TV-gids

Sir Simon Rattle dirigeert de Berliner Filharmoniker tijdens deze avond vol Amerikaanse muziek van George Gershwin en Leonard Bernstein tijdens het Waldbühneconcert van 1995. Het ontwerp van het theater is gebaseerd op het amfitheater uit de Griekse stad Epidaurus en is gelegen in een bosrijke omgeving en vormt een populaire locatie voor openluchtconcerten. De solisten van de avond zijn Willard White, Cynthia Haymon, Damon Evans, Cynthia Clarey, Marietta Simpson en Daniel Washington. Op het programma staan onder andere Gershwins Rhapsody in Blue, ‘I got rhythm’ en nummers uit zijn opera Porgy and Bess. Het concert opent met Leonard Bernsteins Candide Overture.

Pierre Boulez dirigeert het Cleveland Symphony Orchestra in een uitvoering van het Adagio uit Mahlers Symfonie Nr. 10 en diens liederencyclus Des Knaben Wunderhorn. Solisten zijn Magdalena Kožená (mezzo-sopraan) en Christian Gerhaher (bariton). Het concert is opgenomen in de Severance Hall te Cleveland, de thuishaven van het orkest, in februari 2010. De liederencyclus Das Knaben Wunderhorn neemt een belangrijke positie in binnen het oeuvre van Mahler, omdat de liederen een bron van inspiritie waren voor zijn eerste symfonieën, zowel op muzikaal als poetisch gebied. Mahler heeft ooit de uitspraak gedaan dat een symfonie een hele wereld omvat; het zou de componist daarom zeker deugd doen dat enkel de uitvoering van het Adagio uit de onvoltooide Tiende Symfonie een volledig andere klankwereld heeft bewerkstelligd.

Claude Debussy geeft in zijn ‘trois esquisses Symphoniques pour orchestre’ (drie symfonische schetsen voor orkest), ofwel La Mer, zijn abstracte visie op de zee weer. In het eerste deel (De l’aube á midi sur la mer) maakt de luisteraar een ochtend tot de middag mee op de zee, in het tweede deel (Jeux de vagues) hoort men het spel van de golven, en in het derde en laatste deel (Dialogue du vent et de la mer) horen we een dialoog tussen de wind en de zee. De zee die Debussy kende was de Middellandse Zee, van bezoeken aan Cannes in zijn jeugd tot aan zijn latere reizen in Italië.

Pianist Gabriele Strata (Italië, 1999) treedt op met het CMIM ensemble, bestaande uit drie strijkers van het Symfonieorkest van Montreal, in een uitvoering van het eerste deel, Sostenuto assai – Allegro ma non troppo, uit Robert Schumanns Pianokwartet in Es-groot, Op. 47. Dit optreden vond plaats in de kamermuziekronde van het uit twee delen bestaande halve finale van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

Vanuit een sfeervol cisterciënzerkloosters combineert Sounds like Christmas feestelijke muziek met de frisse spontaniteit van de jazz: dit kerstprogramma presenteert de muzikale ontmoeting van sopraan Angelika Kirchschlager met jazztrompettist Tomasz Stańko. Deze solisten voeren populaire en minder bekende kerstmuziek uit, begeleid door het geweldige Freiburger Barockorchester en het a capella-ensemble Amarcord. Dit ensemble bestaat uit voormalige leden van het beroemde Thomanerchor uit Leipzig. Mede door de verschillende muzikale achtergronden van de artiesten levert dit een spannende, gevarieerde muzikale ervaring op. Het luisterrijke cisterciënzerklooster Schulpforte nabij het Duitse Naumburg is de ultieme locatie voor deze buitengewone muzikale ontmoeting. De geschiedenis van het klooster gaat terug tot 1127, toen in Schmölln een benedictijnenabdij werd opgebouwd. Betoverende beelden van besneeuwde berglandschappen en steden in kerstsfeer wisselen het concertverslag af.

