TV-gids

Kijk naar ‘Discovering Masterpieces’: uw gids in woord en beeld bij de grote meesterwerken van de klassieke muziek! De reeks bestaat uit 20 documentaires van een half uur elk, waarin 20 klassieke meesterwerken centraal staan: gerenommeerde experts, beroemde solisten en wereldberoemde dirigenten nemen u mee op een reis door de geschiedenis, terug naar de tijd waarin het meesterwerk gecomponeerd werd. Vandaag is Ludwig van Beethovens ‘Symfonie Nr. 5’ het onderwerp van deze documentairereeks. Dit werk heeft al vanaf de eerste noten, zodra het vier noten tellende ‘noodlotsmotief’ de luisteraars betoverd, het karakter van een bede. De Duitse musicoloog Armin Koch alayseert het werk, terwijl de Duitse Beethoven-expert Wulf Konold de ingenieuze variaties op het ‘noodlotsmotief’ aan de piano toelicht, en diverse andere aspecten van dit magnefieke werk illustreert.

Het enorme aantal opnames van - en publicaties over - Franz Schuberts Liedcyclus ‘Winterreise’ laat wel zien wat voor groots werk het is. Toch zijn kenners het nog altijd niet eens of het strikt genomen wel een cyclus is. De 24 liederen, op tekst van dichter Wilhelm Müller, verschenen op twee verschillende momenten in publicatie: in februari en oktober 1827. De verhaallijn van Müllers gedichten lijkt eenvoudig: een jongeman wordt afgewezen in de liefde en vertrekt hartje winter op een doelloze reis. De muziek is vrij somber van sfeer. In deze uitvoering zingt bariton Thomas Quasthoff Winterreise, op piano begeleid door Daniel Barenboim. Deze uitvoering werd opgenomen in de Philharmonie Berlijn in Duitsland.

Andreas Spering dirigeert philharmonie zuidnederland in een uitvoering van de "Rosamunde Ouverture" (D. 644) van Franz Schubert (1797-1828). Opgenomen in het Muziekgebouw Eindhoven in 2015. Schubert componeerde deze ouverture aanvankelijk voor Georg Ernst von Hofmanns toneelstuk Die Zauberharfe, en werd als zodanig ten gehore gebracht op 19 augustus, 1820. Drie jaar later werd de ouverture opnieuw gebruikt voor Helmina von Chézy's toneelstuk 'Rosamunde'. De libretto's van Chézy (1783-1856) waren weinig succesvol en Schuberts contributie aan Rosamunde zou de productie gered hebben.

Op het Reate Festival van 2017 in Rieti stonden twee korte opera’s van Nino Rota (1911-1970) op het programma. Rota staat voornamelijk bekend als filmcomponist en zijn lange samenwerking met iconische regisseurs als Federico Fellini, Francis Ford Coppola en Luchino Visconti. Toch componeerde het wonderkind Rota vanaf zeer jonge leeftijd al kerkmuziek en enkele opera’s. Gezegend met een grote creativiteit, verbeeldingsvermogen en artistieke vrijheid, wist Rota zijn unieke eigen stijl te ontwikkelen waarin hij de grote Italiaanse operatraditie van Rossini, Puccini en Verdi wist te combineren met moderne 20e-eeuwse muziek, waardoor hij zichzelf onderscheidde van zijn generatiegenoten. Het werk I due timidi werd als radio-opera uitgezonden door de RAI in 1950 en werd in 1952 voor het eerst in Londen uitgevoerd. Het libretto is gebaseerd op de tekst van de Italiaanse scenarioschrijfster Susi Cecchie D’Amico. Ondanks dat de gebruikelijke gelukkige afloop ontbreekt, zorgen het snelle ritme van de muzikale actie en de jonge zangers voor een vermakelijke uitvoering. Het Reate Festivalorkest staat onder muzikale leiding van Gabrielle Bonolis. Solisten zijn Giorgio Celenza, Sabrina Cortese, Daniele Adriani, Chiara Osella, Antonio Sapio, Mariangela De Vita, Giacomo Nanni, Lucia Filaci, Maria Rita Combattelli en Siri Kval Ødegård.

Henk de Graaf (klarinet), Daniël Wayenberg (piano) en Itamar Shimon (altviool) spelen Robert Schumanns Märchenerzählungen, Op. 132 en Wolfgang Amadeus Mozarts Kegelstatt Trio, KV. 498. Deze uitvoering is opgenomen in het Stadhuis van Franeker.

De Berliner Philharmoniker telt als een van de beste orkesten ter wereld. Ook in Japan is het orkest zeer geliefd: dit concert uit 2000, dat werd opgenomen in Tokyo’s prachtige Suntory Hall, was dan ook een groot succes. Mariss Jansons dirigeert een prachtig programma met daarop de achtste symfonie van Antonin Dvorák, de Oberon Ouverture van Carl Maria von Weber, en het vioolconcert van Dmitri Sjostakovitsj, met stervioliste Hilary Hahn (*1979) als solist.

