TV-gids

Sir Simon Rattle dirigeert de Berliner Philharmoniker tijdens het Europakonzert van 2016. Voor deze editie is de keuze gevallen op de prachtige barokkerk in het Noorse mijndorpje Røros. Het dorpscentrum van Røros is opgenomen in de Werelderfgoedlijst van UNESCO. De Noorse violiste Vilde Frang is de solist in Mendelssohns Vioolconcert, Op. 64.

Pianist Carter Johnson (Canada, 1996) treedt op met het CMIM ensemble, bestaande uit drie strijkers van het Symfonieorkest van Montreal, in een uitvoering van het eerste deel, Sostenuto assai – Allegro ma non troppo, van Robert Schumanns Pianokwartet in Es-groot, Op. 47. Dit optreden vond plaats in de kamermuziekronde van het uit twee delen bestaande halve finale van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

Jeffrey Tate dirigeert het English Chamber Orchestra in een uitvoering van Mozarts ‘Linzer’ Symfonie Nr. 36 (KV. 425). Mozart componeerde het werk in 1783 tijdens zijn terugreis van Wenen naar Salzburg, gedurende zijn korte verblijf in de Oostenrijkse stad Linz. De symfonie is gecomponeerd binnen het indrukwekkende tijdsbestek van slechts vier dagen. Het werd voor het eerst uitgevoerd tijdens een gelegenheidsconcert in Linz op 4 november. In het voorjaar van 1784 zag het werk zijn Weense première. Het tweede deel opent met een uitzonderlijke introductie door de trompetten en pauken. Het afsluitende ‘Presto’ bevat contrapuntische passages die contrasteren met de homofone textuur van de symfonie.

De Italiaanse cellist en dirigent Enrico Bronzi voert het Orchestra da Camera di Perugia aan tijdens dit intieme concert, dat op 27 september 2021 plaatsvond in de prachtige Basilica di San Pietro van de Italiaanse stad Perugia. Het programma begint met een cello-uitvoering van Bronzi met het Orchestra da Camera di Perugia: het Andante cantabile uit Joseph Haydns Symfonie nr. 13 in D majeur, Hob. I:13. Vervolgens voegen de Italiaanse pianisten Linda Di Carlo en Marco Scolastra zich bij het orkest voor een uitvoering van Wolfgang Amadeus Mozarts Concerto voor twee piano's en orkest in Es majeur, K. 365. Daarna volgt Mozarts concertaria "Ch'io mi scordi di te? ... Non temer, amato bene", K. 505, gezongen door de Italiaanse mezzosopraan Marina Comparato. Met pianobegeleiding van Linda Di Carlo sluit zij het concert af met de aria "Mon coeur s’ouvre à ta voix" uit Camille Saint-Saëns' opera Samson et Dalila.

De uitzonderlijke Russische pianisten Nikolaj Loeganski en Vadim Rudenko treden regelmatig op als pianoduo. In dit schitterende concert bundelen zij hun krachten in een programma met werken voor twee piano’s van Wolfgang Amadeus Mozart, Maurice Ravel, Anton Arenski, Sergei Rachmaninov en Nikolaj Kapoestin. Deze pianisten - beide laureaat van het prestigieuze Internationaal Tsjaikovski-concours 1994 – staan internationaal hoog aangeschreven. Op het programma: Mozarts Sonate voor twee piano's in D majeur, K. 448/375 A; Ravels La Valse (arr. voor twee piano's); Arenski's Suite nr. 1 voor twee piano's, Op. 15; en Rachmaninovs Suite nr. 1 (Fantasie) voor twee piano's, Op. 5. Als toegift speelt het duo de 'Romance' uit Rachmaninovs Suite nr. 2 voor twee piano's, Op. 17, gevolgd door de 'Ouverture' uit Nikolaj Kapoestins Sinfonietta, Op. 49. Dit concert werd opgenomen in Concertzaal Tsjaikovski in Moskou, Rusland, op 25 november 2021.

Pianist Muzi Li (China, 1998) vertolkt Sergej Rachmaninov's Moments musicaux, Op. 16; en Triana uit Isaac Albéniz’ Iberia (boek 2) tijdens de eerste ronde van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

In de 14de eeuw had het Bourgondische vorstenhuis Brugge tot zijn residentie gemaakt. De stad werd een trekpleister voor kunstenaars. Het Gruuthuse-handschrift, de oudste verzameling Middelnederlandse liederen, verklankt het bruisende karakter van wereldstad Brugge. ClubMediéval plaats deze liederen naast Oswald von Wolkenstein en Machaut.

