TV-gids

De Zwitserse dirigent Philippe Jordan en het Orchestre de l'Opéra national de Paris namen in 2014 en 2015 alle negen symfonieën van Ludwig van Beethoven op. In deze uitzending dirigeert Jordan Beethovens Symfonie nr. 8 in F-groot, Op. 93. Beethoven schreef het werk in 1812 nadat hij zijn Symfonie nr. 7 had voltooid. Op 27 februari 1814 dirigeerde de componist zelf de première in Wenen tijdens een concert waarin ook zijn Symfonie nr. 7 en zijn 15-minuten durende orkestwerk Wellingtons Sieg, Op. 91 werden gespeeld. Als kortste van Beethovens negen symfonieën ontbreekt het Symfonie nr. 8 aan een volwaardig langzaam deel. In plaats daarvan heeft het een tweede deel, Allegretto scherzando, met een gestaag 'tikkend' ritme, dat de houtblazers gedurende het hele deel volhouden. Dit wordt vaak aangezien van een imitatie van het Andante uit Joseph Haydns ‘Kloksymfonie’. Deze uitvoering werd in 2015 opgenomen in de Opéra Bastille in Parijs, Frankrijk.

De documentaire “Clara Haskil - Le mystère de l’interprète” uit 2017 vertelt het opvallende levensverhaal van de Roemeense pianist Clara Haskil (1895-1960). Ze werd in Boekarest geboren in een Joodse familie, waar zij al vroeg als wonderkind werd opgemerkt en aan het Conservatorium werd toegelaten. Later zette ze haar muziekopleiding voort in Wenen en Parijs. Haskil leed onder chronische gezondheidsproblemen en leefde ten tijde van twee wereldoorlogen, factoren die haar carrière belemmerden. Pas na de Tweede Wereldoorlog was Haskil’s ster rap reizende en kreeg ze internationale erkenning. Zij trad als solist over de hele wereld op met de belangrijkste orkesten, en gaf recitals met gelauwerde collega’s als de cellisten George Enescu en Pablo Casals en violist Eugène Ysaÿe.

Paul McCreesh dirigeert het Orquesta Gulbenkian en Coro Infantil da Academia de Música de Sana Cecília in een uitvoering van Benjamin Brittens (1913-1976) War Requiem, Op. 66. Solisten zijn Tatiana Pavlovskaya (sopraan), John Mark Ainsley (tenor) en Hanno Müller-Brachmann (bas). Deze uitvoering is opgenomen in het Grande Auditorio Gulbenkian te Lissabon in 2014 en is geregisseerd door Yan Proefrock. Britten componeerde het War Requiem ter gelegenheid van de inwijding van de Coventry Cathedral in 1962. Traditionale Latijnse requiemteksten worden afgewisseld door teksten van Britse dichter Wilfred Owen. Britten componeerde het werk voor een bezetting van sopraan, tenor, bariton, jongenskoor, orgel en twee orkesten: een symfonie- en kamerorkest. Het kamerorkest begeleidt de Engelse teksten, terwijl het symfonieorkest de in Latijn gezongen teksten ondersteunt.

Yannick Nézet-Séguin (1975) dirigeert het Rotterdam Filharmonisch Orkest in een uitvoering van Sjostakovitsjs Symfonie Nr. 4, Op. 43. Nézet-Séguin groeide op in Montréal, Canada en werd de 11e chef-dirigent van het Rotterdam Filharmonisch Orkest in 2006. Gedurende twaalf jaar speelde hij een belangrijke rol in de ontwikkeling van het orkest, alvorens terug te keren naar Noord-Amerika, waar hij muzikaal leider werd van het Orchestre Métropolitain (Montréal), de Metropolitan Opera en het Philadelphia Orchestra.

De Italiaanse dirigent Andrea Vitello gaat zijn Ensemble BIOS voor in een uitvoering van ‘Someone Out There is Praying for Peace (Let Us Not Be the Reason), I’, geschreven door de hedendaagse, Canadese componist Rita Ueda. Saeed Mirzazadeh is de solist in dit stuk voor het traditionele Perzisch snaarinstrument tar en strijkinstrumenten. Ensemble BIOS is gespecialiseerd in 20e- en 21e-eeuwse muziek. Deze prikkelende uitvoering werd opgenomen in Chiesa di San Cristo in de Italiaanse stad Brescia.

Mahlers 10e Symfonie is een onvoltooid werk dat de componist bij zijn dood achterliet. Het vertegenwoordigt zijn ultieme emotionele reis van kwelling en hartzeer naar een onvoorwaardelijke aanvaarding van het leven en de menselijke liefde.

