TV-gids

Daniel Oren dirigeert het orkest van de Arena di Verona in een prachtige uitvoering van Giuseppe Verdi’s Nabucco. Het was de derde opera die de componist voltooide, maar het zou zijn eerste grote succes betekenen. Nabucco werd voor het eerst uitgevoerd in La Scala te Milaan in 1842, toentertijd het epicentrum van de Risorgimento (“herrijzenis”) en tevens hoofdstad van het Italiaanse nationalisme, waar voorstanders van de Italiaanse onafhankelijkheid hun stem lieten horen. Het bekende ‘slavenkoor’ in de derde akte, waar Joodse ballingen hun verloren land betreuren, resoneert direct met de Italiaanse nationalisten en is sindsdien tot symbool verworden van de Italiaanse nationaliteit. De in Israël geboren dirigent Daniel Oren is een ware kenner op het gebied van Verdi’s muziek en een graag geziene gast in de Arena di Verona. Deze uitvoering is opgenomen in 2017. Solisten zijn onder anderen George Gagnidze, Susanna Branchini, Nino Surguladze, Rubens Pelizzari en Stanislav Trofimov.

Daniel Barenboim dirigeert het West-Eastern Divan Orchestra in een uitvoering van Beethovens Pianoconcert Nr. 3 en Tsjaikovsky’s Symfonie Nr. 5. Het concert wordt afgesloten met de Valse Triste van Sibelius en de ouverture uit Verdi’s La Forza del Destino. Opgenomen in de Victoria Hall te Genève in 2004. Het internationaal gelauwerde West-Eastern Divan Orchestra werd opgericht door Daniel Barenboim en Edward Said en bestaat uit jonge, uiterst getalenteerde Israëlische en Arabische musici. Het gezelschap wil een dialoog tot stand brengen tussen de culturen uit het Midden-Oosten door samen muziek te maken.

Michail Pletnev leidt het Russisch Nationaal Orkest (RNO) in een uitvoering van Maurice Ravels Pianoconcert nr. 1 met Lucas Debargue als pianosolist. Het concert begint met een selectie uit werk van Georges Bizet gebaseerd op Alphonse Daudets toneelstuk 'L'Arlésienne', uitgekozen door Michail Pletnev. Het eerste deel van Ravels Pianoconcert nr. 1 bevat vijf afzonderlijke thema's, waarvan er drie doen denken aan de jazz. Debargue's uitvoering van Ravels concert wordt gevolgd door Gabriel Faurés Barcarolle nr. 4. Dit concert vanuit de Moskouse Tsjaikovskizaal was onderdeel van het negende RNO Grand Festival.

J. S. Bachs zes Brandenburgse Concerten behoren tot zijn bekendste werken. Hij schreef ze tussen 1711 en 1720 en droeg ze in 1721 op aan Christiaan Lodewijk, markgraaf van Brandenburg. Om te vieren dat deze geliefde werken 300 jaar bestaan, maakte de Tsjechische klavecinist en dirigent Václav Luks met zijn vermaarde barokensemble Collegium 1704 in 2021 opnames van alle zes Brandenburgse concerten, op historische instrumenten. De Brandenburgse Concerten volgen de structuur van het Italiaanse concerto grosso, waarin een groep solo-instrumenten op de voorgrond treedt ten opzichte van het grote ensemble. In de Brandenburgse Concerten nemen de solisten afwisselende, virtuoze solo’s voor hun rekening. Bij deze uitvoering in de prachtige Spiegelzaal van het Duitse slot Köthen spelen Luks en Collegium 1704 Bachs Brandenburgse Concert nr. 5 in D-groot, BWV 1050. Het is opmerkelijk dat het klavecimbel hier de gebruikelijke begeleidende rol inwisselt voor een solo, naast de fluit en de viool. Daardoor wordt dit werk tot Bachs eerste klavierconcerten gerekend.

In de Zwitserse stad Genève, waar zij het grootste deel van haar leven heeft doorgebracht, nodigt de Argentijnse pianiste Martha Argerich haar trouwe muzikale partner, cellist Mischa Maisky, uit om samen kamermuziek te spelen. Tussen de uitvoeringen door voert Martha een intiem gesprek met haar dochter Annie Dutoit, waarin zowel hun persoonlijke band als de muziek aan bod komt. Op het programma staan Ludwig van Beethovens 7 variaties op "Die Zauberflöte"; Robert Schumann's Fantasiestücke, Op. 73; Frédéric Chopin's Introduction en Polonaise brillante in C, Op. 3; 'Lerchengesang' (nr. 2) uit Johannes Brahms’ 4 Gesänge, Op. 70; en 'Largo' uit Chopin's Cellosonate in g, Op. 65. Dit programma werd opgenomen op 12 en 13 november 2020 in Genève, Zwitserland.

