TV-gids

Roberto Abbado dirigeert het Filarmonica Arturo Toscanini, het Coro del Teatro Regio di Parma en vier vocale solisten in deze uitstekende uitvoering van Giuseppe Verdi's Messa da Requiem tijdens het Festival Verdi 2020 in het Parco Ducale di Parma, Italië. De solisten zijn sopraan Eleonora Buratto, mezzosopraan Anita Rachvelishvili, tenor Giorgio Berrugi en bas Roberto Tagliavini. Toen zijn collega-componist Gioachino Rossini in 1868 overleed, stelde Verdi voor hem te eren met een 'Messa per Rossini', te schrijven door hemzelf en een aantal andere Italiaanse componisten. Verdi schreef het slotdeel 'Libera me'. Nadat de première werd afgeblazen kwam het project stil te liggen. Toen de Italiaanse dichter Alessandro Manzoni enkele jaren later overleed, hernam Verdi zijn plan om een requiem te componeren – dit keer ter ere van de zo door hem bewonderde dichter. Als operacomponist wist Verdi als geen ander hoe hij het werk met drama kon doorspekken, wat onder meer blijkt uit de herziene versie van zijn 'Libera me'. Met name het beroemde, krachtige 'Dies Irae', dat de verschrikkingen van het Laatste Oordeel uitbeeldt, springt er uit.

De Engels-Franse pianist David Levy speelt Dmitri Sjostakovitsj' 24 Preludes en Fuga's, Op. 87. Het werk is een reeks van vierentwintig stukken voor piano, elk in één van de majeur- en mineurtoonsoorten uit de chromatische toonladder. Elk stuk bestaat uit twee delen: een prelude gevolgd door een fuga. De componist putte ongetwijfeld inspiratie uit J.S. Bachs beroemde Das Wohltemperierte Klavier (BWV 846-893), twee boeken met een verzameling van achtenveertig preludes en fuga's. Als jurylid bij de Bachwedstrijd in Leipzig werd Sjostakovitsj diep geraakt door de uitvoering van de Russische pianiste Tatiana Nikolayeva van Bachs 48 Preludes en Fuga's. Sjostakovitsj componeerde zijn preludes en fuga’s in de periode herfst 1950 - februari 1951. Hij droeg ze op aan Nikolayeva, die ermee instemde in december 1952 de première uit te voeren in Leningrad (het huidige Sint-Petersburg). Deze uitvoering door David Levy werd in september 2023 opgenomen in Muziekcentrum Boedapest, Hongarije.

Het korte verhaal ‘A Descent into the Maelström’ (1841) van de Amerikaanse auteur Edgar Allan Poe gaat over twee vissers die tussen de bergachtige eilanden in het noorden van Noorwegen in een draaikolk terechtkomen. Slechts één van hen kan het navertellen. De Amerikaanse componist Philipp Glass baseerde een koorwerk voor het Australian Dance Theatre op dit verhaal. Dat werk werd in 1986 uitgevoerd op het Adelaide Festival of Arts. Ruim dertig jaar later nam Beacon Isle Films een arrangement van Glass’ werk voor symfonisch orkest op, uitgevoerd door het Arctic Philharmonic Orchestra and Choir onder leiding van dirigent Tim Weiss. Sopraan Berit Norbakken Solset is de solist. Het Artic Philharmonic Orchestra is het jongste, meest noordelijk gevestigde professionele orkest, dat jaarlijks zo’n 150 uitvoeringen geeft. Deze opname uit 2019 werd gemaakt op de Lofoten, in de spectaculaire omgeving waar Poe’s oorspronkelijke verhaal zich afspeelde.

Claude Debussy geeft in zijn ‘trois esquisses Symphoniques pour orchestre’ (drie symfonische schetsen voor orkest), ofwel La Mer, zijn abstracte visie op de zee weer. In het eerste deel (De l’aube á midi sur la mer) maakt de luisteraar een ochtend tot de middag mee op de zee, in het tweede deel (Jeux de vagues) hoort men het spel van de golven, en in het derde en laatste deel (Dialogue du vent et de la mer) horen we een dialoog tussen de wind en de zee. De zee die Debussy kende was de Middellandse Zee, van bezoeken aan Cannes in zijn jeugd tot aan zijn latere reizen in Italië.

