TV-gids

De Nederlandse dirigent Bernhard Haitink dirigeert de Berliner Philharmoniker in een uitvoering van Gustav Mahlers Symfonie Nr. 7. Opgenomen in de Berliner Philharmonie in 1993. Tijdens de jaren tussen het voltooien (1906) en eerste uitvoering (1908) van de Zevende Symfonie onderging het leven van de toen al beroemde dirigent en componist Gustav Mahler tamelijk dramatische wendingen. Hij nam ontslag bij de Weense Staatsopera, zijn eerste dochter overleed en er werd een hartafwijking bij de componist geconstateerd. Vanwege het ‘duistere’ karakter van enkele delen (het tweede en vierde deel hebben de titel ‘Nachtmusik’ en het derde deel heeft als naam ‘Schattenhaft’ - schaduwachtig), wordt de symfonie ook wel ‘Lied der Nacht’ genoemd, een titel waar de componist zelf het overigens niet mee eens was. Deze Zevende Symfonie is Mahlers meest abstracte werk, misschien werd het werk daarom wel slecht ontvangen door zowel de musici als het publiek ten tijde van de première. Ook nu nog wordt deze Zevende niet vaak op het programma gezet geprogrammeerd door orkesten en lijkt het een van zijn minst populaire werken. Niet terecht want de Zevende kent een unieke opbouw van donker naar licht van duister naar de juichende finale. Van Mahlers latere oeuvre is de Zevende zeker niet minder toegankelijk dan de veel gespeelde Negende Symfonie. Van de huidige generatie grote dirigenten slaat niemand deze symfonie meer over.

Bariton Matthias Goerne werkt samen met violist Vilde Frang, cellist Nicolas Altstaedt, fluitist Stathis Karapanos en klavecinist Michaela Hasselt in dit programma met muziek van J. S. Bach. Hij zingt diverse baritonaria’s uit Bachs mooiste cantates, maar er is ook ruimte voor solostukken en duetten. Op het programma staan de Sonate nr. 3 in C-groot voor solo viool, BWV 1005; de aria’s ‘Hier, in meines Vaters Stätte’, BWV 32 en ‘Die Welt mit allen Königreichen’, BWV 59; de Suite nr. 5 in c-klein voor solo cello, BWV 1011; ‘Wenn Trost und Hülf ermangeln muß’, BWV 117; ‘Ja, ja, ich halte Jesum fest’, BWV 157; Invention nr. 7 in e-klein, BWV 778; Invention in A-groot, BWV 783; en ‘Welt ade, ich bin dein müde’, BWV 158. Deze uitvoering is opgenomen in Sint-Mariakerk in het Duitse Wittenberg.

Marin Alsop dirigeert het Britten-Pears Orchestra in een uitvoering van Maurice Ravel’s ‘Ma mère l'Oye’ (Moeder Gans). Deze uitvoering is opgenomen in de Snape Maltings Concert Hall te Snape Bridge, Verenigd Koninkrijk in 2017. De vijfdelige orkestsuite is origineel geschreven als pianowerk voor vier handen in 1910. Ravel componeerde het werk speciaal voor de twee jonge kinderen van zijn goede vriend, de Poolse beeldhouwer Gobeski.

Jeffrey Tate dirigeert het English Chamber Orchestra in een uitvoering van Mozarts ‘Linzer’ Symfonie Nr. 36 (KV. 425). Mozart componeerde het werk in 1783 tijdens zijn terugreis van Wenen naar Salzburg, gedurende zijn korte verblijf in de Oostenrijkse stad Linz. De symfonie is gecomponeerd binnen het indrukwekkende tijdsbestek van slechts vier dagen. Het werd voor het eerst uitgevoerd tijdens een gelegenheidsconcert in Linz op 4 november. In het voorjaar van 1784 zag het werk zijn Weense première. Het tweede deel opent met een uitzonderlijke introductie door de trompetten en pauken. Het afsluitende ‘Presto’ bevat contrapuntische passages die contrasteren met de homofone textuur van de symfonie.

