TV-gids

Antonello Manacorda leidt het orkest en koor van Teatro La Fenice in een uitvoering van Wolfgang Amadeus Mozarts geliefde opera Die Zauberflöte (‘De toverfluit’, 1791). Naar alle waarschijnlijkheid begon Mozart pas in mei 1791 met het componeren van zijn meesterwerk, minder dan zes maanden voor zijn dood in december dat jaar. Het libretto van dit werk werd geschreven door Emanuel Schikaneder. ‘Die Zauberflöte’ vertelt een sprookjesachtig verhaal waarin prins Tamino opdracht krijgt van de Koningin van de Nacht om haar dochter Pamina te redden, die door de priester Sarastro gevangen is genomen. Bijgestaan door vogelvanger Papageno begint Tamino aan zijn queeste. Nadat hij Pamina in Sarastro’s territorium aantreft, wordt Tamino aan een reeks beproevingen onderworpen om te bewijzen dat hij het waard is met Pamina te trouwen. In Die Zauberflöte zitten prachtige aria's, waaronder het beroemde 'Der Hölle Rache kocht in meinem Herzen' ("De wraak der helle ziedt in mijn hart"), een virtuoze coloratuur-aria voor sopraan gezongen door de Koningin van de Nacht. Onder de solisten zijn Goran Jurić, Antonio Poli, Ekaterina Sadovnikova, Alex Esposito, Olga Pudova en Caterina di Tonno. Deze uitvoering werd in 2015 opgenomen in Teatro La Fenice in Venetië, Italië.

Claudio Abbado dirigeert de Berliner Philharmoniker, het Zweeds Radiokoor en het Eric Ericson Kamerkoor tijdens het jaarlijkse Europakonzert. In 2000 vond het concert plaats in de Berliner Philharmonie, de thuisbasis van het orkest. Karita Mattila (sopraan), Violeta Urmana (alt), Thomas Moser (tenor) en Eike Wilm Schulte (bas) zijn de solisten in Beethovens Symfonie Nr. 9. Daarnaast is Mikhail Pletnev de solist in een uitvoering van Beethoven Pianoconcert Nr. 2. Sinds 1991 wordt het Europakonzert traditioneel gehouden op 1 mei om de oprichting van het orkest in 1882 te vieren.

De gerenommeerde Mozartspecialist Sir Neville Marriner (1924-2016) dirigeert het Orchestra della Svizzera italiana in deze live-opname uit november 2005 vanuit het Palazzo di Congressi in Lugano, Zwitserland. Wolfgang Amadeus Mozarts opgewekte en lichtvoetige Concert voor fluit, harp en orkest (K.299) (1778) is één van de meest geliefde stukken van de Oostenrijkse componist. Solisten Patrick Gallois (fluit) en Fabrice Pierre (harp) voorzien Mozarts sprankelende sololijnen op subtiele wijze van extra schoonheid. Met Mozarts Ouverture van De Toverfluit (1791) en zijn Symfonie Nr. 39 in Es majeur (1788), twee juweeltjes uit de laatste jaren van de jonge componist, sluiten we dit heerlijke concertprogramma af, dat werd opgenomen in het kader van het Mozartherdenkingsjaar 2006.

J. S. Bachs zes Brandenburgse Concerten behoren tot zijn bekendste werken. Hij schreef ze tussen 1711 en 1720 en droeg ze in 1721 op aan Christiaan Lodewijk, markgraaf van Brandenburg. Om te vieren dat deze geliefde werken 300 jaar bestaan, maakte de Tsjechische klavecinist en dirigent Václav Luks met zijn vermaarde barokensemble Collegium 1704 in 2021 opnames van alle zes Brandenburgse concerten, op historische instrumenten. De Brandenburgse Concerten volgen de structuur van het Italiaanse concerto grosso, waarin een groep solo-instrumenten op de voorgrond treedt ten opzichte van het grote ensemble. In de Brandenburgse Concerten nemen de solisten afwisselende, virtuoze solo’s voor hun rekening. Bij deze uitvoering in de prachtige Spiegelzaal van het Duitse slot Köthen spelen Luks en Collegium 1704 Bachs Brandenburgse Concert nr. 2 in F-groot, BWV 1047. In dit stuk spelen de trompet, viool, blokfluit en hobo solo’s. Met name de hoge, virtuoze trompetpartijen zijn opmerkelijk.

