TV-gids

Fidelio (originele titel: "Leonore, oder Der Triumph der ehelichen Liebe"), Op. 72, is de enige voltooide opera van Ludwig van Beethoven. Deze opname vanuit het Zwitserse Theater St. Gallen is gebaseerd op Jan Schmidt-Garres veelgeprezen toneelproductie. Otto Tausk dirigeert het Symfonieorkest en koor van St. Gallen tegen het prachtige decor van de hand van Nikolaus Webern. De producenten hebben meerdere uitvoeringen gefilmd, en met extra materiaal van sopraan Jacquelyn Wagner (Leonore) de aangrijpende toneelproductie omgetoverd tot een unieke filmische ervaring.

Met zijn ongeëvenaarde omvang van anderhalf uur is Gustav Mahlers mysterieuze Symfonie Nr. 3 een opwindend, mysterieus, overweldigend en ontroerend werk. Deze uitvoering door Bernard Haitink, de Berliner Philharmoniker, het Tölzer Knabenchor en het Ernst Senff Chor werd opgenomen in 1992. In deze zesdelige symfonie brengt Mahler zijn muzikale visie op de natuur en de plaats van de mensheid tot uitdrukking. Net als in zijn Tweede Symfonie gebruikt de componist materiaal uit zijn 'Des Knaben Wunderhorn'-liederen. Het vierde deel wordt afgesloten door een prachtige altsolo door Florence Quivar, gezet op een gedicht van Friedrich Nietzsche. Het vijfde deel wordt afgesloten door een gemengd koor. De symfonie bestond oorspronkelijk uit zeven delen, maar Mahler besloot het zevende deel te schrappen. Hij gebruikte het als laatste deel van zijn Vierde Symfonie.

Het Maggio Musicale Fiorentino (Florentijnse Muzikale Mei) is het oudste opera- en kunstfestival van Italië. Het werd in 1933 opgericht om hedendaagse en in de vergetelheid geraakte opera’s op de planken te brengen. In de loop der jaren heeft het festival zich verbreedt, en zijn orkestrale concerten er een vaste waarde geworden. Tijdens de editie van 2021 van het festival leidt maestro Daniel Harding het Orchestra del Maggio Musicale Fiorentino in een prachtig concertprogramma met Johannes Brahms' Tragische Ouverture in d-mineur, Op. 81, en Gustav Mahlers Symfonie nr. 1 in D majeur, 'Titan'. Brahms componeerde zijn concertouverture in de zomer van 1880. Het donkere, onrustige stuk lijkt de serieuze tegenhanger van zijn luchtigere Akademische Festouvertüre, Op. 80. Acht jaar later, in 1888, voltooide Mahler zijn eerste symfonie. De componist ontdeed het van oorsprong vijfdelige stuk enkele jaren later van het tweede deel, 'Blumine', wat de uiteindelijke vierdelige versie opleverde die we tegenwoordig kennen. Deze uitvoering werd opgenomen in het Teatro del Maggio Musicale Fiorentino in Florence, Italië, in 2021.

Alexander Ullman (1991, Verenigd Koninkrijk) speelt Franz Liszts Pianoconcert nr. 2 (S125) tijdens de solo-finale van het 11e Internationaal Franz Liszt Pianoconcours in TivoliVredenburg te Utrecht. Het concours bevordert zowel de muzikale ontwikkeling alsook de concertervaring van pianotalenten afkomstig uit alle uithoeken van de wereld. Hierdoor vormt het concours een belangrijke opstap tot de internationale klassieke concertwereld voor jong talent dat een professionele carrière als musicus ambieert. Het Internationaal Franz Liszt Pianoconcours werd voor het eerst georganiseerd in 1986 en behoort inmiddels tot een van de meest prestigieuze pianoconcoursen ter wereld.