Maestro Sergiu Celibidache dirigeerde de Berliner Philharmoniker van 1945 tot 1954, om slechts één keer terug te keren: in 1992. Wolfgang Beckers documentaire The Triumphant Return documenteert Celibidache's langverwachte terugkeer naar de Berliner Philharmoniker na zijn 38-jarige afwezigheid. Ruimschoots voorzien van repetitiebeelden, waarin Celibadache Anton Bruckners Symfonie Nr. 7 dirigeert – de enige bestaande videobeelden van Celibadache met het beroemde orkest! – en talloze interviews met voormalige orkestleden voert deze film ons terug naar Celibidache's laatste optreden met de Berliner Philharmoniker.

Op haar zevende maakte de Argentijnse pianist Martha Argerich haar debuut met Ludwig van Beethovens Pianoconcert nr. 1 in C-groot, Op. 15, een werk dat haar hele carrière aan haar verbonden is gebleven. De gelauwerde pianist speelt ‘haar’ werk op het Lucerne Festival met het Festivalorkest van Luzern onder leiding van de Zweedse dirigent Herbert Blomstedt, die zijn festivaldebuut maakt met het orkest. Ook Beethovens Symfonie nr. 2 in D-groot, Op. 36 staat op het programma. Deze uitvoeringen werden in augustus 2020 opgenomen in het Zwitserse Cultuur- en Congrescentrum Luzern (KKL).

Franz Welser-Möst dirigeert het Cleveland Orchestra in een uitvoering van Brahms' Symfonie Nr. 4, Op. 98. Dit is het laatste werk in de beknopte verzameling symfonische composities van Brahms. Muziekcriticus Malcolm Macdonald omschreef het werk als een van de grootste creaties in de Romantiek en het is wellicht Brahms Magnum Opus naast Ein Deutsches Requiem, Op. 45. De Vierde Symfonie is voorzien van een ondertoon die zich het best laat omschrijven als ingetogen melancholie, en lijkt te smachten naar een onherstelbaar verleden. Brahms laat het verleden voortleven door de symfonie te voorzien van vele barokinvloeden, waaronder een heuze chaconne en het gebruik van de aloude compositietechniek van variaties op een thema in het afsluitende deel. Deze uitvoering vond plaats in de Severance Hall te Cleveland, VS in 2014.

Pianist Arisa Onoda (Japan, 1996) vertolkt Ferruccio Busoni’s transcriptie van J. S. Bachs ‘Chaconne’ uit Partita nr. 2 voor viool, BWV 1004; Frédéric Chopin’s Barcarolle in Fis-groot, Op. 60; en ‘Noctuelles’ en ‘Alborada del gracioso’ uit Maurice Ravel’s Miroirs, tijdens de eerste ronde van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

De ontmoeting tussen de Franse componist Hector Berlioz en de knappe actrice Harriet Smithson leidde tot een van Berlioz’ beroemdste werken. Nadat Berlioz’ haar Shakespeare had zien spelen was hij op slag verliefd: hij stuurde haar ontelbare liefdesbrieven maar zij beantwoorde er geen één. Berlioz’ hart was gebroken en hij componeerde zijn Symphonie fantastique: Épisode de la vie d'un Artiste...en cinq parties (Symfonie fantastique: Episode uit het leven van een artiest… in vijf delen). Het werk vertelt het verhaal van een jonge artiest die tijdens een aanval van liefdesverdriet zelfmoord probeert te plegen maar niet genoeg gif inneemt: in plaats van te sterven hallucineert hij enkel. Door dit verhaal in de muziek en de uitgebreide orkestbezetting (onder andere vier harpen en een klok), was dit een revolutionair werk. Berlioz' Symphonie fantastique wordt hier uitgevoerd door deFilharmonie onder leiding van Jaap van Zweden. Deze uitvoering uit 2008 is opgenomen in de Koningin Elisabethzaal te Antwerpen.

De Venezolaanse dirigent Giovanni Guzzo leidt het Camerata Fundación EDP van muziekschool Reina Sofía in een concert vol temperament. Het programma begint met de etherische ‘Danza degli spiriti beati’ (Dans der zalige geesten) uit Christoph Willibald Gluck’s opera Orfeo ed Euridice, met fluitist Matthew Raymond Origel. Het concert gaat verder met vocale meesterwerken: J.S. Bachs briljante cantate-aria ‘Jauchzet Gott in allen Landen!’, BWV 51, met sopraan Marlin González Zúñiga en trompettist Marc Ferrando Pelegrí, en W.A. Mozarts jubelende motet Exsultate, jubilate, K. 165, met sopraan Carla Isabel Gómez del Pulgar. Tot besluit van het concert klinkt een groots klassiek meesterwerk: Mozarts dramatische Symfonie nr. 40 in g-klein. Deze uitvoering werd op 18 december 2024 opgenomen in het Auditorio Sony van muziekschool Reina Sofía in de Spaanse hoofdstad Madrid.