Het toonaangevende Franse strijkkwartet Quatuor Ébène wijdde een opmerkelijk en ambitieus project aan de 250ste geboortedag van Ludwig van Beethoven (1770-1827): het viertal nam álle werken voor strijkkwartet van de grote componist op. Vijf jaar lang dompelden violisten Pierre Colombet en Gabriel Le Magadure, altvioliste Marie Chilemme, en cellist Raphaël Merlin zich onder in die 650 pagina’s bladmuziek, waar Beethoven drie decennia lang zijn creativiteit in uitte. Hun inspanningen culmineerden in de herfst van 2020 in de integrale uitvoering van deze werken tijdens zes indrukwekkende concerten in de Philharmonie de Paris. Quatuor Ébène verkende elk facet van Beethovens strijkkwartetrepertoire: van de jeugdige Opus 18 strijkkwartetten tot de kwartetten Rasumovsky, Harp, en Serioso (Opus 59, 74, en 95) uit zijn middenperiode, en ten slotte de diepgang van zijn late kwartetten (Opus 127 tot 135). In deze uitzending speelt Quatuor Ébène Beethovens Strijkkwartet nr. 5 in A majeur, Op. 18, nr. 5; Strijkkwartet nr. 4 in c-mineur, Op. 18, nr. 4; en Strijkkwartet nr. 12 in Es-majeur, Op. 127. Dit concert werd opgenomen in de Philharmonie de Paris op 17 december 2020.

De documentaire ‘Nader tot de Maelström’ (2019) volgt de totstandkoming van een opname van het werk ‘A Descent into the Maelström’ van de Amerikaanse componist Philip Glass. Glass schreef een koorwerk voor het Australian Dance Theatre van 1986 op basis van een kort verhaal uit 1841 van de Amerikaanse auteur Edgar Allan Poe. Als twee vissers tussen de bergachtige eilanden in het noorden van Noorwegen in een draaikolk terechtkomen, kan slechts één van hen het navertellen. Ruim dertig jaar na de première van Glass’ werk nam Beacon Isle Films een arrangement voor symfonisch orkest op, uitgevoerd door het Arctic Philharmonic Orchestra and Choir onder leiding van dirigent Tim Weiss. Sopraan Berit Norbakken Solset is de solist. Hun opname uit 2019 werd gemaakt op de Lofoten, in de spectaculaire omgeving waar Poe’s oorspronkelijke verhaal zich afspeelde. Bovendien bevat deze inspirerende documentaire een zeldzaam interview met Glass.

J. S. Bachs zes Brandenburgse Concerten behoren tot zijn bekendste werken. Hij schreef ze tussen 1711 en 1720 en droeg ze in 1721 op aan Christiaan Lodewijk, markgraaf van Brandenburg. Om te vieren dat deze geliefde werken 300 jaar bestaan, maakte de Tsjechische klavecinist en dirigent Václav Luks met zijn vermaarde barokensemble Collegium 1704 in 2021 opnames van alle zes Brandenburgse concerten, op historische instrumenten. De Brandenburgse Concerten volgen de structuur van het Italiaanse concerto grosso, waarin een groep solo-instrumenten op de voorgrond treedt ten opzichte van het grote ensemble. In de Brandenburgse Concerten nemen de solisten afwisselende, virtuoze solo’s voor hun rekening. Bij deze uitvoering in de prachtige Spiegelzaal van het Duitse slot Köthen spelen Luks en Collegium 1704 Bachs Brandenburgse Concert nr. 2 in F-groot, BWV 1047. In dit stuk spelen de trompet, viool, blokfluit en hobo solo’s. Met name de hoge, virtuoze trompetpartijen zijn opmerkelijk.

Deze uitvoering is het allereerste concert dat Fabio Luisi en Deens Radio Symfonieorkest gaven in het DR Koncerthuset te Kopenhagen in 2017. Op het programma staat een mijlpaal uit de klassieke muziekgeschiedenis: Beethovens Symfonie Nr. 3, ookwel 'Eroïca' genoemd. Samen met Stravinsky's Psalmensymfonie en Richard Strauss' Don Juan, Op. 20 illustreert deze productie op unieke wijze de bijzondere chemie tussen Luisi en het orkest.

J. S. Bachs zes Brandenburgse Concerten behoren tot zijn bekendste werken. Hij schreef ze tussen 1711 en 1720 en droeg ze in 1721 op aan Christiaan Lodewijk, markgraaf van Brandenburg. Om te vieren dat deze geliefde werken 300 jaar bestaan, maakte de Tsjechische klavecinist en dirigent Václav Luks met zijn vermaarde barokensemble Collegium 1704 in 2021 opnames van alle zes Brandenburgse concerten, op historische instrumenten. De Brandenburgse Concerten volgen de structuur van het Italiaanse concerto grosso, waarin een groep solo-instrumenten op de voorgrond treedt ten opzichte van het grote ensemble. In de Brandenburgse Concerten nemen de solisten afwisselende, virtuoze solo’s voor hun rekening. Bij deze uitvoering in de prachtige Spiegelzaal van het Duitse slot Köthen spelen Luks en Collegium 1704 Bachs Brandenburgse Concert nr. 3 in G-groot, BWV 1048. Dit concert werd geschreven voor drie violen, drie altviolen, drie cello’s en basso continuo. De vorm van het concert is opmerkelijk: de twee snelle delen worden gescheiden door een Adagio dat slechts bestaat uit één maat van twee akkoorden.