Kamermuziekensemble The Philharmonics bracht vanuit het Weense Café Sperl een ode aan de muziek die Wenen heeft voortgebracht in een concert op 9 maart 2011. Het ensemble, dat bestaat uit leden van de Wiener en de Berliner Philharmoniker, speelt arrangementen van vijf populaire walsen van Johann Straus jr. Natuurlijk ontbreken daarbij Kaiser-Walzer, Op. 437, en Schatz-Walzer, Op. 418 uit de operette Der Zigeunerbaron niet. De arrangementen werden rond 1920 geschreven door niemand minder dan Arnold Schönberg, Alban Berg en Anton Webern, die hiermee fondsen wierven voor hun Verein für musikalische Privataufführungen. Het concert en de veiling van de bladmuziek waren een groot succes, maar de Verein moest al in december 1921 de deuren sluiten wegens hyperinflatie. Naast deze walsen van Strauss, spelen The Philharmonics werken van Fritz Kreisler, Leopold Godowsky, en Tibor Kováč, die de eerste violist van The Philharmonics is. Het programma komt tot besluit met Godowsky’s eerbetoon aan de stad: Alt Wien.

Andrea Marcon dirigeert het La Cetra Barockorchester van Bazel en mezzo-sopraan Magdalena Kožená tijdens de 25e jubileumeditie van het Zwitserse Verbier Festival in 2018. Kožená’s muzikale kwaliteiten lijken wel oneindig te zijn. Haar stem verricht wonderen in een wijds repertoire, dat zich uitstrekt van songs van Cole Porter tot liederen van Duparc of Mahler. Toch blijft ze een zwak houden voor de barokperiode, zoals wordt geïllustreerd in dit recital vanuit de kerk in Verbier. Het programma is van opmerkelijke eenvoud: vocale werken worden afgewisselend met sprankelende instrumentale stukken. Het programma opent met Uccellini’s ‘Aria quinta sopra La Bergamasca’ en Monteverdi’s ‘Disprezzata Regina’, gevolgd door Merula’s ‘Folle è ben che si crede’ en ‘Ballo detto Polliccio’. Na Castello’s Sonate Nr. 15 en ‘Passacalio a quattro’ van Marini, wordt afgesloten met Monteverdi’s ‘Il Combattimento di Tancredi e Clorinda’ en G. F. Händels ‘Lascia ch'io pianga’.

Pianist JJ Jun Li Bui (Canada, 2004) vertolkt het eerste deel van Carl Vine's Pianosonate nr. 1; Stuk nr. 2 in Es majeur uit Franz Schubert's Drei Klavierstücke, Op. Post. D. 946; en Maurice Ravel's La Valse tijdens de eerste ronde van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

Een polyfone marathon als prelude op het Festival Oude Muziek Utrecht 2018. Tijdens drie opeenvolgende concerten zingt het Huelgas Ensemble een heel alfabet aan Bourgondische componisten bij elkaar. Voor elke letter één.Het gaat om componisten die in dienst waren van het Bourgondische hof, met een speciale uitzondering voor de prins van de polyfonie, Josquin. De zangers gaan arm in arm met Paul Van Nevel langs misdelen, motetten en chansons van bekende en te ontdekken meesters als Champion, Divitis, Binchois, De Orto, Van Weerbeke en vele anderen. Met Anoniem en Incertus wordt een ode gebracht aan de vele polyfonisten-zonder-naam en hun adembenemende bijdragen aan het meerstemmige repertoire van de 15de eeuw.

