’s opera Orfeo ed Euridice, met fluitist Matthew Raymond Origel. Het concert gaat verder met vocale meesterwerken: J.S. Bachs briljante cantate-aria ‘Jauchzet Gott in allen Landen!’, BWV 51, met sopraan Marlin González Zúñiga en trompettist Marc Ferrando Pelegrí, en W.A. Mozarts jubelende motet Exsultate, jubilate, K. 165, met sopraan Carla Isabel Gómez del Pulgar. Tot besluit van het concert klinkt een groots klassiek meesterwerk: Mozarts dramatische Symfonie nr. 40 in g-klein. Deze uitvoering werd op 18 december 2024 opgenomen in het Auditorio Sony van muziekschool Reina Sofía in de Spaanse hoofdstad Madrid.

Tijdens het nieuwsjaarsconcert van 2010 staat de Berliner Philharmoniker onder leiding van Gustavo Dudamel, wiens onuitputtelijke energie en uitzonderlijke artisticiteit hem tot een van de meest gevraagde dirigenten ter wereld maken. Samen verwelkomen ze mezzosopraan Elīna Garanča, die zich in korte tijd heeft ontpopt tot een van de meest bekende zangeressen van deze tijd. Op het concertprogramma staan enkele werken van Franse componisten, waaronder Berlioz’ Le Carnival Romain, Overture, Op. 9 en 'D’Amour l’ardente flamme’ uit La Damnation de Faust (Op. 24). Daarnaast zingt Garanča Saint-Saëns’ ‘Mon cœur s’ouvre à ta voix’ en de ‘Danse Bacchanale’ uit de opera Samson et Dalila, naast de ‘Habanera’, ‘Seguidilla’ en het ‘Chanson Bohème’ uit Bizets Carmen. Het concert wordt afgesloten met De Falla's Suite Nr. 2 uit het ballet ‘El sombrero de tres picos’.

J. S. Bachs zes Brandenburgse Concerten behoren tot zijn bekendste werken. Hij schreef ze tussen 1711 en 1720 en droeg ze in 1721 op aan Christiaan Lodewijk, markgraaf van Brandenburg. Om te vieren dat deze geliefde werken 300 jaar bestaan, maakte de Tsjechische klavecinist en dirigent Václav Luks met zijn vermaarde barokensemble Collegium 1704 in 2021 opnames van alle zes Brandenburgse concerten, op historische instrumenten. De Brandenburgse Concerten volgen de structuur van het Italiaanse concerto grosso, waarin een groep solo-instrumenten op de voorgrond treedt ten opzichte van het grote ensemble. In de Brandenburgse Concerten nemen de solisten afwisselende, virtuoze solo’s voor hun rekening. Bij deze uitvoering in de prachtige Spiegelzaal van het Duitse slot Köthen spelen Luks en Collegium 1704 Bachs Brandenburgse Concert nr. 2 in F-groot, BWV 1047. In dit stuk spelen de trompet, viool, blokfluit en hobo solo’s. Met name de hoge, virtuoze trompetpartijen zijn opmerkelijk.

Het toonaangevende Franse strijkkwartet Quatuor Ébène wijdde een opmerkelijk en ambitieus project aan de 250ste geboortedag van Ludwig van Beethoven (1770-1827): het viertal nam álle werken voor strijkkwartet van de grote componist op. Vijf jaar lang dompelden violisten Pierre Colombet en Gabriel Le Magadure, altvioliste Marie Chilemme, en cellist Raphaël Merlin zich onder in die 650 pagina’s bladmuziek, waar Beethoven drie decennia lang zijn creativiteit in uitte. Hun inspanningen culmineerden in de herfst van 2020 in de integrale uitvoering van deze werken tijdens zes indrukwekkende concerten in de Philharmonie de Paris. In deze uitzending speelt Quatuor Ébène Beethovens Strijkkwartet nr. 2 in G majeur, Op. 18, nr. 2. Dit concert werd opgenomen in de Philharmonie de Paris op 16 december 2020.

Sopraan Sophia Burgos (Verenigde Staten, 1991) en pianist Daniel Gerzenberg (Duitsland, 1991) vertolken Bart Vismans Vermeer’s Gold; ‘Nixe Binsefuss’ uit Hugo Wolf’s Mörike-Lieder, en ‘Die Bekehrte’ uit Goethe-Lieder; ‘C’est l’extase langoureuse’ uit Claude Debussy’s Ariettes oubliées; ‘Crépuscule’ uit Gabriel Fauré’s La chanson d'Ève; ‘Asturiana’ uit Manuel de Falla’s Siete canciones populares españolas; en ‘The night in silence under many a star’ uit George Crumb’s Apparition, tijdens de halve finale van het Internationaal Vocalisten Concours 2021 – Lied Duo. Dit optreden werd opgenomen in Het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch.

Fabio Luisi dirigeert het Deens National Symfonieorkest in een uitvoering van Mahlers Symfonie Nr. 8. Het werk is een van de grootschaligste werken in het klassieke repertoire en draagt daarom de bijnaam 'Symphonie der Tausend', alhoewel er geen duizend musici nodig zijn om het werk uit te voeren. De symfonie is gecomponeerd tijdens Mahlers verblijf in zijn zomerhuis te Maiernigg, gelegen in het zuiden van Oostenrijk, in de zomer van 1906. Het is het Mahlers laatste werk dat gedurende zijn leven in première ging. Solisten in deze uitvoering zijn Ricarda Merbeth (sopraan), Henriette Bonde-Hansen (sopraan), Sofia Fomini (sopraan), Marianne Beate Kielland (alt) Olesya Petrova (alt), Stefan Vinke (tenor), Russel Braun (bariton) en Günther Groissböck (bas). Ze worden bijgestaan door het Nationaal Deens Concertkoort, het MDR Leipzig Radiokoor en het Koninklijke Kapelkoor van Kopenhagen. Opgenomen in het DR Koncerthuset te Kopenhagen, Denemarken, in 2017.

Beethovens laatste drie pianosonates (Op. 109, 110 en 111) verkennen de intieme doolhoven van de menselijke ziel. Toen Beethoven de werken schreef was hij door zijn doofheid al een tijd in zichzelf gekeerd. Dit had een grote invloed op zijn relatie met anderen en zijn contact met de buitenwereld. Dit psychologische raamwerk wordt verkend door regisseur Mariano Nante, die pianist Alexandre Tharaud plaatst in een film die lijkt geïnspireerd te zijn door het werk van de Russische filmregisseur Tarkovski. De film is opgenomen in verlaten kastelen en roept het gevoel van eenzaamheid en zelfreflectie op die een innerlijke reis vormen middels beeld en muziek.

Ter gelegenheid van haar 80e verjaardag dook de Argentijnse pianiste Martha Argerich in het kamermuziekrepertoire in dit prachtige concert, opgenomen in het Franse Château de Chantilly. De 'Grande Dame' van de piano wordt vergezeld door verschillende gerenommeerde artiesten, onder wie de pianisten Jevgeni Kissin, Theodosia Ntokou, en Cristina Marton-Argerich, en violist Maksim Vengerov. Op het programma staan Dmitri Sjostakovitsj’ Concertino voor twee piano's, Op. 94; Frédéric Chopins Impromptu nr. 3, Op. 51, Polonaise nr. 6, Op. 53 “Heroïsch”, en Wals nr. 6, Op. 64 nr. 1; Camille Saint-Saëns’ Polonaise voor twee piano's, Op. 77; César Francks Sonate voor viool en piano in A majeur; en Fritz Kreislers Liebesleid en Schön Rosmarin. Dit optreden werd opgenomen op 12 juni 2021.