Palestrina en Monteverdi waren zijn fans. De Gonzaga’s en de d’Estes zijn werkgevers. En de markiezin van Padulla was zijn Napolitaanse weldoenster. Dankzij zijn talenten kwam Giaches De Wert vanuit zijn geboortestreek rond Gent terecht in de belangrijkste Italiaanse centra van de renaissancepolyfonie. Hij groeide uit tot een internationale ster. Het Belgische vocale ensemble Utopia zingt zijn motetten en Missa dominicalis.

De ontmoeting tussen de Franse componist Hector Berlioz en de knappe actrice Harriet Smithson leidde tot een van Berlioz’ beroemdste werken. Nadat Berlioz’ haar Shakespeare had zien spelen was hij op slag verliefd: hij stuurde haar ontelbare liefdesbrieven maar zij beantwoorde er geen één. Berlioz’ hart was gebroken en hij componeerde zijn Symphonie fantastique: Épisode de la vie d'un Artiste...en cinq parties (Symfonie fantastique: Episode uit het leven van een artiest… in vijf delen). Het werk vertelt het verhaal van een jonge artiest die tijdens een aanval van liefdesverdriet zelfmoord probeert te plegen maar niet genoeg gif inneemt: in plaats van te sterven hallucineert hij enkel. Door dit verhaal in de muziek en de uitgebreide orkestbezetting (onder andere vier harpen en een klok), was dit een revolutionair werk. Berlioz' Symphonie fantastique wordt hier uitgevoerd door deFilharmonie onder leiding van Jaap van Zweden. Deze uitvoering uit 2008 is opgenomen in de Koningin Elisabethzaal te Antwerpen.

Sir Simon Rattle leidt het London Symphony Orchestra and Chorus in een uitvoering van Ludwig van Beethovens Symfonie nr. 9 in d-mineur, Op. 125. De solisten zijn Iwona Sobotka (sopraan), Anna Stephany (mezzosopraan), Robert Murray (tenor) en Florian Boesch (bariton). Met een ongeëvenaarde symfonische finesse zette Beethoven zijn eerdere overpeinzingen over lot en heldendom opzij, om zijn uiterst muzikale en enorm geslaagde Negende Symfonie te componeren. Dit monumentale werk staat bekend om het vooruitstrevende gebruik van koor en vocale solisten in het slotdeel, waarin een toonzetting van Friedrich Schillers gedicht "Ode an die Freude" wordt gezongen. Beethovens Negende beleefde zijn première in 1824, en is nog altijd één van de meest uitgevoerde, en meest beroemde werken van de klassieke muziek. Deze uitvoering werd op 16 februari 2020 opgenomen in de Barbican Hall in Londen, Verenigd Koninkrijk.

In mei en juni 2021 vierde de Argentijnse sterpianiste Martha Argerich haar 80e verjaardag met optredens in het Franse kasteel van Chantilly. In dit concert, opgenomen tijdens het festival Les Coups de Cœur de Chantilly, wordt Argerich vergezeld door drie muzikanten die haar nauw aan het hart liggen: cellist Mischa Maisky, violist Maksim Vengerov en pianist Iddo Bar-Shaï. Ze treden op met het orkest Les Siècles onder leiding van de Roemeens-Oostenrijkse dirigent Ion Marin. Het concert begint met Ludwig van Beethovens Tripelconcert in C majeur, op. 56, met Argerich, Vengerov en Maisky als solisten. Dit werk uit 1803 is Beethovens enige concerto voor meer dan één solo-instrument. Hierna volgt Camille Saint-Saëns’ muzikale suite Le carnaval des animaux (Het carnaval der dieren), waarin Argerich en Bar-Shaï de pianisten zijn. Deze muzikale suite uit 1886 bestaat uit 14 delen, die elk een ander dier uitbeelden. Het werk werd in 1922 postuum gepubliceerd, omdat Saint-Saëns vreesde dat zijn dierlijke miniaturen, vol muzikale grapjes, zijn reputatie als serieuze componist zouden schaden. Deze uitvoering werd op 4 mei 2021 opgenomen in het Château de Chantilly.

Het Internationaal Pianoconcours Rina Sala Gallo vindt elke twee jaar plaats in de Italiaanse stad Monza. Het concours werd in 1947 opgericht door de in Monza geboren pianist Rina Sala Gallo en de in Brescia geboren pianist Arturo Benedetti Michelangeli. Tegenwoordig is het één van de meest prestigieuze culturele evenementen van Monza. In deze uitzending ziet u de beste optredens van de drie finalisten van de 26e editie van het concours, opgenomen in oktober 2022 in de Koninklijke Villa in Monza. Eerst speelt Young Sun Choi (Zuid-Korea, 1991) Ludwig van Beethovens Pianosonate nr. 30 in E majeur, Op. 106. Vervolgens speelt Seunghyuk Na (Zuid-Korea, 1997) 'Oiseaux tristes' en 'Alborada del gracioso' uit Maurice Ravels vijfdelige suite Miroirs. Dan voert Ivan Bašić (Servië, 1996) Franz Liszts ‘Mephisto’-Wals voor piano nr.1 uit. Tot besluit keert Young Sun Choi terug voor een uitvoering van Claude Debussy's Images (Boek I).