De vertolkingen van de muziek van Sergej Rachmaninov door de Russische pianist Nikolaj Loeganski worden over de hele wereld geprezen. In dit geweldige recital presenteert de grote pianist werken van die Russische romantische componist, naast muziek van Ludwig van Beethoven en Alexander Glazoenov. Loeganski begint zijn concert met Beethovens Pianosonate nr. 14 in cis mineur, Op. 27 nr. 2, 'Mondschein', gevolgd door Alexander Glazoenovs Pianosonate nr. 2 in e mineur, Op. 75. Vervolgens speelt Loeganski een selectie werken van Rachmaninov: Rachmaninovs pianotranscriptie van J.S. Bachs Partita nr. 3 in E majeur; een selectie uit Études-Tableaux (nrs. 1, 2, 4 en 8, Op, 33, en nrs. 5 en 6, Op. 39); Lila (Op. 21, nr. 5); Prelude in c mineur, Op. 23 nr. 7; en Rachmaninovs transcriptie van Pjotr Iljitsj Tsjaikovski's Wiegelied (Op. 16 nr. 1). Dit recital werd opgenomen in Concertzaal Tsjaikovski in Moskou, Rusland, op 4 juni 2021.

Het muzikale collectief Les Dissonances werd in 2004 opgericht door violist David Grimal. Het ensemble werkt zonder dirigent en is samengesteld uit musici uit de best aangeschreven Europese orkesten, internationale solisten, en jong talent. In dit programma speelt Les Dissonances Wolfgang Amadeus Mozart’s Serenade nr. 10 voor blazers in Bes-groot, K. 361, beter bekend onder de naam ‘Gran Partita’. Deze compositie voor twaalf blaasinstrumenten en contrabas bestaat uit zeven delen. Het werk is de langste van alle kamermuziekwerken die Mozart schreef. Bovendien koos Mozart voor een groter aantal instrumenten. Aan de gebruikelijke acht instrumenten van het blazersoctet voegde Mozart twee bassethoorns, twee extra hoorns, en een contrabas. Deze uitvoering werd in 2015 opgenomen in Philharmonie de Paris, Frankrijk.

Vanuit het Barockschloss in het Duitse Rammenau speelt het Gewandhausquartett Mozarts Vioolkwartet Nr. 21 in D-groot, KV. 575. Het werk is geschreven in 1789 en kreeg de bijnaam “The Violet”, naar het voorbeeld gebruikt in Hans Kellers hoofdstuk uit The Mozart Companion. Het is de eerste van Mozart’s zogenoemde Pruisische kwartetten. Het werk was geschreven en opgedragen aan de Koning van Pruisen, Friedrich Wilhelm II, die zelf amateurcellist was. Het is geschreven in zelfde stijl als de kwartetten van Joseph Haydn. Het Gewandhausquartett bestaat uit Frank Michael Erben (1e viool), Conrad Suske (2e viool), Volker Metz (altviool), Jürnjakob Timm (cello) and Steffen Adelmann (contrabas).

Het toonaangevende Franse strijkkwartet Quatuor Ébène wijdde een opmerkelijk en ambitieus project aan de 250ste geboortedag van Ludwig van Beethoven (1770-1827): het viertal nam álle werken voor strijkkwartet van de grote componist op. Vijf jaar lang dompelden violisten Pierre Colombet en Gabriel Le Magadure, altvioliste Marie Chilemme, en cellist Raphaël Merlin zich onder in die 650 pagina’s bladmuziek, waar Beethoven drie decennia lang zijn creativiteit in uitte. Hun inspanningen culmineerden in de herfst van 2020 in de integrale uitvoering van deze werken tijdens zes indrukwekkende concerten in de Philharmonie de Paris. Quatuor Ébène verkende elk facet van Beethovens strijkkwartetrepertoire: van de jeugdige Opus 18 strijkkwartetten tot de kwartetten Rasumovsky, Harp, en Serioso (Opus 59, 74, en 95) uit zijn middenperiode, en ten slotte de diepgang van zijn late kwartetten (Opus 127 tot 135). In deze uitzending speelt Quatuor Ébène Beethovens Strijkkwartet nr. 1 in F majeur, Op. 18, nr. 1; Strijkkwartet nr. 10 in Es majeur, Op. 74, "Harp"; en Strijkkwartet nr. 9 in C majeur, Op. 59, nr. 3, "Rasumovsky". Deze concertuitvoering werd op 13 oktober 2020 opgenomen in de Philharmonie de Paris.