Hans van Manen (1932) wordt internationaal erkend als een van de grootmeesters van het hedendaagse ballet. Van Manen creëerde ruim 150 balletten, die allemaal zijn onmiskenbare signatuur dragen: een heldere structuur, verfijnde eenvoud en een afkeer van overbodige franje. In de documentaire ‘Hans van Manen – Moving to Music’ (2022) blikt Van Manen terug op zijn leven, werk en de inspiratiebronnen voor zijn balletten vol drama en erotiek. De film bevat fragmenten uit enkele van zijn meest succesvolle balletten, waaronder het destijds controversiële Metaforen (1965) met de eerste mannelijke pas de deux, Adagio Hammerklavier (1973) en Sarcasmen (1981). Regisseur Reiner E. Moritz laat bovendien vrienden en collega’s als Ted Brandsen (Het Nationale Ballet), Martin Schläpfer (Wiener Staatsballett), en Van Manens partner Henk van Dijk aan het woord, waarmee de film een rijk en veelzijdig portret van de grote choreograaf geeft.

De Argentijnse dirigent en klavecinist Leonardo García Alarcón leidt zijn ensemble Cappella Mediterranea in een programma gewijd aan Italiaanse barokmuziek. Het ensemble speelt een aantal prachtige barokwerken van Francesco Cavalli, een vooraanstaand componist uit het Venetië van de 17e eeuw, en twee van zijn bekendste leerlingen, Barbara Strozzi en Antonia Bembo. De Argentijnse sopraan Mariana Flores zingt de vocale werken. Op het programma staan ‘Mira questi due lumi’ uit Cavalli’s Le nozze di Teti e di Peleo, ‘Dimmi, Amor, che farò’ uit L'Oristeo, ‘Sinfonia della notte’ uit L’Egisto, en ‘E vuol dunque Ciprigna’ uit Ercole Amante; ‘M’ingannasti in verità’ uit Bembo’s Produzioni armoniche consacrate a Luigi XIV; Strozzi’s Sino alla morte, Che si può fare, Lagrime mie, L’amante segreto, en è Pazzo il moi core; Biagio Marini’s La Romanesca; Tarquinio Merula’s Aria Sopra La Cieccona; en Dario Castello’s Sonata Seconda. Deze opname vond plaats in de magnifieke Église Notre-Dame in Sablé-sur-Sarthe, Frankrijk, op 26 augustus 2020.

House of Dreams is een fantasierijk concert ontworpen door Alison Mackey. Het concert vormt een magische ontdekkingsreis waar barokkunst en barokmuziek samenkomen. In vijf Europese huizen worden werken van Bach, Händel, Vivaldi, Purcell en Marais ten gehore gebracht, met op de achtergrond schilderijen van onder meer Vermeer, Canaletto en Watteau. De regie is in handen van Marshal Pynkoski, Blair Williams is de verteller. Het Tafelmusik Baroque Orchestra, ookwel simpelweg bekend onder de naam Tafelmusik, is een in Toronto gehuisvest barokorkest, gespecialiseerd in de oude uitvoeringspraktijk en -techniek. Het ensemble is opgericht in 1979 en bestaat uit negentien fulltime leden en wordt, wanneer nodig, aangevuld met gastmusici. Tafelmusik staat onder de muzikale leiding van de violiste Jeanne Lamon.

De Argentijnse dirigent en klavecinist Leonardo García Alarcón leidt zijn ensemble Cappella Mediterranea in een programma gewijd aan Italiaanse barokmuziek. Het ensemble speelt een aantal prachtige barokwerken van Francesco Cavalli, een vooraanstaand componist uit het Venetië van de 17e eeuw, en twee van zijn bekendste leerlingen, Barbara Strozzi en Antonia Bembo. De Argentijnse sopraan Mariana Flores zingt de vocale werken. Op het programma staat Strozzi’s Sino alla morte. Deze opname vond plaats in de magnifieke Église Notre-Dame in Sablé-sur-Sarthe, Frankrijk, op 26 augustus 2020.