Misha Mengelberg, het vergeten is begonnen. Hij wacht op een taxi die hij niet gebeld heeft om naar een optreden te gaan dat niet plaats zal vinden. Een film van Cherry Duyns waarin hij pianist Misha Mengelberg volgt tijdens zijn laatste buitenlandse tournee met zijn ensemble ICP (Instant Composers Pool). Bandleider, componist en pianist Misha Mengelberg viel een aantal jaren geleden ten prooi aan dementie. Cherry Duyns volgt dit icoon van de Europese jazz tijdens een week van optredens in de Londense jazzclub Vortex, wat gezien zijn verslechterende toestand zeker zijn laatste buitenlandse optreden zal zijn. De bandleden maken zich op voor het lang uitgestelde afscheid van Mengelberg, met wie ze decennia hebben samengespeeld. Muziek maken is als ademhalen voor Mengelberg, maar nu hij op voet van oorlog leeft met zijn brein, rijst de vraag hoe lang hij nog kan spelen met zijn ensemble ICP (Instant Composers Pool). Duyns vraagt het voorzichtig aan de bandleden: moet hij niet tegen zichzelf in bescherming worden genomen? Nee, antwoordt er één resoluut. Dat Mengelberg ondanks zijn ziekte nog altijd met het ensemble op het podium staat, past in zijn esthetiek waarin iedereen mee mag doen. Hij houdt immers van verwarring en gekte. Mengelberg heeft in heldere momenten nog steeds een ongezouten mening over mede-componisten als John Cage ('tamelijk vijandige muziek') en Chopin ('ijzingwekkend saai en vervelend'). En in een speels moment gebruikt hij zijn wandelstok om de piano te bespelen. Toch rijst de onontkoombare vraag of het ensemble wel kan voortbestaan zonder hem als spil.

Conrad van Alphen leidt Sinfonia Rotterdam en het Nationaal Vrouwen Jeugdkoor in een uitvoering van Gustav Holst's The Planets, Op. 32, opgenomen in De Doelen in Rotterdam in 2019. Van Alphen richtte Sinfonia Rotterdam op in 2000. Onder zijn bezielende leiding groeide het orkest uit tot één van de bekendste orkesten van Nederland. De Engelse componist Holst bracht zijn interesse voor de astrologie tot uitdrukking in zijn orkestsuite The Planets, waar hij aan werkte in 1914, 1915 en 1916. The Planets bestaat uit zeven delen, elk vernoemd naar de indertijd bekende planeten op de Aarde na, en hun astrologische karakters: “Mars: the Bringer of War”, “Venus: the Bringer of Peace”, “Mercury: the Winged Messenger”, “Jupiter: the Bringer of Jollity”, “Saturn: the Bringer of Old Age”, “Uranus: the Magician”, en “Neptune: the Mystic”. Het middendeel van "Jupiter" bevat een wonderschone melodie, die Holst later hergebruikte toen hij het gedicht “I vow to thee, my Country” van Sir Cecil Spring Rice op muziek zette. In het laatste deel van The Planets zingt een vrouwenkoor mee, wat de muziek z'n geheimzinnige, buitenaardse atmosfeer verleent.

Antonio Mormone (1930-2017), een invloedrijke talentscout binnen de klassieke muziek, leeft voort als de naamgever van de Premio Internazionale Antonio Mormone (PIAM), die wordt uitgereikt aan de winnaar van het gelijknamige Italiaanse muziekconcours. De eerste editie van dit concours, dat plaatsvond op verschillende locaties in Milaan in de periode 2019-2021, was gewijd aan de piano. Eén van de deelnemende pianisten, Micah McLaurin (Verenigde Staten, 1994), speelt verscheidene werken van Franz Liszt: Liebestraum nr. 3 in As-groot; Liszt’s arrangement van Robert Schumann’s Widmung S.566; Funérailles uit de cyclus Harmonies poétiques et religieuses; Sonetto 104 del Petrarca uit Années de Pèlerinage II; en Mephisto-Walzer Nr. 1. Als toegift speelt McLaurin Frédéric Chopin’s Nocturne Op. 9 nr. 2. Deze uitvoering werd in januari 2020 opgenomen in Auditorium Giorgio Gaber in Milaan.

