TV-gids

‘Iolanta’ en ‘Perséphone’ door Teatro Real uit Madrid presenteert een dubbelprogramma van deze twee werken, die beide staan voor een “ideaal van schoonheid, poëzie, en hoop”. In beide werken representeert de ommekeer van duisternis naar licht een overgangsritueel, dat het existentiële perspectief van de hoofdpersonen volledig hervormt. Deze producties uit 2012 worden geregisseerd door Peter Sellars. In deze uitzending ziet u ‘Iolanta’, een latere compositie van Tsjaikovski, die in 1892 in première ging. In alle opzichten toont dit werk het meesterschap van de componist: de mooie melodieën, heldere structuur, en oprechte passie in z’n vele verschijningsvormen. Het koor en orkest van het Teatro Real staan onder leiding van dirigent Teodor Currentzis. De hoofdrollen worden vertolkt door Ekaterina Scherbachenko (Iolanta), Alexej Markov (Robert), Pavel Cernoch (Vaudémont), Dmitry Ulianov (King René), Willard White (Ibn-Hakia), Vasily Efimov (Alméric), Pavel Kudinov (Bertrand), Ekaterina Semenchuk (Marta), Irina Churilova (Brigita) en Letitia Singleton (Irina Churilova).

Toen Johann Sebastian Bach in 1722 in het Duitse Köthen woonde, bracht hij een boek met preludes en fuga's in alle 24 majeur- en mineurtoonsoorten uit. Deze verzameling kreeg de naam Das wohltemperierte Klavier, Boek Een, BWV 846–869. Ongeveer twintig jaar later stelde Bach in Leipzig een vergelijkbare bundel samen, nu bekend als Das wohltemperierte Klavier, Boek Twee, BWV 870-893. Bach schreef deze reeks composities voor het 'klavier', wat zowel op klavecimbel, klavechord, of orgel kan duiden. Deze werken zijn zeer bepalend gebleken voor de geschiedenis van de Westerse klassieke muziek. In deze uitzending speelt Joanna MacGregor Preludes en Fuga’s Nrs. 13 t/m 24 (BWV 858-869) uit Boek Een van Bachs Das wohltemperierte Klavier. De opname vond plaats in het Palau Güell in Barcelona, Spanje, in 2010.

De Mexicaanse dirigent Carlos Miguel Prieto leidt het Orquesta Sinfónica de Minería in een uitvoering van Samuel Barbers Adagio for Strings. Barber arrangeerde het tweede deel van zijn Strijkkwartet, Op. 11 voor strijkorkest in 1936. Het Adagio for Strings is een van de meest herkenbare klassieke werken. Door de emotionele lading van het werk wordt het veelvuldig gebruikt in films, vaak om treurnis en tragedie te benadrukken. Deze uitvoering werd in 2021 opgenomen in het Auditorio Nacional in Mexico-Stad.

Organist Ullrich Böhme eert de grote componist J. S. Bach met deze uitvoeringen op het nieuwe Bachorgel van de Thomaskerk in Leipzig. Dit orgel werd in gebruik genomen met Pinksteren in het jaar 2000. Het instrument is een exacte replica van het orgel dat Bach bespeelde gedurende de 27 jaar die hij in Leipzig doorbracht.

Het Nieuwe Jaar wordt ingeluid door één van de beste orkesten ter wereld: in dit Gala, opgenomen in 2004 in Berlijn, speelt de grootse Berliner Philharmoniker Carl Orff’s bekende werk ‘Carmina Burana’ onder leiding van Sir Simon Rattle. Ook op het programma: Beethovens ‘Leonore Overture Nr. 3’. ‘Carmina Burana’ is een dramatisch meesterwerk, dat één van de meest uitgevoerde twintigste eeuwse composities voor koor en orkest is. Carl Orff zei erover: ‘Alles wat ik tot nu toe geschreven heb en u helaas hebt uitgegeven, kan nu de prullenbak in. Mijn verzameld werk begint met Carmina Burana’. Simon Rattle is op muzikaal terrein een natuurkracht, en de interactie tussen zijn unieke, brede muzikale talent en de grootse uitvoeringstraditie van de Berliner Philharmoniker is één van de spannendste in het culturele leven van deze tijd.

