TV-gids

De Israëlische violist Itzhak Perlman is solist in een uitvoering van het Vioolconcert in D-groot, Op. 61 van Ludwig van Beethoven (1770-1827). Perlman wordt begeleid door de Berliner Philharmoniker onder leiding van Daniel Barenboim. Zelden zijn zulke illustere namen samengekomen om dit technische stuk te bedwingen. Beethoven droeg het werk op aan zijn collega Franz Clement, een van de beste violisten van die tijd. Het werk ging in première in 1806 in Wenen. Het was in eerste instantie geen succes en werd in de daaropvolgende decennia weinig uitgevoerd. Dit veranderde in 1844, toen de toen 12-jarige Joseph Joachim het werk samen met de London Philharmonic Society onder leiding van Mendelssohn ten gehore bracht. Het werk is tegenwoordig een van de belangrijkste werken binnen het klassieke vioolrepertoire en staat bekend om de vele verschillende versies van de cadenzas die zijn verschenen.

Violist Kristog Barati en pianist Lucas Debarque bundelen de krachten in een duoconcert tijdens de 25-jarige jubileumedite van het Zwitserse Verbier Festival in 2018. Hoewel het de eerste keer is dat het tweetal gezamenlijk een concert verzorgt, weten ze perfect tot elkaar te komen in dit programma met romantische werken. Op het programma staan Brahms’ Vioolsonate Nr. 1, Op. 78 en César Francks Vioolsonate in A-groot. Barati legde de Brahmssonate al enkele jaren geleden vast op cd en Francks werk behoort tot de favorieten van Debargue. De virtuoze pianopartij is uitermate geschikt voor de kundige pianist en de fantasie uit het derde deel past bij zijn liefde voor improvisatie. De cyclische vorm en continue dialoog tussen de piano- en vioolpartij verenigen de twee musici en zorgen ervoor dat de emoties die de beide romantieke werken bevatten prachtig tot uiting komen.

De Italiaanse pianist Roberto Prosseda (*1975) staat bijzonder in de belangstelling wegens zijn uitvoering van nieuw ontdekt pianowerk van Felix Mendelssohn. Bovendien wordt Prosseda zeer geprezen om zijn interpretaties van pianomuziek van W. A. Mozart, Franz Schubert, Robert Schumann en Frédéric Chopin. Hij sleepte belangrijke prijzen in verscheidende pianoconcoursen in de wacht en treedt regelmatig op met een aantal van 's werelds belangrijkste orkesten, waaronder het London Philharmonic Orchestra, de New Japan Philharmonic, en het Gewandhausorchester Leipzig. In deze uitzending speelt Prosseda Aleksandr Skrjabins Nocturne Op. 9, nr. 2, Alan Bergs Pianosonate, Op. 1, en Ludwig van Beethovens Pianosonate nr. 32, Op. 111. Deze uitvoering werd in 2015 opgenomen in het Teatro alle Vigne in het Italiaanse Lodi.

Pianist Jakub Kuszlik (Polen, 1996) speelt Barbara Assiginaak’s Mzizaakok Miiniwaa Mzizaakoonsak (‘paardenvliegen en hertenluisvliegen’); Wolfgang Amadeus Mozarts Fantasia nr. 3 in d-klein, K. 397; en Johannes Brahms’ Sonate nr. 3 in f-klein, Op. 5, tijdens het solorecital in de uit twee delen bestaande halve finale van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

In 1419 erft Filips de Goede een rijk dat zich uitstrekt van Dijon tot diep in de Nederlanden. In 1430 richt hij zijn ridderorde van het Gulden Vlies op, waarmee hij zowel zijn ridderlijk ideaal als zijn politieke betrekkingen kan vormgeven. Marnix De Cat liet zich door deze legendarische broederschap inspireren. De komst van de hertog en zijn gevolg wordt met trompetten aangekondigd. In verfijnde chansons wordt de liefde bezongen.