Componist Heitor Villa-Lobos (1887-1959) betekent voor Brazilië wat Giuseppe Verdi en Jean Sibelius betekenen voor Italië en Finland: voor velen belichaamt zijn muziek de ziel van het vaderland. In Villa-Lobos: from Bach to Brazil loodst presentator Carlos de Andrade ons door zijn levensverhaal, van de vroege jaren waarin de jonge 'Tuhu', de cello-spelende oudste zoon van een veeleisende bibliothecaris, wat geld verdient met het optreden in de vele cafés van Rio de Janeiro, tot de latere jaren van de legendarische maestro Villa-Lobos, waarin zijn kenmerkend Braziliaanse muziek in binnen- en buitenland wordt geroemd en gespeeld. Afgewisseld met talrijke hedendaagse muziekuitvoeringen en zeldzame beelden van de componist thuis en aan het werk schetst de documentaire ook de belangrijke rol die Villa-Lobos speelde in het tot bloei komen van Brazilië's jonge nationale identiteit.

De Nederlandse violiste Simone Lamsma brengt lyriek en vuur in Pjotr Iljitsj Tsjaikovski's virtuoze Vioolconcert, samen met dirigent Gianandrea Noseda en het London Symphony Orchestra. Tsjaikovski schreef het stuk in 1878 aan de oevers van het Meer van Genève, in nauwe samenwerking met zijn voormalige student en geliefde, violist Iosif Kotek. De componist was aanvankelijk van plan het stuk op te dragen aan de jonge Kotek, maar uit vrees voor de geruchten die dit zou kunnen veroorzaken droeg hij het werk uiteindelijk op aan een andere violist, Leopold Auer. Deze uitvoering werd op 10 april 2022 opgenomen in de Barbican Hall in Londen, Verenigd Koninkrijk.

Sterpianist Daniel Barenboim voert het eerste en tweede boek uit van Isaac Albéniz’ pianosuite Iberia. Dit meesterwerk, gecomponeerd tussen 1905 en 1908, bestaat uit vier boeken met elk drie stukken. Iberia schetst twaalf muzikale portretten van Spaanse regio's, tradities en sferen. Deze uitvoering werd op 19 augustus 2000 opgenomen in het Teatro Colón in Buenos Aires, Argentinië.

Tenor Ilja Aksionov (Litouwen, 1996) en pianist Gustas Raudonius (Litouwen, 1996) vertolken Bart Vismans Het goud van Vermeer; ‘As I lay in the early sun’ uit Gerald Finzi’s Oh fair to see, Op. 13b; Henri Duparc’s Extase; Claude Debussy’s Paysage sentimental, L. 55; ‘Mausfallensprüchlein’ uit Hugo Wolf’s Sechs Lieder; ‘Krysolov’ (The pied piper) uit Sergei Rachmaninov’s 6 Romances, Op. 38; Franz Schubert’s Rastlose Liebe, Op. 5, nr. 1, D. 138; en Alphons Diepenbrock’s De klare dag, RC 4, tijdens de halve finales van het Internationaal Vocalisten Concours 2021 – Lied Duo. Dit optreden werd opgenomen in Het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch.

Volgens goed gebruik luiden veel ensembles het kerstseizoen feestelijk in met een uitvoering van Johannes Sebastian Bachs Weihnachtsoratorium, BWV 248. Dit oratorium bestaat uit zes cantates die oorspronkelijk bedoeld waren voor uitvoering op zes belangrijke kerkelijke feestdagen in de kersttijd. Het Weihnachtsoratorium werd voor het eerst uitgevoerd in 1734, in de Thomanerkerk in het Duitse Leipzig, waar Bach de cantor was. In diezelfde kerk leidt nu Bachs opvolger, de 34e Thomaskantor Gotthold Schwarz, het Thomanerchor en het Gewandhausorchester Leipzig in een uitvoering van Bachs meesterlijke koorwerk. Onder de solisten zijn Dorothee Mields (sopraan), Elvira Bill (alt), Patrick Grahl (tenor, Evangelist), Markus Schäfer (tenor, aria’s), en Klaus Häger (bas). Deze uitvoering is opgenomen in 2018.