De Chinese pianist Lang Lang speelt enkele van de meest geliefde stukken uit binnen het pianorepertoire. Op het programma staan het eerste deel van Beethovens 'Appassionata' Pianosonate, Op. 57, het ‘Precipato’ uit Prokofievs Pianosonate Nr. 7 en ‘Evocation’ uit Albeniz’ Iberia (Boek 1). Lang Lang sluit af met een krachtige uitvoering van Chopins ‘Heroïsche’ Polonaise, Op. 53.

Het toonaangevende Franse strijkkwartet Quatuor Ébène wijdde een opmerkelijk en ambitieus project aan de 250ste geboortedag van Ludwig van Beethoven (1770-1827): het viertal nam álle werken voor strijkkwartet van de grote componist op. Vijf jaar lang dompelden violisten Pierre Colombet en Gabriel Le Magadure, altvioliste Marie Chilemme, en cellist Raphaël Merlin zich onder in die 650 pagina’s bladmuziek, waar Beethoven drie decennia lang zijn creativiteit in uitte. Hun inspanningen culmineerden in de herfst van 2020 in de integrale uitvoering van deze werken tijdens zes indrukwekkende concerten in de Philharmonie de Paris. Quatuor Ébène verkende elk facet van Beethovens strijkkwartetrepertoire: van de jeugdige Opus 18 strijkkwartetten tot de kwartetten Rasumovsky, Harp, en Serioso (Opus 59, 74, en 95) uit zijn middenperiode, en ten slotte de diepgang van zijn late kwartetten (Opus 127 tot 135). In deze uitzending speelt Quatuor Ébène Beethovens Strijkkwartet nr. 5 in A majeur, Op. 18, nr. 5; Strijkkwartet nr. 4 in c-mineur, Op. 18, nr. 4; en Strijkkwartet nr. 12 in Es-majeur, Op. 127. Dit concert werd opgenomen in de Philharmonie de Paris op 17 december 2020.

Het Italiaanse duo van cellist Silvia Chiesa en pianist Maurizio Baglini geeft een prachtig recital met composities van Ferruccio Busoni, Franz Liszt, Frédéric Chopin en Sergej Rachmaninov. Op het programma staan Busoni’s Kultaselle – 10 variaties op een Fins volkslied; Liszt’s Twee Elegieën voor cello en piano; Chopin’s Introductie en Polonaise brillante in C-groot, Op. 3; en Rachmaninovs Sonate in g-klein voor cello en piano, Op. 19. Als toegift speelt het duo Leonard Bernstein’s wereldberoemde lied 'Tonight' uit de musical West Side Story. Deze uitvoering werd op 4 november 2024 opgenomen in de Sala Verdi van het Conservatorio Giuseppe Verdi in het Italiaanse Milaan.

Elke zomer vindt op het Griekse eiland Patmos een uniek muziekfestival plaats dat zich enerzijds op kamermuziek en anderzijds op gewijde muziek richt. Deze film documenteert de editie van 2024, toen er vooraanstaande solisten en ensembles van over de hele wereld optraden. Op het programma staan onder meer Roberto Prosseda, pianist en artistiek leider van het festival, en Steven Isserlis, Irène Duval, Michael Guttman met het Brussels Kamerorkest, en Peter Phillips en diens The Tallis Scholars. In interviews delen verschillende artiesten hun ervaringen over dit kleinschalige festival en de unieke sfeer van het eiland. De regie van deze documentaire, die door de Patmos Music Festival Association werd geproduceerd, was in handen van Alberto Girotto.