Op 1 mei 1882 weigerden 50 leden van de toenmalige 'Bilse Kapelle' hun nieuwe contracten te ondertekenen. In plaats daarvan vormden ze hun eigen, democratisch opgebouwde ensemble. Nog altijd kiest de huidige Berliner Philharmoniker z'n nieuwe leden en chef-dirigenten. Isabel Iturriagagotia en Paul Smaczny begeleidden de Berliner Philharmoniker nadat chef-dirigent Claudio Abbado in februari 1998 bekendmaakte dat hij zijn contract niet zou verlengen na 2002. Maestros in Democracy, de meest uitgebreide documentaire die ooit over de Berliner Philharmoniker gemaakt werd, laat zien hoe de kandidaatdirigenten met het orkest repeteren. Zodoende kunnen we de aanpak van Lorin Maazel, Esa-Pekka Salonen, en Bernard Haitink vergelijken met die van Daniel Barenboim, Simon Rattle, en Zubin Mehta. Later in the film, na een reeks dodelijk spannende stemrondes, heerst er een opgewonden sfeer: het orkest heeft z'n besluit genomen...

Het muzikale collectief Les Dissonances werd in 2004 opgericht door violist David Grimal. Het ensemble werkt zonder dirigent en is samengesteld uit musici uit de best aangeschreven Europese orkesten, internationale solisten, en jong talent. In dit programma speelt Les Dissonances Johannes Brahms’ Symfonie nr. 4 in e-klein, Op. 98. Brahms voltooide zijn laatste symfonie in 1885. Hij dirigeerde de geslaagde première van het werk in oktober van datzelfde jaar in de Duitse stad Meiningen. De finale van de symfonie bestaat uit een chaconne, een op variaties gebaseerde vorm die de fascinatie van de componist voor barokmuziek weerspiegelt. In dit deel leent Brahms een acht maten tellend thema uit J. S. Bachs cantate ‘Nach dir, Herr, verlanget mich’, BWV 150. Het deel opent met het thema en gaat dan over in een reeks variaties met allemaal datzelfde herhaalde thema in de bas. Deze uitvoering werd in 2014 opgenomen in de Opéra de Dijon, Frankrijk.

Antonio Mormone (1930-2017), een invloedrijke talentscout binnen de klassieke muziek, leeft voort als de naamgever van de Premio Internazionale Antonio Mormone (PIAM), die wordt uitgereikt aan de winnaar van het gelijknamige Italiaanse muziekconcours. De eerste editie van dit concours, dat plaatsvond op verschillende locaties in Milaan in de periode 2019-2021, was gewijd aan de piano. Eén van de deelnemende pianisten, Piotr Pawlak (Polen, 1998), speelt Ludwig van Beethovens Sonate nr. 28 in A-groot, Op. 101 en Johannes Brahms’ Sonate nr. 3 in f-klein, Op. 5. Deze uitvoering werd in juli 2021 opgenomen in Sala Verdi van het Conservatorium van Milaan.

Sopraan Isabel Weller (Duitsland, 1994) en pianist Yuriko Watanabe (Japan, 1994) vertolken Claude Debussy’s Nuit d’étoiles, L. 2, en Mandoline, L. 43; Joseph Haydns Piercing eyes, Hob. XXVIa, nr. 35; ‘Die Mainacht’ uit Johannes Brahms’ Vier Gesänge, Op. 43; ‘Pietà’ uit Paul Hindemith’s Das Marienleben, Op. 27; Bart Vismans Vermeer’s Gold; en ‘Lied vom Winde’ uit Hugo Wolf’s Mörike-Lieder, tijdens de halve finale van het Internationaal Vocalisten Concours 2021 – Lied Duo. Dit optreden werd opgenomen in Het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch.

I puritani is een van Bellini’s meest creatieve en invloedrijke meesterwerken. Het is een bel canto opera die doordrenkt is met vocale en instrumentale muziek van bedwelmende schoonheid en dramatische intensiteit. Het verhaal speelt zich of in Engeland ten tijde van de burgeroorlog na de overwinning van Oliver Cromwell en centreert zich rondom romantische en politieke intriges die worden voorzien van Bellini’s melodieuze en melancholische diepgang. Het werk bevat enkele van Bellini’s meest adembenemende passages, waaronder het door Elvira gezongen 'Qui la voce... Vien, diletto ...’, dat resulteert in een krachtig theatraal effect. Deze productie is exact de versie van I puritani zoals die in 1835 te Parijs in première ging. Het koor en orkest van de Staatsopern Stuttgart staat onder leiding van Manlio Benzi. Solisten zijn onder meer Roland Bracht, (Gualtiero Valton), Adam Palka (Giorgio Valton), Ana Durlovski (Elvira), René Barbera (Arturo Tablo), Diana Haller (Enrichetta di Francia) en Gezim Myshketa (Riccardo Forth). Opgenomen in de Staatsoper Stuttgart in 2018.