Wanneer Gidon Kremer terugkeert naar de partita’s van Bach is dat een groots gebeuren. Kremers eerste opname dateert alweer van een kwart eeuw geleden. In deze opname uit 2006 gaat Kremer andermaal de uitdaging aan: Bachs Sonates en Partita’s voor solo viool (BWV 1001-1006), welke door de violist zelf worden omschreven als de “Himalaya van het klassieke vioolrepertoire”. De werken hebben een grote inspiratie gevormd voor werken voor viool van latere generaties componisten. In deze uitvoering toont Kremer zijn gevoel voor spontaniteit en gaat hij risico’s zeker niet uit de weg. Zonder uit de bocht te schieten bewaart Kremer zijn structurele oplettendheid en doet hij op unieke wijze recht aan de polyfonische rijkdom en danselementen van de composities, door deze te voorzien van reflecterende diepgang.

Olivier Latry, de huidige organist van het orgel van de Notre Dame te Parijs, begon zijn muzikale carrière toen hij op 16-jarige leeftijd toetrad tot de orgelklas van Gaston Litaize aan het Conservatorium van Saint-Maur-des-Fossés. Op slechts 23-jarige leeftijd werd Latry benoemd tot een van de ‘titulaires des grands orgues’ van de Notre Dame te Parijs. Naast zijn werk als organist en componist is Latry ook als professor verbonden aan het Conservatorium van Parijs. In dit concert uit 2015 staan onder meer orgelwerken van Bach, Vierne en Daquin op het programma.

Pianist Jaeden Izik-Dzurko (Canada, 1999) speelt Barbara Assiginaak’s Mzizaakok Miiniwaa Mzizaakoonsak (‘paardenvliegen en hertenluisvliegen’); Ludwig van Beethovens Andante favori in F-groot, WoO 57; en Sergej Rachmaninovs Sonate nr. 1 in d-klein, Op. 28, tijdens het solorecital in de uit twee delen bestaande halve finale van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

Stingray Brava reist de aarde rond op zoek naar de geheimen van 's werelds beroemdste operahuizen. Reis in deze aflevering mee naar Duitsland en ontdek alle wetenswaardigheden over de Semperoper in Dresden! Velen zien de Semperoper in Dresden – ontworpen door de bekende 19e-eeuwse architect Gottfried Semper - als het mooiste operahuis dat Duitsland rijk is. Semper had al eens een operahuis voor Dresden ontworpen: zijn Grosse Königliche Theater opende de deuren in 1842, maar het gebouw werd in 1869 in de as gelegd. Sempers tweede monumentale bouwwerk, waarvan de bouw negen jaar tijd in beslag nam, overleefde de Tweede Wereldoorlog niet. Hoewel de gevel kon worden gestut bleef het bouwwerk veertig jaar lang een ruïne. Na moeizaam, nauwgezet restoratiewerk werd het gebouw in 1985 heropend ten overstaan van ongeveer 150 duizend enthousiaste aanwezigen. De Semperoper is de thuisbasis van het oudste symfonieorkest van Europa, de Sächsische Staatskapelle Dresden. Het orkest, dat voorheen bekend stond als de Hofkapelle, bouwt voort op een geschiedenis van 450 jaar. Componist Richard Wagner noemde de Staatskapelle ooit een “magische harp”. Hij was zes jaar lang kapelmeester van het ensemble, waarmee hij z'n opera's Rienzi, De Vliegende Hollander, en Tannhäuser in première bracht. Hoewel de Semperoper in de negentiende eeuw met Wagner werd geassocieerd, raakte het operahuis in de twintigste eeuw verbonden met Richard Strauss. Negen van Strauss’ vijftien werken, waaronder Salome, Elektra, en Der Rosenkavalier, werden voor het eerst uitgevoerd in de Semperoper. Richard Strauss noemde het “een eldorado voor mijn premières!”

Pianist Vadim Repin and Violist Murad Hüseynov perform Gara Garayev's Violin Sonata and 24 Preludes for Piano. Recorded at La Grange au Lac. Written and directed by Juliette Swierczewski and recorded at La Grange au Lac. Although Garayev is a 20th century composer, his music nonetheless carries allusions to romantic music. Murad, the main actor, will represent one of those characters carried by solitude that can be found in the romantic paintings of Friedrich. The overall atmosphere of the musical program is rather melancholic, tending either towards a certain musical lightness, or, on the contrary, towards drama. The production is a cinematographic accompaniment of the music and its performers.