Het toonaangevende Franse strijkkwartet Quatuor Ébène wijdde een opmerkelijk en ambitieus project aan de 250ste geboortedag van Ludwig van Beethoven (1770-1827): het viertal nam álle werken voor strijkkwartet van de grote componist op. Vijf jaar lang dompelden violisten Pierre Colombet en Gabriel Le Magadure, altvioliste Marie Chilemme, en cellist Raphaël Merlin zich onder in die 650 pagina’s bladmuziek, waar Beethoven drie decennia lang zijn creativiteit in uitte. Hun inspanningen culmineerden in de herfst van 2020 in de integrale uitvoering van deze werken tijdens zes indrukwekkende concerten in de Philharmonie de Paris. Quatuor Ébène verkende elk facet van Beethovens strijkkwartetrepertoire: van de jeugdige Opus 18 strijkkwartetten tot de kwartetten Rasumovsky, Harp, en Serioso (Opus 59, 74, en 95) uit zijn middenperiode, en ten slotte de diepgang van zijn late kwartetten (Opus 127 tot 135). In deze uitzending speelt Quatuor Ébène Beethovens Strijkkwartet nr. 3 in D, Op. 18 nr. 3; Strijkkwartet nr. 11 in F, Op. 95, “Quartetto Serioso”; en Strijkkwartet nr. 8 in e, Op. 59, nr. 2, "Rasumovsky". Deze concertuitvoering werd op 23 november 2020 opgenomen in de Philharmonie de Paris.

Iván Fischer dirigeert het Boedapest Festival Orkest in deze concertopname uit 2015 vanuit de Béla Bartók Nationale Concertzaal in Boedapest, Hongarije. Het concert begint met Sergej Prokofjevs Ouverture op Hebreeuwse thema's, Op. 34. Daarna schittert Thomas Zehetmair als soloviolist in Prokofjevs Vioolconcert nr. 2, Op. 63. Het tweede deel van het concert draait om Igor Stravinsky: muziek geschreven voor het ballet 'Jeu de cartes' (1937), en de Vuurvogelsuite nr. 2 (1919). Jeu de cartes behoort tot Stravinsky's neoklassieke werken en bestaat uit drie delen ('giften'). De Vuurvogelsuite nr. 2 is gebaseerd op de muziek uit het gelijknamige ballet, geschreven voor Sergej Diaghilevs Ballets Russes, dat in 1910 in Parijs de première beleefde.

Basbariton Matthias Hoffmann (Austria, 1991) en pianist Lisa Ochsendorf (Duitsland, 1991) vertolken ‘Il modo di prender morale’ uit Franz Schubert’s Drei Lieder, Op. 83, D. 902; ‘Le faune’ uit Claude Debussy’s Fêtes galantes II, L. 114; ‘Du alte Ananasbirne’ uit Miroslav Srnka’s Dreizehn Lieder; Alphons Diepenbrock’s Simeons lofzang, RC 120; Carl Loewe’s Odins Meeresritt, Op. 118; ‘Nach dem Gewitter’ uit Alexander von Zemlinksy’s Acht Lieder, Op. 5; ‘L’heure exquise’ uit Reynaldo Hahn’s Sept chansons grises; ‘Silent noon’ uit Ralph Vaughan Williams’ The house of life; ‘Ich mag euch alle nicht’ uit Wolfgang Rihm’s Neue Alexanderlieder; ‘Betrunken’ uit Viktor Ullmann’s Liederbuch des Hafis, Op. 30; en Robert Schumann’s Belsazar, Op. 57, tijdens de laatste ronde van het Internationaal Vocalisten Concours 2021 – Lied Duo. Dit optreden werd opgenomen in De Verkadefabriek in ’s-Hertogenbosch.