De philharmonie zuidnederland en het Brabant Koor presenteren een unieke Opera Sing Along met de meest geliefde operahits! Op het feestelijke programma staan de grootste operaklassiekers en Napolitaanse liederen. Onder de solisten zijn Francis van Broekhuizen (sopraan), Adriano Granziani (tenor) en jonge sterren als Laetitia Gerards (sopraan) en Raoul Steffani (bariton). Ook Leona Philippo, bekend van tv-programma's als de Voice of Holland en Maestro zal het podium betreden, net als speciale gastzanger Marco Bakker. Het koor en orkest staan onder de muzikale leiding van Enrico Delamboye. De Opera Sing Along is een coproductie van philharmonie zuidnederland en NTVF producties, het Brabant Koor, Theater aan de Parade en Teepe Productions.

Pianist Derek Wang (VS, 1998) vertolkt Wolfgang Amadeus Mozarts Fantasia nr. 4 in c mineur, K. 475; Béla Bartók's Drie Burlesques, Op. 8c; en Franz Liszts Réminiscences de Don Juan, S. 418 tijdens de eerste ronde van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

Mahlers Symfonie nr. 8, ook bekend als de "Symfonie der Duizend", is een monumentaal koor-epos, gecomponeerd in 1906, dat een enorm ensemble van solisten, koren en een massaal orkest vereist om het uitgebreide muzikale tapijt uit te voeren.

De Sonate voor Viool en Klavecimbel BWV 1014 tot en met BWV 1019 componeerde Johann Sebastian Bach waarschijnlijk toen hij werkzaam was als Kapellmeister in Köthen. Er wordt aangenomen dat hij de sonates voor Prins Leopold schreef en later de werken voor eigen gebruik in Leipzig aanpaste. Misschien is het hierdoor dat de werken goed speelbaar zijn voor amateurs, maar alle sonates bevatten genoeg finesse om een uitdaging te zijn voor professionele musici. De verschillende werken zijn als set bedoeld, net zoals de 'Brandenburgse concerten'.

Er zijn weinig Italiaanse theaters die internationaal toonaangevend zijn én bepalend zijn voor het leven in de stad én ontmoetingen en ervaringen aanmoedigen. Het Teatro Regio di Torino combineert al die functies. Binnen de nationale operatraditie staat dit theater voor excellentie. Het is een prestigieus podium voor opera, ballet, concerten en musicals. Al deze theaterproducties zijn van grote klasse. Al sinds de opening in 1740 maakt het theater deze reputatie waar. Ontdekt het theater en al haar prachtige producties in deze korte documentaire over het Teatro Regio in Turijn.

Juliana Sarac speelt het derde deel van Ludwig van Beethovens Pianosonate Nr. 21 ('Waldstein'). Het werk is gecomponeerd in 1804 en wordt gezien als één van Beethovens grootste en meest technische pianosonates.

J. S. Bachs zes Brandenburgse Concerten behoren tot zijn bekendste werken. Hij schreef ze tussen 1711 en 1720 en droeg ze in 1721 op aan Christiaan Lodewijk, markgraaf van Brandenburg. Om te vieren dat deze geliefde werken 300 jaar bestaan, maakte de Tsjechische klavecinist en dirigent Václav Luks met zijn vermaarde barokensemble Collegium 1704 in 2021 opnames van alle zes Brandenburgse concerten, op historische instrumenten. De Brandenburgse Concerten volgen de structuur van het Italiaanse concerto grosso, waarin een groep solo-instrumenten op de voorgrond treedt ten opzichte van het grote ensemble. In de Brandenburgse Concerten nemen de solisten afwisselende, virtuoze solo’s voor hun rekening. Bij deze uitvoering in de prachtige Spiegelzaal van het Duitse slot Köthen spelen Luks en Collegium 1704 Bachs Brandenburgse Concert nr. 2 in F-groot, BWV 1047. In dit stuk spelen de trompet, viool, blokfluit en hobo solo’s. Met name de hoge, virtuoze trompetpartijen zijn opmerkelijk.

Sir Simon Rattle en het London Symphony Orchestra staan stil bij het 150e overlijdensjaar van Hector Berlioz met een uitvoering van de concertopera La damnation de Faust. Het werk komt voort uit Berlioz’ obsessie met Goethes legendarische verhaal. De geleerde Faust raakt bezeten door de duivel en zaait dood en verderf bij vele onschuldigen rondom hem heen. Het verhaal is zowel een tragedie als een donkere komedie, met een hoofdrolspeler die zowel wijs is als verachtelijk. Opgenomen in de Barbican Hall te Londen in 2017. Solisten zijn Karen Cargill, Gábor Bretz, Christopher Purves en Bryan Hymel.