'La Bayadère' is een ballet in drie aktes van de Franse choreograaf Marius Petipa. 'La Bayadère' speelt zich af in het India van de negentiende eeuw en vertelt het treurige liefdesverhaal van de edele krijger Solor en zijn Nikaja, een tempeldanseres of 'bayadère', die is vergiftigd foor haar rivale, Gamzatti. Dit ballet bevat één van de meest bejubelde scenes uit het klassieke balletrepertoire: 'Het Rijk der Schimmen'. In deze iconische scene droomt Solor, onder de invloed van opium, van een hereniging met zijn geliefde Nikaja. Deze productie van het ballet betreft de herziene choreografie van Vladimir Ponomarjov en Vakthang Chabukiani uit 1941, en bevat ook dansen van Konstantin Sergeyev en Nikolai Zoebkovskiy. De muziek van dit ballet werd geschreven door Ludwig Minkus en wordt uitgevoerd door het Mariinski Orkest onder leiding van Boris Gruzin. Onder de dansers zijn Viktoria Tereshkina, Anastasia Matvienko, Vladimir Shklyarov en Vladimir Ponomarev. Deze uitvoering werd opgenomen in juli 2014 in het Mariinskitheater in Sint-Petersburg, Rusland.

Mahlers 9e Symfonie boeit door haar diepgaande emotionele diepte en kwetsbaarheid, vooral het adembenemend mooie en spiritueel resonerende Adagio dat het werk afsluit en een diep gevoel van afsluiting en transcendentie biedt.

Eén van de meest geliefde klassieke werken, de Boléro van Maurice Ravel (1928), was per 1 mei 2016 niet langer beschermd door copyright. Tot dat moment had het werk Ravel en zijn erfgenamen miljoenen opgeleverd. Ravel overleed in 1937 en liet al zijn bezit na aan zijn broer Edouard. Edouard’s dood in 1960 maakte een complexe juridische strijd los over de rechten, waarbij onder meer Edouard’s verzorgster en haar echtgenoot bij betrokken waren. Deze documentaire uit 2017 vertelt het fascinerende verhaal over wat er voor het oog van de wereld gebeurde met dit meesterwerk. Filmmaker Fabien Caux-Lahalle illustreert zijn onderzoek met fragmenten van de Boléro in opvallende, uiteenlopende verschijningsvormen.

De Oostenrijkse dirigent Franz Welser-Möst leidt zijn Cleveland Orchestra in een uitvoering van Wolfgang Amadeus Mozarts Divertimento nr. 2 in D-groot, KV 131, en Arnold Schönberg’s Variaties voor orkest, op. 31, opgenomen in Severance Hall in Cleveland, Verenigde Staten. Daarnaast maakt Welser-Möst een wandeling door ‘zijn’ Wenen, waarbij hij ons bijpraat over deze muzikale hoofdstad, waar zowel Mozart als Schönberg ooit woonden en werkten. Hij contrasteert het Divertimento nr. 2, geschreven door de 16-jarige Mozart, met de Variaties voor orkest van de volwassen Schönberg.

Mahlers 6. Symphonie ist ein monumentales Werk, das eine tiefe persönliche Tragödie erforscht und einzigartige, berühmte „Hammerschläge“ enthält, die die unvermeidlichen Schicksalsschläge symbolisieren.

Op uitnodiging van de Argentijnse pianiste Martha Argerich namen verschillende sterren uit de klassieke muziek deel aan dit concert ten behoeve van het Erasmusfonds voor medisch onderzoek over de intensive care, opgenomen op 21 oktober 2023 in het Koninklijk Conservatorium van Brussel, België. Het concert is een eerbetoon aan de beroemde cellist Aleksandr Khramouchin (1979) die onverwachts overleed op 13 mei 2023. Als onderdeel van dit concert voeren violiste Alissa Margulis, cellist Mischa Maisky en pianiste Lily Maisky Sergej Rachmaninov's Trio élégiaque nr. 1 in g mineur uit.

Het Italiaans-Zwitserse ensemble Trio des Alpes, bestaande uit Hana Kotková (viool), Claude Hauri (cello) en Corrado Greco (piano), slaat de handen ineen met Kamerorkest Mantua voor deze uitvoering van het Concertino voor piano, viool, cello en strijkorkest, H. 232 van de Tsjechische componist Bohuslav Martinů (1890-1959). Martinů was een productieve componist die een oeuvre van bijna 400 werken naliet. Hij voltooide het vierdelige Concertino in 1933. De première vond in 1936 plaats door het Basler Kammerorchester onder leiding van Paul Sacher. In de periode 1931-1943 werkte Martinů aan meerdere concertante composities. Veel van deze werken waren min of meer beïnvloed door de barokke 'concerto grosso'-vorm: het principe dat een groep solo-instrumenten wordt afgewisseld door een groot ensemble sprak de componist zeer aan. Deze uitvoering werd op 21 januari 2016 opgenomen in het Teatro Bibiena in Mantua, Italië.