In de Zwitserse stad Genève, waar zij het grootste deel van haar leven heeft doorgebracht, nodigt de Argentijnse pianiste Martha Argerich haar trouwe muzikale partner, cellist Mischa Maisky, uit om samen kamermuziek te spelen. Tussen de uitvoeringen door voert Martha een intiem gesprek met haar dochter Annie Dutoit, waarin zowel hun persoonlijke band als de muziek aan bod komt. Op het programma staan Ludwig van Beethovens 7 variaties op "Die Zauberflöte"; Robert Schumann's Fantasiestücke, Op. 73; Frédéric Chopin's Introduction en Polonaise brillante in C, Op. 3; 'Lerchengesang' (nr. 2) uit Johannes Brahms’ 4 Gesänge, Op. 70; en 'Largo' uit Chopin's Cellosonate in g, Op. 65. Dit programma werd opgenomen op 12 en 13 november 2020 in Genève, Zwitserland.

Claudio Abbado dirigeert de Berliner Filharmoniker in een uitvoering van Mozarts ‘Haffner’ Symfonie Nr. 35, (KV 385) tijdens het allereerste Europakonzert vanuit de Smetanahal in Praag, 1991. Mozart componeerde het werk in eerste instantie als Serenade in 1782 voor de familie van Sigmund Haffner, een jeugdvriend uit Salzburg. De componist bracht echter enkele wijzigingen aan in de partituur en voegde meerdere instrumenten toe. Dit resulteerde in een vierdelige symfonie die voor het eerst werd uitgevoerd onder leiding van de componist zelf op 23 maart 1783 te Wenen. De ‘Haffner’ Symfonie vormt een omslagpunt in de symfonische werken van Mozart; het stuk was bedoeld als Salzburgse gelegenheidsmuziek, maar werd getransformeerd tot een grote Weense symfonie.

Sigiswald Kuijken dirigeert barokensemble La Petite Bande en koor Ex Tempore in de Sint-Nicolaaskerk in Leipzig in deze opname van het Bachfest 2004, een vooraanstaand muziekfestival waar het de uitvoering van de muziek van J. S. Bach en diens zonen betreft. Dit concert begint met J. S. Bachs 'Hemelvaarts-oratorium' “Lobet Gott in seinen Reichen” (BWV 11). Dit werk, uit 1735, zou de laatste bijdrage van de componist aan dit genre zijn. Omdat het zo kort is, werd het in 1852 bij vergissing aangezien voor cantate toen de Bach Gesamtausgabe werd samengesteld. Het concert vervolgt met “Die Auferstehung und Himmelfahrt Jesu” (Wq 240), een oratorium van Bachs beroemdste zoon, Carl Philipp Emanuel Bach. Solisten zijn Sophie Karthäuser (sopraan), Patrizia Hardt (alt), Christoph Einhorn (tenor), Christoph Genz (tenor), Jan van der Crabben (bariton), en Stephan Genz (bas).

De Italiaanse pianist Roberto Prosseda (*1975) geldt momenteel als één van de belangrijkste vertolkers van Felix Mendelssohns pianorepertoire. Prosseda’s ontdekking van onbekende composities van Mendelssohn werd breed uitgemeten in de Europese media en leidde tot diverse plaatopnames voor het beroemde label Decca. In dit recital uit 2015 vanuit Teatro alle Vigne in het Italiaanse Lodi speelt Prosseda een selectie uit Felix Mendelssohns Lieder ohne Worte: Op. 19 nr. 1, Op. 38 nr. 2, Op. 38 nr. 6, Op. 53 nr. 2, Op. 30 nr. 6 en Op. 62 nr. 2, en diens Variations sérieuses, Op. 54, en Fantasie, Op. 28.

