TV-gids

Nadat de gelauwerde Italiaanse pianist Riccardo Schwartz alle 32 pianosonates van Ludwig van Beethoven opnam ter gelegenheid van de 250e geboortedag van die componist, besloot hij zich te wijden aan Robert Schumann’s repertoire voor piano solo. In dit programma speelt Schwartz diens Humoreske in Bes-groot, Op. 20. Schumann schreef dit werk in 1839 en droeg het op aan de Duits-Oostenrijkse componist Julie von Webenau. Het stuk verwijst naar humor als emotionele staat. Schumann ontleende zijn inspiratie aan de Duitse schrijver Jean Paul, die humor definieert als “een eindeloosheid aan contrasten”, “de kleine wereld naast de grote wereld plaatsen”, en waar “een soort gelach ontstaat die pijn en grootsheid bevat”. Humoreske is één geheel dat uit afwisselende delen bestaat. De veelgeprezen pianist Riccardo Schwartz (1986) treedt over de hele wereld op als solist, onder andere met wereldberoemde dirigenten als Gustav Kuhn en Yuri Temirkanov.

Pianist Carter Johnson (Canada, 1996) treedt op met het CMIM ensemble, bestaande uit drie strijkers van het Symfonieorkest van Montreal, in een uitvoering van het eerste deel, Sostenuto assai – Allegro ma non troppo, van Robert Schumanns Pianokwartet in Es-groot, Op. 47. Dit optreden vond plaats in de kamermuziekronde van het uit twee delen bestaande halve finale van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

Misha Mengelberg, het vergeten is begonnen. Hij wacht op een taxi die hij niet gebeld heeft om naar een optreden te gaan dat niet plaats zal vinden. Een film van Cherry Duyns waarin hij pianist Misha Mengelberg volgt tijdens zijn laatste buitenlandse tournee met zijn ensemble ICP (Instant Composers Pool). Bandleider, componist en pianist Misha Mengelberg viel een aantal jaren geleden ten prooi aan dementie. Cherry Duyns volgt dit icoon van de Europese jazz tijdens een week van optredens in de Londense jazzclub Vortex, wat gezien zijn verslechterende toestand zeker zijn laatste buitenlandse optreden zal zijn. De bandleden maken zich op voor het lang uitgestelde afscheid van Mengelberg, met wie ze decennia hebben samengespeeld. Muziek maken is als ademhalen voor Mengelberg, maar nu hij op voet van oorlog leeft met zijn brein, rijst de vraag hoe lang hij nog kan spelen met zijn ensemble ICP (Instant Composers Pool). Duyns vraagt het voorzichtig aan de bandleden: moet hij niet tegen zichzelf in bescherming worden genomen? Nee, antwoordt er één resoluut. Dat Mengelberg ondanks zijn ziekte nog altijd met het ensemble op het podium staat, past in zijn esthetiek waarin iedereen mee mag doen. Hij houdt immers van verwarring en gekte. Mengelberg heeft in heldere momenten nog steeds een ongezouten mening over mede-componisten als John Cage ('tamelijk vijandige muziek') en Chopin ('ijzingwekkend saai en vervelend'). En in een speels moment gebruikt hij zijn wandelstok om de piano te bespelen. Toch rijst de onontkoombare vraag of het ensemble wel kan voortbestaan zonder hem als spil.

Op haar zevende maakte de Argentijnse pianist Martha Argerich haar debuut met Ludwig van Beethovens Pianoconcert nr. 1 in C-groot, Op. 15, een werk dat haar hele carrière aan haar verbonden is gebleven. De gelauwerde pianist speelt ‘haar’ werk op het Lucerne Festival met het Festivalorkest van Luzern onder leiding van de Zweedse dirigent Herbert Blomstedt, die zijn festivaldebuut maakt met het orkest. Ook Beethovens Symfonie nr. 2 in D-groot, Op. 36 staat op het programma. Deze uitvoeringen werden in augustus 2020 opgenomen in het Zwitserse Cultuur- en Congrescentrum Luzern (KKL).

De Argentijnse dirigent en klavecinist Leonardo García Alarcón leidt zijn ensemble Cappella Mediterranea in een programma gewijd aan Italiaanse barokmuziek. Het ensemble speelt een aantal prachtige barokwerken van Francesco Cavalli, een vooraanstaand componist uit het Venetië van de 17e eeuw, en twee van zijn bekendste leerlingen, Barbara Strozzi en Antonia Bembo. De Argentijnse sopraan Mariana Flores zingt de vocale werken. Op het programma staan ‘Mira questi due lumi’ uit Cavalli’s Le nozze di Teti e di Peleo, ‘Dimmi, Amor, che farò’ uit L'Oristeo, ‘Sinfonia della notte’ uit L’Egisto, en ‘E vuol dunque Ciprigna’ uit Ercole Amante; ‘M’ingannasti in verità’ uit Bembo’s Produzioni armoniche consacrate a Luigi XIV; Strozzi’s Sino alla morte, Che si può fare, Lagrime mie, L’amante segreto, en è Pazzo il moi core; Biagio Marini’s La Romanesca; Tarquinio Merula’s Aria Sopra La Cieccona; en Dario Castello’s Sonata Seconda. Deze opname vond plaats in de magnifieke Église Notre-Dame in Sablé-sur-Sarthe, Frankrijk, op 26 augustus 2020.