Componist Claudio Monteverdi (1567-1643), één van de grote meesters uit de barokperiode, schreef rond 1600 een nieuw werk voor koor en solisten waarin hij oude en nieuwe stijlen uit zijn tijd combineerde, zoals de madrigaal en liturgische composities. Deze combinatie bleek een gouden greep: het groeide uit tot de standaard voor alle grote vormen van religieuze muziek in de barokperiode, zoals het oratorium, de cantate, en de passie. Het combineren van verschillende stijlen zou later niet alleen in religieuze muziek, maar ook in de opera worden toegepast. Een goed voorbeeld waarin hij de combinatie van stijlen laat zien is het werk ‘Vespro della beata vergine’, ook wel de ‘Mariavespers’ genoemd. Zulke vespers werden vooral in de rooms-katholieke kerk gezongen. Philippe Herreweghe dirigeert het Collegium Vocale Gent en Concerto Platino in deze uitvoering. De solisten zijn Dorothee Blotzki-Mields, Katharine Fuge, Mark Padmore, Jan Kobow, Furio Zanasi en Dominik Wörner.

Het Italiaans-Zwitserse ensemble Trio des Alpes, bestaande uit Hana Kotková (viool), Claude Hauri (cello) en Corrado Greco (piano), slaat de handen ineen met Kamerorkest Mantua voor deze uitvoering van het Concertino voor piano, viool, cello en strijkorkest, H. 232 van de Tsjechische componist Bohuslav Martinů (1890-1959). Martinů was een productieve componist die een oeuvre van bijna 400 werken naliet. Hij voltooide het vierdelige Concertino in 1933. De première vond in 1936 plaats door het Basler Kammerorchester onder leiding van Paul Sacher. In de periode 1931-1943 werkte Martinů aan meerdere concertante composities. Veel van deze werken waren min of meer beïnvloed door de barokke 'concerto grosso'-vorm: het principe dat een groep solo-instrumenten wordt afgewisseld door een groot ensemble sprak de componist zeer aan. Deze uitvoering werd op 21 januari 2016 opgenomen in het Teatro Bibiena in Mantua, Italië.

Marin Alsop dirigeert het Britten-Pears Orchestra in een uitvoering van Maurice Ravel’s ‘Ma mère l'Oye’ (Moeder Gans). Deze uitvoering is opgenomen in de Snape Maltings Concert Hall te Snape Bridge, Verenigd Koninkrijk in 2017. De vijfdelige orkestsuite is origineel geschreven als pianowerk voor vier handen in 1910. Ravel componeerde het werk speciaal voor de twee jonge kinderen van zijn goede vriend, de Poolse beeldhouwer Gobeski.

Tijdens een concert vanuit de kerk van Verbier bundelen de Griekse violist Leonidas Kavakos en de Chinese pianiste Yuja Wang de krachten in interpretaties van vioolsonates van Johannes Brahms. Kavakos werd in 1985 in één klap wereldberoemd door op 18-jarige leeftijd de eerste prijs te winnen tijdens het prestigieuze Sibeliusconcours. Samen met Yuja Wang, een van de populairste pianisten van deze tijd, vormt hij een meesterlijk kamermuziekduo. Op het programma staan Brahms' ‘Regensonate’ Op. 78, ‘Thunersonate’ Op. 100 en de laatste vioolsonate, Op. 108.