De Mexicaanse dirigent Carlos Miguel Prieto leidt het Orquesta Sinfónica de Minería in een uitvoering van Sergej Prokofjevs Peter en de Wolf, Op. 67. De korte, verhalende orkestsuite Peter en de Wolf (1936) vertelt over de dappere jongen Peter, die met zijn grootvader aan de rand van een bos woont. Samen met zijn dierenvrienden weet Peter een boosaardige wolf te vangen en naar de dierentuin te brengen. Maestro Prieto geeft een inleiding op de verschillende delen van de suite. Elk personage in elk deel wordt vertegenwoordigd door een ander instrument of instrumentengroep, waarmee de instrumentfamilies van het orkest op aanstekelijke wijze worden geïntroduceerd. Deze uitvoering werd in 2021 opgenomen in het Auditorio Nacional in Mexico-Stad.

De Italiaanse componist Claudio Monteverdi (1567-1643) componeerde in een halve eeuw negen boeken met madrigalen, waarmee hij bijdroeg aan de transformatie van het genre. De polyfone, a capella madrigalen van de late renaissance maakten plaats voor de 'concertato' madrigalen van de vroege barok, waarbij de focus verschoof naar het vermogen van muziek om emoties uit een tekst tot uitdrukking te brengen. In 2011 begonnen de Britse tenor Paul Agnew en het gerenommeerde barokensemble Les Arts Florissants met opnames van Monteverdi’s eerste acht boeken met madrigalen. In deze uitzending gaat Agnew Les Arts Florissants voor in de madrigalen van Boek III. Boek III verscheen in 1592 en bestaat uit twintig vijfstemmige madrigalen. Deze uitvoering werd opgenomen in de Cité de la musique in Parijs, Frankrijk, in 2011.

Het Valerius Ensemble, bestaande uit Carola Ligt (fluit), Robert Windak (viool), Eva Šušlíková (altviool) en René Geesing (cello) speelde op 23 april 2018 een concert in Concordia, Enschede. Op het programma staan Mozarts Fluitkwartet, KV 285b en het ‘Romanza’ uit Von Dohnányi’s Serenade Op. 10. Carola Ligt vervolgt met haar eigen compositie Moods en er wordt afgesloten met Thomas-Mifune’s ‘Joseph Haydn’s Südamerikanische Saitensprünge’.

Het Orchestra Mozart in opgericht in 2004 om jonge, getalenteerde musici de mogelijk te geven om in een orkest van wereldniveau te spelen onder leiding van ’s werelds grootste dirigenten. Claudio Abbado was de artistiek leider van het orkest en verantwoordelijk voor de bezetting van het ensemble. Samen met Giuliano Carmignola speelt het Orchestra Mozart Johann Sebastian Bachs Brandenburgse Concerten (BWV 1046-51). De opname vond plaats in het Teatro Municipale Valli,m Reggio Emilia.

In september 2016 bereikte één van Japans beroemdste dirigenten de leeftijd van 81 jaar: Seiji Ozawa. Deze bekende voorvechter van het werk van eigentijdse componisten richtte in 1992 het Saito Kinen Festival Matsumoto op, dat inmiddels bekend staat als Seiji Ozawa Festival. Ter gelegenheid van zijn verjaardag verscheen Seiji Ozawa zelf op het podium met 63 leden van het Saito Kinen Orkest, waarbij hij Beethovens Symfonie nr. 2 en nr. 7 gloedvol dirigeerde. Het leeuwendeel van Beethovens Symfonie nr. 2 kwam tot stand toen de componist in Heiligenstadt verbleef, waar zijn doofheid steeds moeilijker te ontkennen bleek. Het werk beleefde zijn première in het Theater an der Wien in Wenen op 5 april 1803. De Symfonie nr. 7 werd in 1813 tijdens de oeropvoering in Wenen - een liefdadigheidsconcert voor gewonde soldaten - door Beethoven zelf gedirigeerd. Het Allegretto werd zo enthousiast ontvangen, dat het een tweede keer gespeeld moest worden.

Het spanningsveld tussen groep en individu heeft al jarenlang een centrale plaats in de optredens van Platel. In zijn grootste project tot op heden, C(H)ŒURS, onderzoekt hij de gevaarlijke schoonheid van een groep. Wat is het verband tussen het progressieve 19e-eeuwse nationalisme van Verdi en Wagner en de huidige neiging van landen om zichzelf af te sluiten? Platel bekijkt de emoties die ontstaan uit de verzameling individuen binnen een groep, reflecteert op de dynamiek van collectieve bewegingen, en verkent de grens tussen het publiek en het individu. C(H)ŒURS biedt magnifieke koorscènes met meer dan 80 zangers, dansers en musici, en ging in première op 12 maart 2012 in het Teatro Real Madrid.