Basbariton Matthias Hoffmann (Oostenrijk, 1991) en pianist Lisa Ochsendorf (Duitsland, 1991) vertolken ‘A. Very pleasant’ uit Charles Ives’s lied ‘Memories’; ‘Nachtwanderer’ uit Hans Erich Pfitzner’s Fünf Lieder, Op. 7; ‘Nachts’ uit Hans Sommer’s Zehn Lieder, Op. 9; ‘Da unten im Tale’ uit Johannes Brahms’ Deutsche Volkslieder, WoO. 33; Henri Duparc’s Chanson triste; Bart Vismans Vermeer's gold; ‘La maîtresse volage’ uit Francis Poulenc’s Chansons gaillardes, FP 42; Franz Schubert’s Gruppe aus dem Tartarus, Op. 24, nr. 1, D. 583; ‘Na smert’ chizhika’ (Bij de dood van een sijs) uit Sergei Rachmaninov’s 12 Romances, Op. 21; en ‘Sprich, Scheherazade’ uit Moritz Eggert’s Neue Dichter Lieben, tijdens de halve finales van het Internationaal Vocalisten Concours 2021 – Lied Duo. Dit optreden werd opgenomen in Het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch.

Emilio Sagi’s productie brengt het elegante en theatrale meesterwerk van W. A. Mozart tot leven! Van de openingsnoten van de welbekende ouverture tot aan het sluiten van de gordijnen wordt het publiek kostelijk vermaakt in deze klassieke en triomfantelijke uitvoering van Le Nozze di Figaro. De hoofdrol is weggelegd voor bariton Ludovic Tézier, die als lustige Graaf Almaviva Figaro’s (Luca Pisaroni) aanstaande bruid Susanna (Isabel Rey) probeert te versieren. Dirigent Jesús López Cobos weet de betoverende partituur met verve te interpreteren. Le nozze di Figaro is een geestig en diepgaand verhaal over liefde, verraad en vergiffenis. Solisten van de avond zijn Ludovic Tézier, Barbara Frittoli, Luca Pisaroni, Isabel Rey, Marina Comparato, Jeanette Fischer, Carlos Chausson, Raúl Giménez, Enrique Viana, Soledad Cardoso en Miguel Soda. Opgenomen in het Teatro Real in 2009.

Paul Goodwin dirigeert het Conjunto Barroco van de Reina Sofía School of Music uit de Spaanse hoofdstad Madrid in een concert vol barokmuziek van Georg Muffat, J. S. Bach en Jean-Philippe Rameau. Op het programma staan Muffats Sonate nr. 5 in G-groot, 'Armonico tributo'; Bachs Orkestsuite nr. 4 in D-groot, BWV 1069; en Rameaus Suite uit de opera ‘Les Boréades’. Dit concert werd op 8 februari 2024 opgenomen in het Auditorio Sony van de Reina Sofía School of Music in Madrid, Spanje.

Michail Pletnev leidt het Russisch Nationaal Orkest (RNO) in een uitvoering van Maurice Ravels Pianoconcert nr. 1 met Lucas Debargue als pianosolist. Het concert begint met een selectie uit werk van Georges Bizet gebaseerd op Alphonse Daudets toneelstuk 'L'Arlésienne', uitgekozen door Michail Pletnev. Het eerste deel van Ravels Pianoconcert nr. 1 bevat vijf afzonderlijke thema's, waarvan er drie doen denken aan de jazz. Debargue's uitvoering van Ravels concert wordt gevolgd door Gabriel Faurés Barcarolle nr. 4. Dit concert vanuit de Moskouse Tsjaikovskizaal was onderdeel van het negende RNO Grand Festival.

De Franse dirigent Adrien Perruchon leidt Symfonieorkest Vlaanderen in een uitvoering van Maurice Ravel’s beroemde Boléro. De Boléro (1928) is één van de meest geliefde klassieke composities. Ravel schreef het op verzoek van de Russische danseres Ida Rubinstein, die de componist om balletmuziek met een Spaans karakter had gevraagd. De Boléro is geïnspireerd door de bolero, een Spaanse dans in driekwartsmaat die zijn oorsprong vindt in de 18e eeuw. Het aanhoudende, onveranderlijke ritme van de kleine trom domineert het stuk. Deze uitvoering werd opgenomen in België in het Concertgebouw Brugge op 1 maart 2017.