Het toonaangevende Franse strijkkwartet Quatuor Ébène wijdde een opmerkelijk en ambitieus project aan de 250ste geboortedag van Ludwig van Beethoven (1770-1827): het viertal nam álle werken voor strijkkwartet van de grote componist op. Vijf jaar lang dompelden violisten Pierre Colombet en Gabriel Le Magadure, altvioliste Marie Chilemme, en cellist Raphaël Merlin zich onder in die 650 pagina’s bladmuziek, waar Beethoven drie decennia lang zijn creativiteit in uitte. Hun inspanningen culmineerden in de herfst van 2020 in de integrale uitvoering van deze werken tijdens zes indrukwekkende concerten in de Philharmonie de Paris. Quatuor Ébène verkende elk facet van Beethovens strijkkwartetrepertoire: van de jeugdige Opus 18 strijkkwartetten tot de kwartetten Rasumovsky, Harp, en Serioso (Opus 59, 74, en 95) uit zijn middenperiode, en ten slotte de diepgang van zijn late kwartetten (Opus 127 tot 135). In deze uitzending speelt Quatuor Ébène Beethovens Strijkkwartet nr. 3 in D, Op. 18 nr. 3; Strijkkwartet nr. 11 in F, Op. 95, “Quartetto Serioso”; en Strijkkwartet nr. 8 in e, Op. 59, nr. 2, "Rasumovsky". Deze concertuitvoering werd op 23 november 2020 opgenomen in de Philharmonie de Paris.

Iván Fischer dirigeert het Boedapest Festival Orkest in deze concertopname uit 2015 vanuit de Béla Bartók Nationale Concertzaal in Boedapest, Hongarije. Het concert begint met Sergej Prokofjevs Ouverture op Hebreeuwse thema's, Op. 34. Daarna schittert Thomas Zehetmair als soloviolist in Prokofjevs Vioolconcert nr. 2, Op. 63. Het tweede deel van het concert draait om Igor Stravinsky: muziek geschreven voor het ballet 'Jeu de cartes' (1937), en de Vuurvogelsuite nr. 2 (1919). Jeu de cartes behoort tot Stravinsky's neoklassieke werken en bestaat uit drie delen ('giften'). De Vuurvogelsuite nr. 2 is gebaseerd op de muziek uit het gelijknamige ballet, geschreven voor Sergej Diaghilevs Ballets Russes, dat in 1910 in Parijs de première beleefde.

De Zwitserse dirigent Philippe Jordan en het Orchestre de l'Opéra national de Paris namen in 2014 en 2015 alle negen symfonieën van Ludwig van Beethoven op. In deze uitzending dirigeert Jordan Beethovens Symfonie nr. 8 in F-groot, Op. 93. Beethoven schreef het werk in 1812 nadat hij zijn Symfonie nr. 7 had voltooid. Op 27 februari 1814 dirigeerde de componist zelf de première in Wenen tijdens een concert waarin ook zijn Symfonie nr. 7 en zijn 15-minuten durende orkestwerk Wellingtons Sieg, Op. 91 werden gespeeld. Als kortste van Beethovens negen symfonieën ontbreekt het Symfonie nr. 8 aan een volwaardig langzaam deel. In plaats daarvan heeft het een tweede deel, Allegretto scherzando, met een gestaag 'tikkend' ritme, dat de houtblazers gedurende het hele deel volhouden. Dit wordt vaak aangezien van een imitatie van het Andante uit Joseph Haydns ‘Kloksymfonie’. Deze uitvoering werd in 2015 opgenomen in de Opéra Bastille in Parijs, Frankrijk.

Het trio van Alessandro Carbonare (klarinet), Elisa Eleonora Papandrea (viool) en Monaldo Braconi (piano) treedt regelmatig op in de grote concertzalen van Italië en daarbuiten. In de uitzending Playing Portraits hoort u muziek uit vanuit alle windstreken: van de VS tot Rusland en het oude Europa van componisten als George Gershwin, Igor Stravinsky, Francis Poulenc, Anton Guilio Priolo en Reiner Kuttenberger. Dit programma werd opgenomen in de Salle Belle Epoque in de National Gallery of Modern Art in Rome en in beeld gebracht door Pietro Tagliaferri.