Deze Sonate voor Viool en Klavecimbel Nr. 5 BWV 1018 is de vijfde van de sonates die Johann Sebastian Bach voor 1725 componeerde, waarschijnlijk toen hij werkzaam was als Kapellmeister in Köthen. Er wordt aangenomen dat hij de sonates voor Prins Leopold schreef en later de werken voor eigen gebruik in Leipzig aanpaste. Misschien is het hierdoor dat de werken goed speelbaar zijn voor amateurs, maar alle sonates bevatten genoeg finesse om een uitdaging te zijn voor professionele musici. De verschillende werken zijn als set bedoeld, net zoals de Brandenburgse concerten. Frank Peter Zimmermann (viool), Enrico Pace (piano)

Deze Mozartviering vindt plaats in de Staatsoper Unter den Linden, Berlijns meest prestigieuze operahuis. Het eenmalige concertgala staat volledig in het teken van de werken van Wolfgang Amadeus Mozart. Vele pareltjes uit zijn oeuvre worden uitgevoerd door ‘s werelds beste klassieke musici, waaronder violist Nicolaj Znaider, bariton Thomas Quasthoff en sopraan Sylvia Schwartz. De Staatskapelle Berlin staat onder leiding van dirigent Julien Salemkour. Op het programma staan de ouverture uit Clemenza di Tito (KV. 621), het Vijfde Vioolconcert (KV. 219), “Chi sà, chi sà, qual sia” (KV.582), Pianoconcert Nr. 23 (KV. 488), "Per questa bella mano" (KV. 612) en enkele aria’s uit Die Zauberflöte. Er wordt afgelosten met Symfonie Nr. 40 (KV. 550).

Het Berliner Philharmoniker onder leiding van Claudio Abbado en solist Daniel Barenboim verzorgen het Europakonzert van 1994 in het Duitse Meiningen. Op het programma staan Beethovens Pianoconcert Nr. 5 en de Tweede Symfonie van Brahms. Het pianoconcert is de laatste van de vijf concerten die Beethoven componeerde en staat ook wel bekend als het ‘Keizersconcert’. Het werk is gecomponeerd tussen 1809 en 1811. Brahms’ Tweede Symfonie dateert van 1877 en wordt vaak vergeleken met de Zesde Symfonie van Beethoven, vanwege het vrolijke, opgewekte en pastorale karakter.

Het Mexico City Ballet (MXCB) is een modern balletgezelschap, bestaande uit ervaren, internationale dansers die zijn gevestigd in Mexico-Stad. Internationale gastdansers vieren het jubileumgala van het Mexico City Ballet, met de fantastische choreografieën van Yazmín Barragán, de huischoreograaf van MXCB. Op het programma staan ‘Strong Ties’ van choreograaf Alan Marín; ‘TS’ van Michel Cutri; ‘Ondine’ van Barragán; ‘Ritual’ van Edgar Sagarra; en tot slot ‘The Debate’ en ‘Recursivo’, allebei van Barragán. Dit optreden werd in 2020 opgenomen in het Teatro de la Ciudad in Mexico-Stad.

András Schiff (Boedapest, 1953) is één van de meest gewaardeerde pianisten ter wereld. Hij brengt pianomuziek op bijna magische wijze tot leven en staat erom bekend dat hij praktisch vergeten piano-idealen in stand houdt. Maar hij is méér dan zomaar een geweldige pianist: zijn wijde blik beslaat het volledige culturele landschap. De muziek van Johann Sebastian Bach (1685-1750) kent inmiddels ruim twee eeuwen aan uitvoeringspraktijk. András Schiff is de perfecte kandidaat om Bach’s muziek niet alleen te spelen, maar ook toe te lichten: weinig andere pianisten hebben zo’n heldere blik op de uitvoeringspraktijk van Bachs muziek als deze meester! In dit recital, opgenomen tijdens het Bachfest van 2010, speelt Schiff ‘Franse’ muziek van Bach. Op het programma staan de volledige Franse Suites (BWV 812-817) en de Ouverture in Franse stijl (BWV 831). Als toegift sluit Schiff af met het Italiaanse Concert (BWV 971).