“The Unanswered Ives” is de eerste documentaire over de Amerikaanse modernistische componist Charles Ives (1874-1954). Ives behoorde tot de eerste Amerikaanse componisten die ook internationaal succes oogsten. De in 1874 in Danbury, Connecticut geboren Ives nam al op vroege leeftijd muziekles en schopte het al op zijn veertiende tot organist in de kerk. Na zijn afstuderen aan de muziekafdeling van de Yale-universiteit besloot de jonge componist toch een loopbaan buiten de muziek te zoeken. Hij ging in het verzekeringswezen, en stond aan de wieg van een vooruitstrevende en zeer succesvolle verzekeringsmaatschappij. In zijn vrije tijd componeerde Ives ambitieuze muziek, waarin hij volop experimenteerde met geavanceerde compositietechnieken als politonaliteit, twaalftoonstechniek en het kwarttoonsysteem. De documentaire “The Unanswered Ives” (2018) werpt licht op alle facetten van Ives’ leven en werk. Muziekuitvoeringen in kerken, concertzalen, een circustent en in de open lucht brengen Ives’ klankuniversum tot leven. Aan de hand van interviews met familieleden, verzekeraars, musicologen en musici zoekt filmmaker Anne-Kathrin Peitz antwoord op de vraag “wie was Charles Ives?”

Dit kamermuziekconcert is onderdeel van de concertreeks ‘Preludio’ van de Reina Sofía School of Music in de Spaanse hoofdstad Madrid. Het programma begint met Joseph Haydns Concert in D-groot voor cello en orkest, H VIIb: 2 (in een arrangement voor cello en piano), uitgevoerd door cellist Alejandro Gómez Pareja en pianist Miguel Ángel Ortega Chavaldas. Vervolgens presenteren violist Cecilia Novella Genovés en pianist Alina Artemyeva Pjotr Iljitsj Tsjaikovski’s 'Souvenir d'un lieu cher', op. 42. Violist Genovés speelt aansluitend Eugène-Auguste Ysaÿe’s Sonate voor soloviool in d-klein, op. 27, nr. 3. Hierna staat Henry Vieuxtemps’ Capriccio, op. 55, ‘Hommage à Paganini’, op het programma, uitgevoerd door altviolist Mario Carpintero Martín. Contrabassist Ramsés Martínez Millán en pianist Marharyta Kozlovska sluiten het programma af met een uitvoering van Johannes Sperger’s Sonate voor contrabas en altviool in D-groot (in een arrangement voor contrabas en piano). Deze uitvoering werd op 30 april 2024 opgenomen in het Auditorio Sony van de Reina Sofía School of Music in Madrid, Spanje.

Robert Giordano speelt Chopins Ballade Nr. 1, Op. 23. De eerste schetsen van het werk dateren al uit 1831, op het moment dat Chopin acht maanden in Wenen verbleef. De eerste Ballade werd voltooid in 1835, toen de componist zich in Parijs had gevestigd. In de ballade staan twee hoofdthema's centraal die na het doorlopen van verscheidene toonsoorten een krachtige Presto con fuoco introduceren, welke uitmondt in een vurige octavenloop. Het werk verwierf opnieuw bekendheid en populariteit, nadat het was verschenen op de soundtrack van Roman Polanski's film The Pianist (2002), uitgevoerd door de Poolse pianist Janusz Olejniczak.

Daniel Harding leidt het Orkest en Koor van het Maggio Musicale Fiorentino en vier vocale solisten in een magnifieke uitvoering van Wolfgang Amadeus Mozarts Requiem in d mineur, K. 626. De solisten zijn sopraan Christiane Karg, mezzosopraan Sara Mingardo, tenor Matthew Swensen en bas Gianluca Buratto. De Oostenrijkse graaf Walsegg gaf Mozart in juli 1791 de opdracht een Requiem te componeren ter nagedachtenis aan zijn overleden vrouw Anna. Op dat moment was Mozart druk bezig met zijn opera's La clemenza di Tito en De Toverfluit. Toen hij in de herfst van datzelfde jaar aan het Requiem begon, ging zijn gezondheid ernstig achteruit. Mozart overleed in december 1791 en liet het Requiem onvoltooid achter. Zijn leerling Franz Xaver Süssmayr voltooide Mozarts zwanenzang in de vorm die we vandaag kennen, op basis van Mozarts schetsen en mondelinge aanwijzingen. Deze uitvoering werd in 2021 opgenomen in het Teatro del Maggio Musicale Fiorentino in de Italiaanse stad Florence.