Jean Paul’s roman ‘Titan’, waarin een artistiek begaafde jongeling zijn plaats niet kan vinden in de samenleving en zich uiteindelijk overgeeft aan wanhoop en zelfmoord, is de inspiratiebron geweest voor Gustav Mahlers Eerste Symfonie. Dit werk ontstond niet zonder slag of stoot: Mahler componeerde het tussen 1887 en 1888 toen hij in zijn 20-er jaren als dirigent werkzaam was bij de Opera in Leipzig. De eerste versie van het werk werd gezien als een symfonisch gedicht in twee delen, met titels die duidelijk een verhaal vertellen. Deze voorloper ging in 1898 in Boedapest in première maar werd slecht ontvangen. Mahler besloot het werk te reviseren: de beeldende titels werden geschrapt en hij liet het originele tweede deel (Blumine) vallen. Het resultaat is een prachtige symfonie, vol met muzikale verwijzingen. Zo is in het eerste deel een eerdere compositie van Mahler te horen (Ging heut' morgens übers Feld uit Lieder eines Fahrenden Gesellen), het tweede deel is een Oostenrijkse Ländler (een boerendans) en in het derde deel maakt hij een toespeling op een wel heel bekende melodie: ‘Vader Jakob’. Al met al is deze Eerste Symfonie een ongelofelijke prestatie voor zo’n jonge componist.

Deze versie van Sjeherazade is meer dan een eerbetoon aan het Ballets Russes, dat het werk in 1910 voor het eerst uitvoerde in een choreografie van Michail Fokine. Deze versie van Jean-Christophe Maillot is een samenkomst van choreografie en fictieve karakters die Maillot de afgelopen dertig jaar in zijn artistieke universum heeft gekoesterd. Van alle karakters die in zijn geheugen rondwaren heeft de wonderschone Sjeherazade vast wel vaak voor de ogen van de choreograaf gedanst, maar een daadwerkelijke ontmoeting met de prinses en vertelster uit ‘Duizend-en-één Nachten’ liet lang op zich wachten. Deze uitvoering is opgenomen in de opera van Monte Carlo in 2010. De solisten van Les Ballets de Monte-Carlo zijn Bernice Coppieters, Gaëtan Morlotti, Leart Duraku, Olivier Lucea, Alexis Oliveira en Georges Oliveira.

Antoni Wit dirigeert het Filharmonisch Orkest van Warschau in uitvoeringen van Frédéric Chopins Pianoconcert nr. 1, op. 11, en nr. 2, op. 21. Solisten zijn de pianisten Nikolai Demidenko en Jevgeni Kissin. Na het Pianoconcert nr. 1 keert Demidenko terug om als toegift Chopins Mazurka op. 17/4 te spelen. Kissin sluit het concert af met Chopins Etude op. 10/12 en de Wals in e klein, op. post. Dit concert was onderdeel van de viering van de 200e geboortedag van de componist in 2010. Opmerkelijk is dat Chopin zijn tweede pianoconcert een jaar vóór zijn eerste schreef. Hij voltooide beide werken op zijn twintigste, voordat hij zijn thuisland Polen achter zich liet en naar Parijs verhuisde.

In 2006 gingen Gidon Kremer en Martha Argerich op tournee, waarbij ze een programma bestaande uit solo’s en duetten van Bartók en Schumann uitvoerden. De documentaire Memory of a Concert legt het laatste concert van hun tournee vast, opgenomen in de Berliner Philharmonie. Het concert bevat een zeldzame solo-uitvoering van Martha Argerich, afgerond met een persoonlijk en aangrijpend commentaar van Gidon Kremer. Op het programma staan Schumanns Vioolsonate nr. 1, Op. 10, Vioolsonate nr. 2, Op. 12, Kinderszenen, Op. 15; Bartóks Vioolsonate nr. 1 Sz 75 en Vioolsonate nr. 2 Sz 76.