Mahler's Derde Symfonie, gecomponeerd tussen 1895 en 1896, is een grootschalig, programmatisch werk dat thema's van natuur, menselijkheid en spirituele verheffing verkent. Het stuk maakt gebruik van een enorm orkest, een vrouwenkoor, een kinderkoor en een mezzosopraan soliste, wat een weids klanklandschap creëert dat alles uitbeeldt, van de schoonheid van de natuur tot diepgaande filosofische vragen over het bestaan. De symfonie is opgebouwd uit zes delen, variërend van het "ontwaken van de natuur" tot een spirituele conclusie, geïnspireerd door Nietzsche en volksdichtkunst.

In de zomer van 2019 verkende Festival Oude Muziek Utrecht de muzikale nalatenschap van Napels: een culturele metropool vol tegenstrijdigheden én solidariteit. In de documentaire 'Napels – De vergeten hoofdstad van de muziek' maakt Thomas Höft, mede-curator van het festival, de kijker deelgenoot van sappige verhalen over en uit deze veelzijdige stad.

Het oratorium Messiah, HWV 56 is het bekendste werk van componist Georg Friedrich Händel. Hij schreef dit meesterlijke koorwerk in slechts 24 dagen in 1741. Sinds de première in Dublin in 1742 heeft het werk een enorme populariteit opgebouwd. Het oratorium bestaat uit drie delen die gaan over de geboorte, dood en wederopstanding van Jezus Christus. Het libretto van Charles Jennens is gebaseerd op teksten uit het Oude en Nieuwe Testament. In dit programma leidt de Engelse dirigent Douglas Boyd het kamerkoor Accentus en het Orchestre de chambre de Paris. De solisten zijn sopraan Carolyn Sampson, mezzosopraan Paula Murrihy, tenor Allan Clayton, en bas Matthew Rose. Deze opname werd op 22 december 2015 gemaakt in de Philharmonie de Paris.

Als onderdeel van hun nieuwe samenwerking met componist Philip Glass, die bekend staat om zijn repetitieve minimalistische composities, spelen de Franse zussen Katia en Marielle Labèque de Europese première van Glass’ Concert voor twee piano’s met de Orchestre de Paris onder leiding van Jaap van Zweden, de huidige dirigent van het New York Philharmonic.

Op uitnodiging van de Argentijnse pianiste Martha Argerich namen verschillende sterren uit de klassieke muziek deel aan dit concert ten behoeve van het Erasmusfonds voor medisch onderzoek over de intensive care, opgenomen op 21 oktober 2023 in het Koninklijk Conservatorium van Brussel, België. Het concert is een eerbetoon aan de beroemde cellist Aleksandr Khramouchin (1979) die onverwachts overleed op 13 mei 2023. Als onderdeel van dit concert voeren violiste Alissa Margulis, cellist Mischa Maisky en pianiste Lily Maisky Sergej Rachmaninov's Trio élégiaque nr. 1 in g mineur uit.

Sopraan Erika Baikoff (Verenigde Staten, 1994) en pianist Gary Beecher (Ierland, 1993) vertolken Franz Schubert’s ‘Suleika I, Was bedeutet die Bewegung’, Op. 14, Nr. 1 (D. 720); Die Blumensprache, Op. 173, Nr. 5 (D. 519); en Die Gebüsche, D. 646; ‘Lied vom Winde’ en ‘Der Knabe und das Immlein’ uit Hugo Wolf’s Mörike-Lieder; ‘Fleur jetée’ uit Gabriel Fauré’s Quatre melodies, Op. 39; ‘C’ uit Francis Poulenc’s Deux poèmes de Louis Aragon, FP 122; ‘Les lilas qui avaient fleuri’ uit Lili Boulanger’s Clairières dans le ciel; Johanna Bordewijk-Roepmans ‘Oranje may-lied’; en ‘Eti letniye nochi’ (Deze zomernachten) uit Sergej Rachmaninov’s Twelve romances, Op. 14, tijdens de laatste ronde van het Internationaal Vocalistenconcours 2019 – Lied Duo. Deze uitvoering werd opgenomen in het Theater aan de Parade in ‘s-Hertogenbosch.