Ter gelegenheid van haar 80e verjaardag dook de Argentijnse pianiste Martha Argerich in het kamermuziekrepertoire in een prachtige concert, opgenomen in het Franse Château de Chantilly. De 'Grande Dame' van de piano wordt vergezeld door verschillende gerenommeerde artiesten. Als onderdeel van dit concert spelen violist Tedi Papavrami, altviolist Lyda Chen-Argerich, cellist Mischa Maisky en pianist Lily Maiksy Johannes Brahms’ Pianokwartet nr. 3 in c, Op. 60.

Iván Fischer dirigeert het Boedapest Festival Orkest in deze concertopname uit 2015 vanuit de Béla Bartók Nationale Concertzaal in Boedapest, Hongarije. Het concert begint met Sergej Prokofjevs Ouverture op Hebreeuwse thema's, Op. 34. Daarna schittert Thomas Zehetmair als soloviolist in Prokofjevs Vioolconcert nr. 2, Op. 63. Het tweede deel van het concert draait om Igor Stravinsky: muziek geschreven voor het ballet 'Jeu de cartes' (1937), en de Vuurvogelsuite nr. 2 (1919). Jeu de cartes behoort tot Stravinsky's neoklassieke werken en bestaat uit drie delen ('giften'). De Vuurvogelsuite nr. 2 is gebaseerd op de muziek uit het gelijknamige ballet, geschreven voor Sergej Diaghilevs Ballets Russes, dat in 1910 in Parijs de première beleefde.

De vertolkingen van de muziek van Sergej Rachmaninov door de Russische pianist Nikolaj Loeganski worden over de hele wereld geprezen. In dit geweldige recital presenteert de grote pianist werken van die Russische romantische componist, naast muziek van Ludwig van Beethoven en Alexander Glazoenov. Loeganski begint zijn concert met Beethovens Pianosonate nr. 14 in cis mineur, Op. 27 nr. 2, 'Mondschein', gevolgd door Alexander Glazoenovs Pianosonate nr. 2 in e mineur, Op. 75. Vervolgens speelt Loeganski een selectie werken van Rachmaninov: Rachmaninovs pianotranscriptie van J.S. Bachs Partita nr. 3 in E majeur; een selectie uit Études-Tableaux (nrs. 1, 2, 4 en 8, Op, 33, en nrs. 5 en 6, Op. 39); Lila (Op. 21, nr. 5); Prelude in c mineur, Op. 23 nr. 7; en Rachmaninovs transcriptie van Pjotr Iljitsj Tsjaikovski's Wiegelied (Op. 16 nr. 1). Dit recital werd opgenomen in Concertzaal Tsjaikovski in Moskou, Rusland, op 4 juni 2021.

Op haar zevende maakte de Argentijnse pianist Martha Argerich haar debuut met Ludwig van Beethovens Pianoconcert nr. 1 in C-groot, Op. 15, een werk dat haar hele carrière aan haar verbonden is gebleven. De gelauwerde pianist speelt ‘haar’ werk op het Lucerne Festival met het Festivalorkest van Luzern onder leiding van de Zweedse dirigent Herbert Blomstedt, die zijn festivaldebuut maakt met het orkest. Ook Beethovens Symfonie nr. 2 in D-groot, Op. 36 staat op het programma. Deze uitvoeringen werden in augustus 2020 opgenomen in het Zwitserse Cultuur- en Congrescentrum Luzern (KKL).

Stefano Demicheli dirigeert Ensemble Talenti Vulcanici met solisten Nicola Cianncio (bas) en Catherine Jones (cello) in een gevarieerd barokmuziekprogramma, opgenomen in de Chiesa di Santa Caterina da Seina in het Italiaanse Napels. Op het programma staan Alessandro Scarlatti's Quante i boschi han piane (uit diens serenade Erminia); Nicola Fago's Contro colpi di fortuna (uit diens opera Il faraone sommerso); Nicola Porpora's Idre, arpie, draghi e leoni (uit diens serenade La Iole); Angelo Ragazzi's Sonata a quattro, nr. 1 in G groot; Alessandro Scarlatti's cantate Nel mar che bagna al bel Sebeto; Giovanni Bononcini's Quanto abbraccia il mar (uit Euleo festeggiante); Georg Friedrich Händels Precipitoso il mar che freme (uit de cantate Aci, Galatea e Polifemo); Nicola Porpora's Concerto voor cello en strijkers in G groot; Nicola Fago's Miei fidi armatevi (uit zijn cantate Il faraone sommerso); en Giovanni Bononcini's Per molti lustri (uit Euleo festeggiante).