Naast zijn overvloedige muzikale talent was Gioacchino Rossini niet vrij van zelfspot. Over zijn jeugdige zes sonates (Sonata A Quattro), schreef hij het volgende: Zes (vreselijke) sonates door mij gecomponeerd in het buitenhuis op prille leeftijd zonder les te hebben genomen. Ze werden allemaal gecomponeerd en gekopieërd in drie dagen en uitgevoerd door Triossi op contrabas, Morini [zijn neef] op eerste viool, de laatstgenoemde op cello. Zij speelden als honden en de 2e viool door mijzelf. Dat was om eerlijk te zijn op z’n minst hondachtig.” Als Rossini deze werken echt op 12 jarige leeftijd schreef dan zijn ze een verbazend vroeg en rijpe prestatie. Eerdere sonates van Rossini mogen dan avontuur-loos zijn en sommige zijn een beetje onhandig uitgewerkt. Rossini noemt deze stukken “Sonata A Quattro” ,sonates in 4 delen. Later herschreef hij sommige van hen voor strijkkwartet en ook voor blaaskwartet in drie delen met een grote virtuositeit voor alle blazers.Ze geven zowel voor de spelers als luisteraars veel plezier. In deze uitvoering concerteren de vier excellente soloblazers van het Rotterdams Philharmonisch, geheten: ‘The Rotterdam Philharmonic Wind Soloïsts'.

Met deze compilatie betoverende choreografieën van George Balanchine brengt het New York City Ballet een eerbetoon aan de man die samen met Lincoln Kirstein in 1948 het gerenommeerde balletgezelschap oprichtte. Op het programma staan verschillende hoogtepunten uit het werk van Balanchine: het Walpurgisnacht Ballet, gecreëerd voor de productie van Faust door het Théâtre National de l’Opéra in 1975. Ook staat muziek van Maurice Ravel centraal,, zo presenteert het New York City ballet het werk ‘Sonatine’, dat werd gepresenteerd als openingsstuk van het Ravel Festival in 1975 , maar ook ‘La Valse’, dat Balanchine creëerde in 1951. Daarnaast staat ook het werk Le Palais de Cristal op het programma, gezet op de muziek van Bizets herontdekte Symfonie in C. Deze compilatie is opgenomen in 2016 en markeert de terugkeer van het New York City Ballet naar het Théâtre du Châtelet te Parijs na een afwezigheid van acht jaar.

Franz Welser-Möst leidt het Cleveland Orchestra in een uitvoering van Anton Bruckners Symfonie Nr. 7. Dit werk neemt een centrale plaats in binnen het oeuvre van de componist: hiermee viel Bruckner eindelijk de erkenning ten deel die hij verdiende. Nog altijd is het één van zijn meest geliefde werken. De symfonie volgt de klassieke opbouw van vier aparte delen. Het hart van het werk is een lang en emotioneel Adagio, geschreven als eerbetoon aan Richard Wagner. Het eerste deel van de symfonie begint met een stijgend thema dat wordt aangedragen door de cello's. Het Scherzo verlicht de sombere sfeer van het voorafgaande Adagio, en met de Finale komt met ongeremd plezier ten einde. Deze uitvoering werd in 2008 opgenomen in Severance Hall in Cleveland.

Sopraan Heidi Baumgartner (Oostenrijk, 1998) en pianist Asuka Tagami (Japan, 1991) vertolken Franz Schubert’s Suleika I, Op. 14 nr. 1, D. 720; ‘Er ist’s’ uit Hugo Wolf’s Mörike-Lieder; Bart Vismans Vermeer’s Gold; ‘Sua katselen’ (Looking at you) uit Kaija Saariaho’s Leino-Laulut (Leino songs); en ‘Pantomime’ and ‘Apparition’ uit Claude Debussy’s Quatre chansons de jeunesse, tijdens de halve finale van het Internationaal Vocalisten Concours 2021 – Lied Duo. Dit optreden werd opgenomen in Het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch.

Pianist Michelle Candotti (Italië, 1996) treedt op met het CMIM ensemble, bestaande uit drie strijkers van het Symfonieorkest van Montreal, in een uitvoering van het eerste deel, Sostenuto assai – Allegro ma non troppo, van Robert Schumanns Pianokwartet in Es-groot, Op. 47. Dit optreden vond plaats in de kamermuziekronde van het uit twee delen bestaande halve finale van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.