De Finse componist en dirigent Esa-Pekka Salonen (1958) was van 1992 tot 2009 muzikaal leider van de Los Angeles Philharmonic. Onder zijn dynamische leiding groeide de Los Angeles Philharmonic uit tot één van de meest vooraanstaande ter wereld. Het spannende muzikale partnerschap dat Salonen met zijn musici opbouwde, werd geprezen door de internationale pers. De helderheid, efficiëntie, en pretentieloosheid van de dirigent zorgden voor een ontspannen samenwerking met het orkest, wat duidelijk te zien is aan het verloop van repetitieproces. In deze uitzending zien we Salonen aan het werk in het Dorothy Chandler Pavilion van het Music Center of Los Angeles County, waar hij met de Los Angeles Philharmonic aan de uitvoering van Claude Debussy’s impressionistische orkestwerk La Mer schaaft. Het programma biedt een fascinerend inkijkje in de band tussen dirigent en musici, en ook in Debussy’s meesterwerk zelf.

De monumentale, majestueuze symfonieën van Anton Bruckner (1824-1896) en de inspirerende levenskracht van de Oostenrijkse Abdij van Sankt Florian lijken voor elkaar gemaakt – al helemaal als ze zo spectaculair op film worden vastgelegd als door de vooraanstaande regisseur Brian Large in deze opname uit 2012. Bruckner leerde het abdijorgel kennen in zijn jeugd, en was er organist van 1845 tot 1855. Franz Welser-Möst, chef-dirigent van het Cleveland Orchestra en algemeen muzikaal leider van de Weense Staatsopera, staat bekend als Brucknerspecialist. Hij heeft een bijzondere passie voor Bruckners Symfonie Nr. 4 – door de componist zelf de “Romantische” genoemd – in de zelden uitgevoerde eerste editie (1888-89). Met zijn scherpere contrasten en gewaagde dissonanten spreekt er grotere durf uit deze versie, die gestroomlijnder, dynamischer en fijner van textuur is dan de latere versie die doorgaans de voorkeur geniet.

Mikhail Pletnev dirigeert het Russian National Orchestra in een concert opgenomen in de Tsjaikovskizaal te Moskou. Op het programma staan twee orkestsuites van Rimski-Korsakov: "The Tale of the Invisible City of Kitezh and the Maiden Fevroniya" en "The Tale of Tsar Saltan". Dit concert is geproduceerd door de Moscow Philharmonic Society, welke volgens de in St. Petersburg geboren componist Sjostakovitsj een significante rol speelde in de ontwikkeling van het Russische artistieke leven. De evenementen van het instituut zijn in de loop der jaren bezocht door miljoenen muziekliefhebbers en duizenden musici. De Moscow Philharmonic Society is opgericht in 1922 door de toenmalige commissaris van cultuur Anatoly Lunacharski en is inmiddels uitgegroeid tot het grootste concertinstituut van Rusland.

De gevierde Duitse violist Isabelle Faust speelt twee van J. S. Bachs werken voor viool solo: de Partita nr. 2 in d-klein (BWV 1004), en de Sonate nr. 3 in C-groot (BWV 1005). Beide werken behoren tot de beroemde collectie Sonates en Partita’s voor viool solo (BWV 1001-1006). Partita nr. 2 bestaat uit vier dansen, met tot besluit de beroemde Chaconne, een monumentaal werk binnen het vioolrepertoire. In deze chaconne werkt Bach een reeks variaties op een thema uit, waarin hij allerlei complexe harmonische mogelijkheden verkent. Sonate nr. 3 bevat een uitgebreide fuga, waarin Bach gebruikt maakt van allerlei geavanceerde contrapunttechnieken. In dit geweldige concertprogramma toont Faust haar vlekkeloze beheersing van Bachs technisch veeleisende stukken. Deze uitvoering uit 2020 werd opgenomen in de Thomaskirche in het Duitse Leipzig.

Franz Welser-Möst dirigeert het Cleveland Orchestra in een concert met een verrukkelijk werk van Mozart, dat een emotionele betekenis heeft voor de dirigent: Symfonie nr. 36 'Linz', genoemd naar de geboortestad van Welser-Möst. Mozart componeerde dit stuk tijdens een tussenstop op zijn reis van Wenen naar Salzburg. Opgenomen in Severance Hall in Cleveland in januari 2022.