Sopraan Sara Gouzy (Frankrijk, 1991) en pianist Seri Dan (Zuid-Korea, 1992) vertolken ‘Chevaux de bois’ uit Claude Debussy’s Ariettes oubliées, L. 63; Franz Schubert’s An den Mond, Op. 57, nr. 3, D. 193; ‘Le collier’ uit Olivier Messiaen’s Poèmes pour Mi; ‘Margaritki’ (Daisies) uit Sergei Rachmaninov’s 6 Romances, Op. 38; ‘Quelle aventure!’ en ‘La reine de coeur’ uit Francis Poulenc’s La courte paille; Bart Vismans ‘Vermeer's gold’; en ‘Wie Lange schon war immer mein Verlangen’, en ‘Ich hab’ in Penna einen Liebsten wohnen’ uit Hugo Wolf’s Italienisches Liederbuch, tijdens de halve finales van het Internationaal Vocalisten Concours 2021 – Lied Duo. Dit optreden werd opgenomen in Het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch.

Arvo Pärt baseerde zijn ‘Kanon Pokajanen’ (uit ‘Boetepsalmen’, 1995-97) op de kanon van boete en berouw zoals die al in de vroegste Slavisch-Christelijke manuscripten, uit de zesde eeuw na Christus, is terug te vinden. De kanon staat symbool voor de verandering, de overgang tussen dag en nacht, het Oude en het Nieuwe Testament, de profetie en de vervulling, het hier en het hiernamaals. Toegepast op de mens handelt het over de grens tussen het menselijke en het goddelijke, zwakheid en sterkte, lijden en verlossing, sterven en onsterfelijkheid. Deze ‘Kanon Pokajanen’ wordt in deze uitzending uitgevoerd door het Vlaamse kamerkoor Aquarius. Dit kamerkoor loopt in Vlaanderen voorop als het gaat om nieuwe muziek en nieuwe concertvormen. ‘Kanon Pokajanen’ is hier een goed voorbeeld van. De zangers staan niet op een podium, maar stellen zich op in een kring middenin een kerk. De donkere kerk wordt slechts verlicht door kaarsen en de lichtjes op de lessenaars. De zangers komen in processie binnen, stellen zich op in een kring, en zingen vervolgens een kleine twee uur lang.

Op 23 maart 1783 gaf Wolfgang Amadeus Mozart een zeer geslaagd concert in het Burgtheater in Wenen, dat hij opdroeg aan twee sopranen: Aloysia en Josepha Weber, de zussen van zijn vrouw Constanze. Naar de huidige maatstaven komt het concertprogramma wat vreemd over. Mozart’s Symfonie nr. 35 werd in stukken verdeeld die werden uitgevoerd tussen andere werken door, waaronder concerten, aria’s, en werk voor solopiano. De Franse sopraan Sabine Devieilhe en dirigent Raphaël Pichon met zijn Ensemble Pygmalion laten zich bijna twee en een halve eeuw later inspireren door dat opvallende concert. Zij spelen ‘Allegro con spirito’ uit Symfonie nr. 35, beter bekend als de Haffner-symfonie; ‘Vorrei spiegarvi, oh Dio’, KV 418; ‘Schon lacht der holde Frühling’, KV 580; Trio ‘Die Schlittenfahrt’ nr. 3, KV 605; Deutscher Tanz nr. 6, KV 571; ‘Der Hölle Rache kocht in meinem Herzen’ uit Mozart’s opera Die Zauberflöte; ‘Finale: Presto’ uit Symfonie nr. 35; ‘Nehmt meinen Dank’, KV 383; en ‘Dans un bois solitaire et sombre’, KV 308. Deze uitvoering werd in 2016 opgenomen in het Théâtre Impérial de Compiègne in het Franse Compiègne.

Spetterend, virtuoos en spectaculair: betere bijvoeglijk naamwoorden om de pianomuziek van Franz Liszt te beschrijven bestaan er niet. Geniet van een sprankelende uitvoering van Liszts Pianoconcert nr. 1 in Es-groot door de ongelooflijke Russische pianovirtuoos Daniil Trifonov, bijgestaan door het Israel Philharmonic Orchestra onder leiding van Kent Nagano. Als toegift voor het dolenthousiaste publiek speelt Trifonov Reflets dans l'eau uit Claude Debussy's zesdelige pianosuite Images. Het orkest besluit het concert met Gustav Mahlers Symfonie nr. 7. Dit programma werd opgenomen in het Charles Bronfman Auditorium in Tel Aviv in 2014.