De Franse musicus en componist Pierre Boulez (1925-2016) wordt tot de invloedrijkste figuren uit de twintigste-eeuwse muziek gerekend. Met de documentaire 'Pierre Boulez – A life of music' (2017) schetst Reiner E. Moritz een persoonlijk portret van de jonge, onstuimige kunstenaar die eens onbesuisd voorstelde de operahuizen op te blazen om van beklemmende tradities af te komen, maar later de "Ring van de Eeuw" zou dirigeren in het hart van de traditionele opera, Bayreuth, en een uitgroeide tot zeer gewild gastdirigent bij alle belangrijke orkesten. De documentaire bevat fragmenten uit het rijke oeuvre van de componist, evenals zeldzame foto's uit het Boulez-Chevalier-archief. Nergens komt de documentaire dichterbij dan als familie en vrienden van de maestro terugblikken op zijn leven. Boulez' jongere broer Roger maakt de kijker deelgenoot van waardevolle informatie over Pierre's vroege jaren, en de vooraanstaande pianist Daniel Barenboim vertelt over de muziek en de composities van de man met wie hij goed bevriend was

De Italiaanse pianist Andrea Molteni (1998) speelt Alban Bergs Pianosonate in b mineur, Op. 1. Molteni begon al op zijn zesde met pianospelen. Hij studeerde met lof en onder eervolle vermelding af aan het Conservatorio di musica Giuseppe Verdi di Como en behaalde magna cum laude zijn master in Advanced Performance Studies aan het Conservatorio della Svizzera Italiana in Lugano. Hij is regelmatig te horen op internationale podia, waaronder de Wiener Saal van Universität Mozarteum Salzburg in Salzburg, het Skrjabin-museum in Moskou, en het National Opera Center in New York. Deze uitvoering werd opgenomen in Verbrugghen Hall van Conservatorium Sydney, Australië, in 2023.

Het muzikale collectief Les Dissonances werd in 2004 opgericht door violist David Grimal. Het ensemble werkt zonder dirigent en is samengesteld uit musici uit de best aangeschreven Europese orkesten, internationale solisten, en jong talent. In dit programma speelt een strijkkwartet bestaande uit leden van Les Dissonances –David Grimal en Hans Peter Hofmann (viool), David Gaillard (altviool), en Xavier Phillips (cello) – Wolfgang Amadeus Mozart’s Strijkkwartet nr. 19 in C-groot, K. 465, ‘Dissonantenkwartet’(Op. 10 nr. 6). Dit strijkkwartet is de laatste in een reeks van zes uit de periode 1782-1785 die Mozart opdroeg aan Joseph Haydn en daarom wel bekend staan als ‘de Haydn-kwartetten’ (Op. 10). Strijkkwartet nr. 19 ontleent zijn bijnaam aan het opvallend trage, dissonante begin. Op dit onheilspellende begin volgt plotseling het opgewekte Allegro in C-groot. Deze uitvoering werd in 2015 opgenomen in de Opéra Comique in Parijs, Frankrijk.

In de 14de eeuw had het Bourgondische vorstenhuis Brugge tot zijn residentie gemaakt. De stad werd een trekpleister voor kunstenaars. Het Gruuthuse-handschrift, de oudste verzameling Middelnederlandse liederen, verklankt het bruisende karakter van wereldstad Brugge. ClubMediéval plaats deze liederen naast Oswald von Wolkenstein en Machaut.

Het Maggio Musicale Fiorentino (Florentijnse Muzikale Mei) is het oudste opera- en kunstfestival van Italië. Het werd in 1933 opgericht om hedendaagse en in de vergetelheid geraakte opera’s op de planken te brengen. In de loop der jaren heeft het festival zich verbreedt, en zijn orkestrale concerten er een vaste waarde geworden. Tijdens de editie van 2021 van het festival leidt maestro Daniel Harding het Orchestra del Maggio Musicale Fiorentino in een prachtig concertprogramma met Johannes Brahms' Tragische Ouverture in d-mineur, Op. 81, en Gustav Mahlers Symfonie nr. 1 in D majeur, 'Titan'. Brahms componeerde zijn concertouverture in de zomer van 1880. Het donkere, onrustige stuk lijkt de serieuze tegenhanger van zijn luchtigere Akademische Festouvertüre, Op. 80. Acht jaar later, in 1888, voltooide Mahler zijn eerste symfonie. De componist ontdeed het van oorsprong vijfdelige stuk enkele jaren later van het tweede deel, 'Blumine', wat de uiteindelijke vierdelige versie opleverde die we tegenwoordig kennen. Deze uitvoering werd opgenomen in het Teatro del Maggio Musicale Fiorentino in Florence, Italië, in 2021.