Pianist Antonio Chen Guang (China, 1994) speelt Reflets dans l’eau uit Claude Debussy’s Images (boek I); Barbara Assiginaak’s Mzizaakok Miiniwaa Mzizaakoonsak (‘paardenvliegen en hertenluisvliegen’); Ludwig van Beethovens Sonate nr. 31 in As-groot, Op. 110; Ferruccio Busoni’s transcriptie van J. S. Bachs Ich ruf’ zu dir, Herr Jesu Christ, BWV 639; en Franz Liszts Mephisto Waltz nr. 1, S. 514 (Der Tanz in der Dorfschenke), tijdens het solorecital in de uit twee delen bestaande halve finale van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

Met drie zangers en drie instrumentalisten staat Ensemble Leones klaar voor een van de mooiste kleinoden uit het Bourgondische tijdperk, het Chansonnier Cordiforme: een manuscript met Italiaanse en Franse liefdesliederen in de vorm van een hart. Met werk van de meest vermaarde polyfonisten van de 15de eeuw – Dufay, Morton, Binchois, Ockeghem – vormt dit handschrift een bron voor hoogkwalitatieve hofmuziek.

Op zijn zeventigste gold Claudio Abbado als één van de beste, meest gerespecteerde dirigenten ter wereld. Zijn staat van dienst is legendarisch: hij was achtereenvolgens muzikaal leider van La Scala in Milaan (1968-1986), toen bij de Weense Staatsopera (1986-1991), en de Berliner Philharmoniker (1989-2002). Abbado, een krachtige voorvechter van de ontwikkeling van jong muzikaal talent, speelde een sleutelrol bij de oprichting van het Chamber Orchestra of Europe, het European Union Youth Orchestra, en het Gustav Mahler Jeugdorkest. Na een periode van ziekte gaat hij een nieuwe fase in zijn carrière in: hij richt het Luzern Festivalorkest op. Filmmaker Paul Smaczny volgde de carrière van Abbado door de jaren heen op de voet, wat talloze interviews opleverde. In dit profiel bespreekt Abbado zijn leven en werk, zijn opvattingen over muziek, en zijn favoriete composities. Nooit eerder vertoond interviewmateriaal wordt afgewisseld met beelden van de dirigent tijdens repetities en in concert, gesprekken met vrienden en collega's, en archiefmateriaal. Dit portret plaatst deze "stille denker" in een nieuw en onverwacht licht.

Franz Welser-Möst dirigeert het Cleveland Orchestra in een uitvoering van Brahms' Symfonie Nr. 1, Op. 68. Er zijn weinig symfonische werken die een langere ontstaansgeschiedenis hebben dan Brahms' Eerste. De componist had al enkele muzikale ideeën in 1855, toen hij slechts 22 jaar oud was. De componist voerde talrijke herzieningen door totdat hij het werk uiteindelijk voltooide in 1876. Onder meer Clara Schumann en musicoloog Philipp Spitta moedigden de componist aan door te zetten, ondanks Brahms' onzekerheid om in de schaduw van Beethoven te leven. Ook onderdeel van dit concert is Jörg Widmanns 'Flûte en suite' met Joshua Smith als solist. Het concert is opgenomen in de Royal Albert Hall te London als onderdeel van de BBC Proms van 2014.

Sterpianist Daniel Barenboim voert het eerste en tweede boek uit van Isaac Albéniz’ pianosuite Iberia. Dit meesterwerk, gecomponeerd tussen 1905 en 1908, bestaat uit vier boeken met elk drie stukken. Iberia schetst twaalf muzikale portretten van Spaanse regio's, tradities en sferen. Deze uitvoering werd op 19 augustus 2000 opgenomen in het Teatro Colón in Buenos Aires, Argentinië.

Sopraan Isabel Weller (Duitsland, 1994) en pianist Yuriko Watanabe (Japan, 1994) vertolken Claude Debussy’s Nuit d’étoiles, L. 2, en Mandoline, L. 43; Joseph Haydns Piercing eyes, Hob. XXVIa, nr. 35; ‘Die Mainacht’ uit Johannes Brahms’ Vier Gesänge, Op. 43; ‘Pietà’ uit Paul Hindemith’s Das Marienleben, Op. 27; Bart Vismans Vermeer’s Gold; en ‘Lied vom Winde’ uit Hugo Wolf’s Mörike-Lieder, tijdens de halve finale van het Internationaal Vocalisten Concours 2021 – Lied Duo. Dit optreden werd opgenomen in Het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch.