Henk de Graaf is de solist in Mozart's Klarinetconcert, KV. 622. Het Amadeus Ensemble Rotterdam staat onder leiding van Marien van Straalen. Opvallend is het belangrijke aandeel van de klarinet in de muziek die Wolfgang Amadeus Mozart in de laatste drie jaar van zijn leven componeerde. Naast het klarinetkwintet uit 1789 en de obligaatpartijen voor de klarinet en diens iets lager getimbreerde broertje de bassethoorn uit de in 1791 voltooide opera ‘La Clemenza di Tito’is het onmiddellijk na dat laatste werk geschreven Klarinetconcert in A KV 622 uit oktober 1791 de bekroning van Mozarts klarinetrepertoire. Het was ook de bekroning van de jarenlange vriendschap met de klarinettist Anton Stadler, die door Mozart in zijn brieven liefhebbend als “den Sodla” aangeduid werd). Stadler dook al eerder in Mozarts leven op en hij was ook degene door wie het klarinetkwintet en de ‘Clemenza-partijen’ voor het eerst werden gespeeld. Dit beroemde concert is één van de mooiste voor klarinet en orkest mede door de prachtige gerijpte harmonieuze inleiding en de daarop volgende briljante en melodieuze thematiek over de gehele omvang van de klarinet.Het bekendste gedeelte van dit werk is het Adagio, dat meerdere keren als filmmuziek werd gebruikt bijvoorbeeld in de soundtrack van 'Out of Africa'.

Mezzosopraan Ekaterina Chayka-Rubinstein (Duitsland, 1998) en pianist Maria Yulin (Israël, 1988) vertolken ‘Colloque sentimental’ uit Claude Debussy’s Fêtes galantes II; ‘Die Geister am Mummelsee’ uit Hugo Wolf’s Mörike-Lieder; ‘Bei dir allein’ uit Franz Schubert’s Vier Refrainlieder, D. 866; Bart Vismans Vermeer’s Gold; ‘La fleur qui va sur l'eau’ uit Gabriel Fauré’s Trois melodies, Op. 85; ‘Dance of the moon in Santiago’ uit George Crumb’s Sun and Shadow (Spanish Songbook II); en ‘Den’ li tsarit?’ (Does the day reign?) uit Pjotr Iljitsj Tsjaikovski’s Zeven Romances, Op. 47, tijdens de halve finale van het Internationaal Vocalisten Concours 2021 – Lied Duo. Dit optreden werd opgenomen in Het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch.

Het Italiaanse duo van cellist Silvia Chiesa en pianist Maurizio Baglini geeft een prachtig recital met composities van Ferruccio Busoni, Franz Liszt, Frédéric Chopin en Sergej Rachmaninov. Op het programma staan Busoni’s Kultaselle – 10 variaties op een Fins volkslied; Liszt’s Twee Elegieën voor cello en piano; Chopin’s Introductie en Polonaise brillante in C-groot, Op. 3; en Rachmaninovs Sonate in g-klein voor cello en piano, Op. 19. Als toegift speelt het duo Leonard Bernstein’s wereldberoemde lied 'Tonight' uit de musical West Side Story. Deze uitvoering werd op 4 november 2024 opgenomen in de Sala Verdi van het Conservatorio Giuseppe Verdi in het Italiaanse Milaan.

De Oekraïense dirigent Kirill Karabits leidt het London Symphony Orchestra in een verbluffende uitvoering van Gustav Mahler’s Symfonie nr. 4. De solist is sopraan Lucy Crowe. Mahlers Vierde Symfonie begint met de klank van sleebellen en melodieën waaruit een kinderlijke onschuld spreekt. Maar tussen deze bedrieglijk speelse opening en de serene finale – het beeld dat een kind van de hemel heeft – ligt een wereld vol diepe emotie en schoonheid. Met sopraan Lucy Crowe, die haar vocale glans verleent aan deze buitengewone finale, is de reis van de symfonie naar gelukzaligheid compleet. Deze uitvoering werd opgenomen in de Barbican Hall in Londen, VK, op 8 december 2021.