Tenor Ilja Aksionov (Litouwen, 1996) en pianist Gustas Raudonius (Litouwen, 1996) vertolken Bart Vismans Het goud van Vermeer; ‘As I lay in the early sun’ uit Gerald Finzi’s Oh fair to see, Op. 13b; Henri Duparc’s Extase; Claude Debussy’s Paysage sentimental, L. 55; ‘Mausfallensprüchlein’ uit Hugo Wolf’s Sechs Lieder; ‘Krysolov’ (The pied piper) uit Sergei Rachmaninov’s 6 Romances, Op. 38; Franz Schubert’s Rastlose Liebe, Op. 5, nr. 1, D. 138; en Alphons Diepenbrock’s De klare dag, RC 4, tijdens de halve finales van het Internationaal Vocalisten Concours 2021 – Lied Duo. Dit optreden werd opgenomen in Het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch.

In 2013 werd de Finse dirigent Hannu Lintu chef-dirigent van het Fins Radio Symfonie Orkest. Lintu studeerde piano en cello aan de Sibelius Academy en het Turku conservatorium in het Zuidwesten van Zweden. Hij begon met dirigeren en ook dit deed hij vooral aan de Sibelius Academy. Met het Fins Radio Symfonie Orkest gaf hij al in 2012 vele concerten en bleek een logische vervanger voor Sakari Oramo die in 2012 zijn contract, na vele jaren dienst als dirigent én concertmeester, liet aflopen. Het orkest is gespecialiseerd in het uitvoeren van Finse muziek, maar voert ook de grote werken van onder andere Gustav Mahler en Béla Bartók uit. De Finse componist Jean Sibelius is de favoriet van het orkest en de dirigent. Samen met de Finse publieke omroep (Yle) besloten zij om alle zeven symfonieën van Sibelius op te nemen en uit te zenden. Voorafgaand aan de symfonie ziet u een korte gesproken introductie over de desbetreffende symfonie, waarna de symfonie in zijn geheel te beluisteren is. Nadat er bij Sibelius in 1908 keelkanker werd geconstateerd veranderde niet alleen zijn levensstijl, maar ook zijn manier van componeren. Met angst voor de dood stopte hij met het gebruik van alcohol en tabak en zijn harmonieën werd grauw en somber. Er klinken donkere thema’s en onderwerpen als duivels en dood komen bij het luisteren van deze muziek als beeld naar boven.

Mahler's Symfonie nr. 4, gecomponeerd tussen 1899 en 1901, verbeeldt een kinderlijke visie op de hemel, een thema dat centraal staat in het onschuldige en lyrische karakter van het werk. De symfonie valt op door de relatief kleinere orkestbezetting in vergelijking met zijn andere symfonieën en de nadruk op melodie en een gevoel van verwondering. De laatste beweging bevat een sopraansolo die zingt over de vreugden van de hemel, die een serene en optimistische afsluiting biedt.

Antonio Mormone (1930-2017), een invloedrijke talentscout binnen de klassieke muziek, leeft voort als de naamgever van de Premio Internazionale Antonio Mormone (PIAM), die wordt uitgereikt aan de winnaar van het gelijknamige Italiaanse muziekconcours. De eerste editie van dit concours, dat plaatsvond op verschillende locaties in Milaan in de periode 2019-2021, was gewijd aan de piano. Eén van de deelnemende pianisten, Su Yeon Kim (Zuid-Korea, 1994), speelt diverse werken van Frédéric Chopin: Nocturne in c-klein, Op. 48, nr. 1; Mazurka, Op. 2, nr. 2 en 4; Scherzo nr. 3 in cis-klein, Op. 39; en Wals in As-groot, Op. 34 nr. 1. Tot besluit van het recital speelt zij Wolfgang Amadeus Mozarts Gigue in G-groot, KV 574. Deze uitvoering werd opgenomen in januari 2020 in Teatro EDI Barrio’s in Milaan.

Pianist Antonio Chen Guang (China, 1994) treedt op met het CMIM ensemble, bestaande uit drie strijkers van het Symfonieorkest van Montreal, in een uitvoering van het eerste deel, Sostenuto assai – Allegro ma non troppo, van Robert Schumanns Pianokwartet in Es-groot, Op. 47. Dit optreden vond plaats in de kamermuziekronde van het uit twee delen bestaande halve finale van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.