De Oostenrijkse Opernfestspiele St. Margarethen, één van de belangrijkste openluchtfestivals van Europa, trekken jaarlijks bijna 220 duizend operaliefhebbers . De indrukwekkende en adembenemende omgeving van de wild-romantische Romeinse steengroeve van St. Margarethen in Oostenrijk vormt dan ook het perfecte, unieke decor voor de kleurrijke openluchtopvoering van Georges Bizets opera Carmen (1875) in deze uitzending. Met een cast van 400 medewerkers is deze overdadige uitvoering van Bizets beroemdste opera een feest voor de zintuigen! Het Orkest en koor van het Nationaal Brno-theater staan onder leiding van dirigent Ernst Märzendorfer. Solisten zijn Nadia Krasteva, Russi Nikov en Alexandr Antonenko. De choreografie is van Marieta Romero.

Hannu Lintu dirigeert het Gulbenkian Orchestra in een concert met een Fins tintje. Zo staan onder meer Einojuhani Rautavaara’s Cantus Articus, Op. 61 en Jean Sibelius’ Tweede Symfonie op het programma. Pianist Daniil Trifonov (1991) is de solist in Schumanns Pianoconcert, Op. 54. Tijdens de eerste uitvoering van het werk in 1841 nam Schumanns vrouw Clara Wieck de rol van soliste voor haar rekening. Trifonovs naam was snel gevestigd nadat hij prijzen won op het prestigieuze International Tsjaikovski-concours in Moskou en het Internationaal Frederick Chopin Piano Concours in Warschau. De jonge Rus werd in de media al geprezen als "arguably today's leading classical virtuoso” en “without question the most astounding pianist of our age". Dit concert is opgenomen in het Grand Auditorium van de Calouste Galbenkian Foundaition te Lissabon in 2018.

Het Maggio Musicale Fiorentino (Florentijnse Muzikale Mei) is het oudste opera- en kunstfestival van Italië. Het werd in 1933 opgericht om hedendaagse en in de vergetelheid geraakte opera’s op de planken te brengen. In de loop der jaren heeft het festival zich verbreedt, en zijn orkestrale concerten er een vaste waarde geworden. Tijdens de editie van 2021 van het festival leidt maestro Daniel Harding het Orchestra del Maggio Musicale Fiorentino in een uitvoering van Johannes Brahms' Tragische Ouverture in d-mineur, Op. 81. Brahms componeerde zijn concertouverture in de zomer van 1880. Het donkere, onrustige stuk lijkt de serieuze tegenhanger van zijn luchtigere Akademische Festouvertüre, Op. 80. Deze uitvoering werd opgenomen in het Teatro del Maggio Musicale Fiorentino in Florence, Italië, in 2021.

De Franse dirigent Adrien Perruchon en het Symfonieorkest Vlaanderen ondernemen een muzikale reis naar Mexico met deze uitvoering van Aaron Coplands El Salón México (1936). Copland, vol inspiratie na een bezoek aan de nachtclub ‘El Salón México’ in Mexico-Stad, componeerde dit levendige orkestwerk waarin hij naar hartenlust Mexicaanse volksmelodieën verwerkte. Deze uitvoering werd op 1 maart 2017 opgenomen in het Concertgebouw Brugge in België.

Sopraan Anabel de la Mora wordt bijgestaan door het Orquesta Sinfonica de Minería onder leiding van Raúl Delgado in een concertprogramma dat in het teken staat van Mexicaanse componisten. Dit programma, waarin het eerste deel van het concert aan bod komt, omvat de volgende werken: Miguel Bernal Jiménez' "Angelus", Alfonso Esparza's "Dime que sí", María Grever's "Munequita Lina", Ricardo Castro's "Intermezzo de Atzimba", Jorge del Moral's "Besos robados", en Consuelo Velázquez' "Bésame mucho". Dit concert uit 2019 vond plaats in de Academia de Música del Palacio de Minería in Mexico-Stad.