‘Messiah’ vertelt het levensverhaal van Christus. Een verhaal vol passie, vuur en goddelijke opoffering. Het is het bekendste werk van Georg Friedrich Händel. De componist schreef het Engelstalige oratorium in 1741 in een tijdsbestek van slechts drie weken. Vanaf de première in 1742 in Dublin is dit werk met als grote hit het ‘Hallelujah’ nog altijd immens populair. Deze uitvoering van Händels Messiah door het Nederlandse ensemble Ribatutta Music staat onder leiding van dirigent Dick Duijst en is opgenomen in de Grote Kerk in Ermelo. Solisten zijn Elvire Beekhuizen (sopraan), Rosina Fabius (alt), Oscar Verhaar (countertenor) Satriya Krisna (tenor) en Hans Voschezang (bas). Ribattuta Musica is een professioneel ensemble in een authentieke en kleine bezetting.

De ster van de jonge Venezolaanse dirigent Glass Marcano is rijzende. Nadat zij als violist actief was in een aantal lokale jeugd- en symfonieorkesten stond zijn in 2012 als eerst als dirigent voor een ensemble. In september 2020 won ze in Parijs de Orkestprijs op ‘La Maestra’, het internationale concours voor vrouwelijke dirigenten. In dit concert, dat in februari 2021 werd opgenomen in de Opéra de Tours, leidt Marcano het Orchestre Symphonique Région Centre-Val de Loire/Tours in uitvoeringen van twee meesterwerken uit de Romantiek. Het programma gaat van start met Ludwig van Beethovens Vioolconcert in D-groot, Op. 61, met Stéphanie-Marie Degand als solist. Dit werk geldt als één van de belangrijkste in het genre. Het programma besluit met Georges Bizets Symfonie in C-groot, uit 1855, geschreven door de componist als 17-jarige!

Ter gelegenheid van Internationale Vrouwendag geven violiste Laura Marzadori en pianist Andrea Bacchetti, beiden Italianen, een prachtig concert in het Teatro Sociale di Camogli, Italië. Op het programma staan Wolfgang Amadeus Mozart's Sonate nr. 18 in G majeur, K. 301; Ludwig van Beethovens Sonate nr. 5 in F majeur, Op. 24; Manuel de Falla's Suite Populaire Espagnole (transcriptie van Paul Kochaniski); Camille Saint-Saëns' Introduction en Rondo Capriccioso in a mineur, Op. 28; en ‘Méditation’ uit Jules Massenet's opera Thaïs. Dit concert werd op 8 maart 2022 opgenomen.

Maestro Myung-Whun Chung leidt het Orkest del Maggio Musicale Fiorentino in deze ontroerende uitvoering van Gustav Mahlers Symfonie nr. 9 in D majeur uit 1908-1909. Het was de laatste symfonie die Mahler voltooide. De componist geloofde in de zogenaamde 'vloek van de negende' en wilde aanvankelijk geen negende symfonie schrijven. Immers, zijn collega-componisten Ludwig van Beethoven en Anton Bruckner stierven voordat ze aan hun tiende symfonieën toekwamen. Mahlers Symfonie nr. 9 ging op 26 juni 1912 in Wenen in première, uitgevoerd door de Wiener Philharmoniker onder leiding van Bruno Walter. Helaas kon de componist het zelf niet meer meemaken: hij overleed in 1911. Deze uitvoering werd in 2021 opgenomen in het Teatro del Maggio Musicale Fiorentino in Florence, Italië.

Gecomponeerd tussen 1901 en 1902, markeerde Mahlers Vijfde Symfonie een significante verschuiving in zijn compositiestijl, waarbij hij zich verwijderde van vocale elementen en zich richtte op een puur symfonische structuur. Het is een werk van immense reikwijdte en emotionele diepgang, bekend om zijn rijke orkestrale texturen en ingewikkelde contrapunt. De symfonie wordt gekenmerkt door zijn innovatieve gebruik van structuur en zijn verkenning van krachtige thema's, waaronder een diepgaande treurmars, een teder Adagietto voor strijkers en harp, en een levendige, triomfantelijke finale.