Sopraan Harriet Burns (Verenigd Koninkrijk, 1989) en pianist Ian Tindale (Verenigd Koninkrijk, 1990) vertolken Franz Schubert’s Verklärung, D. 59; Clara Schumanns Er ist gekommen in Sturm und Regen, Op. 12, Nr. 2; ‘L’heure exquise’ uit Reynaldo Hahn’s Chansons grises, en ‘Le printemps’ uit Hahn’s Douze rondels; ‘Herzeleid’ uit Robert Schumanns Sechs Gesänge, Op. 107; ‘Le corbeau et le renard’ uit André Caplet’s Trois fables; Alphons Diepenbrocks Die Liebende schreibt, RC 20; ‘Seranilla de la zarzuela’ uit Judith Weir’s A Spanish Liederbooklet; Muriel Herbert’s Renouncement; ‘Waldmädchen’ uit Hugo Wolf’s Eichendorff-Lieder, tijdens de laatste ronde van het Internationaal Vocalistenconcours 2019 – Lied Duo. Deze uitvoering werd opgenomen in het Theater aan de Parade in ‘s-Hertogenbosch.

Deze productie van Engelbert Humperdincks Hänsel und Gretel door de Semperoper Dresden uit 2006 staat onder leiding van dirigent Michael Hofstetter. Solisten zijn Irmgard, Vilsmaier, Hans-Joachim Ketelsen, Antigone Papoulkas en Iris Vermillion. Op verzoek van zijn zus heeft Humperdinck het klassieke sprookje over Hans en Grietje van de gebroeders Grimm op muziek gezet. Zij wilde haar kinderen vermaken tijdens de kerstdagen. Dit bleek zo’n succes te zijn dat broer en zus het niet lang daarna uitwerkten tot de opera die we vandaag de dag kennen. Hänsel und Gretel is dan ook een echt ‘familiewerk’ en geliefd bij zowel jong als oud.

Het muzikale collectief Les Dissonances werd in 2004 opgericht door violist David Grimal. Het ensemble werkt zonder dirigent en is samengesteld uit musici uit de best aangeschreven Europese orkesten, internationale solisten, en jong talent. In dit programma speelt Les Dissonances Wolfgang Amadeus Mozart’s Vioolconcert nr. 5 in A-groot, K. 219, ook bekend als ‘de Turkse’, met Grimal als solist. Op zijn eerste vioolconcert na schreef Mozart zijn andere vioolconcerten, vier in getal, in 1775, toen hij concertmeester was aan het Salzburgse hof. De bijnaam ‘de Turkse’ berust op het derde en laatste deel van dit vijfde vioolconcert. Het opvallende middendeel doet denken aan ‘Turkse muziek’ – een effect dat de componist bereikte door niet alleen de toonsoort in mineur te veranderen en het ritme aan te passen, maar ook door de cello’s en bassen ‘col legno’ te laten spelen, waarbij het hout van de strijkstok een percussie-achtige klank oplevert. Deze uitvoering werd in 2014 opgenomen in Cité de la Musique in Frankrijk.

Naast het gangbare repertoire voor klarinet behoren ook de composities van de Finse klarinetvirtuoos Bernhard Henrik Crusell. Na zijn studie bij Franz Tausch in Berlijn en Xavier Lefevre in Parijs studeerde hij tevens compositie bij Abbé Vogler en Francois-Joseph Gossec. Naast de drie populaire concerten schreef hij ook een Sinfonia Concertante en drie prachtige klarinetkwartetten. Voor de uit München afkomstige klarinetvirtuoos Heinrich Baermann schreven veel componisten als Meyerbeer, Rossini, Weber en Mendelssohn hun werken.Van zijn hand is dit Adagio Op 23. Het ademt een prachtige doorzichtige fluwelen dromerige sfeer uit. De violist Louis Spohr eigende zijn klarinet composities toe aan de virtuoze Simon Hermstedt, één van de rivalen van Heinrich Baermann. Zijn vier concerten werden voor het eerst uitgevoerd door Hermstedt. Vanwege de aard van de stukken werden deze ook gebruikt als technische studies voor de vioolliteratuur en muziek. Spohr schreef ook verschillende sets van variaties voor klarinet en piano, een nonet en speciaal voor klarinettist Simon Hermstedt componeerde hij deze 'Fantasy en Variaties in Bes Op 81' met Strijkkwintet.