Pianist Arisa Onoda (Japan, 1996) treedt op met het CMIM ensemble, bestaande uit drie strijkers van het Symfonieorkest van Montreal, in een uitvoering van het eerste deel, Allegro molto moderato, van Gabriel Faurés Pianokwartet nr. 1 in c-klein, Op. 15. Dit optreden vond plaats in de kamermuziekronde van het uit twee delen bestaande halve finale van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

Daniel Harding leidt het Orkest en Koor van het Maggio Musicale Fiorentino en vier vocale solisten in een magnifieke uitvoering van Wolfgang Amadeus Mozarts Requiem in d mineur, K. 626. De solisten zijn sopraan Christiane Karg, mezzosopraan Sara Mingardo, tenor Matthew Swensen en bas Gianluca Buratto. De Oostenrijkse graaf Walsegg gaf Mozart in juli 1791 de opdracht een Requiem te componeren ter nagedachtenis aan zijn overleden vrouw Anna. Op dat moment was Mozart druk bezig met zijn opera's La clemenza di Tito en De Toverfluit. Toen hij in de herfst van datzelfde jaar aan het Requiem begon, ging zijn gezondheid ernstig achteruit. Mozart overleed in december 1791 en liet het Requiem onvoltooid achter. Zijn leerling Franz Xaver Süssmayr voltooide Mozarts zwanenzang in de vorm die we vandaag kennen, op basis van Mozarts schetsen en mondelinge aanwijzingen. Deze uitvoering werd in 2021 opgenomen in het Teatro del Maggio Musicale Fiorentino in de Italiaanse stad Florence.

This documentary by Christoph Keller follows various participants and teachers participating in the International Summer Piano Academy.

Conrad van Alphen dirigeert Sinfonia Rotterdam in een uitvoering van Camille Saint-Saëns’ (1835-1921) Symfonie Nr. 3, Op. 78. Solist Geert Bierling bespeelt het orgel van concertzaal De Doelen. Opgenomen op 20 oktober 2018 te Rotterdam. Saint-Saëns voltooide zijn Derde Symfonie in 1886. Het werk verkreeg al snel de bijnaam ‘orgelsymfonie’ omdat het instrument een grote rol vervult in het tweede en vierde deel. Saint-Saëns zelf was zeer tevreden over het eindresultaat: "I gave everything to it I was able to give. What I have here accomplished, I will never achieve again." Dit werk vormt de bekroning Saint-Saëns’ symfonische carrière. De Derde Symfonie is namelijk de laatste poging die de componist binnen het genre ondernam.

Het Deens Nationaal Symfonieorkest neemt ons mee op een spectaculaire symfonische ruimtereis in een buitenaards concertprogramma van filmmuziek. Onder leiding van de Nederlandse dirigent Antony Hermus gidst het orkest ons door het muzikale universum, met de muziek van iconische sciencefictionfilms als Avatar, Gravity, Interstellar en Star Wars, van de hand van vooraanstaande componisten als John Williams, Hans Zimmer en James Horner. Uitvoerende solisten in dit concert zijn Tuva Semmingsen, Christine Nonbo Andersen, Steffen Bruun en David Bateson. Deze uitvoering werd in augustus 2021 opgenomen in het DR Koncerthuset in de Deense hoofdstad Kopenhagen.

J. S. Bachs zes Brandenburgse Concerten behoren tot zijn bekendste werken. Hij schreef ze tussen 1711 en 1720 en droeg ze in 1721 op aan Christiaan Lodewijk, markgraaf van Brandenburg. Om te vieren dat deze geliefde werken 300 jaar bestaan, maakte de Tsjechische klavecinist en dirigent Václav Luks met zijn vermaarde barokensemble Collegium 1704 in 2021 opnames van alle zes Brandenburgse concerten, op historische instrumenten. De Brandenburgse Concerten volgen de structuur van het Italiaanse concerto grosso, waarin een groep solo-instrumenten op de voorgrond treedt ten opzichte van het grote ensemble. In de Brandenburgse Concerten nemen de solisten afwisselende, virtuoze solo’s voor hun rekening. Bij deze uitvoering in de prachtige Spiegelzaal van het Duitse slot Köthen spelen Luks en Collegium 1704 Bachs Brandenburgse Concert nr. 2 in F-groot, BWV 1047. In dit stuk spelen de trompet, viool, blokfluit en hobo solo’s. Met name de hoge, virtuoze trompetpartijen zijn opmerkelijk.

Maestro Iván Fischer dirigeert zijn Boedapest Festival Orkest in een spannend concertprogramma met werken van J.S. Bach, Béla Bartók en Johannes Brahms. Het concert begint met Bachs Brandenburgs Concert nr. 3 in G majeur, BWV 1048. Hierop volgt één van Bartók’s bekendste werken: Muziek voor snaarinstrumenten, slagwerk en celesta. De instrumentatie van het werk is opmerkelijk: Bartók verdeelde de strijkers in twee groepen, die op tegenovergestelde zijden van het podium staan, om antifonale effecten te creëren. Het concert sluit af met Brahms' Symfonie nr. 3 in F majeur, Op. 90. Deze uitvoering werd opgenomen in Nationale Concertzaal Béla Bartók in Boedapest, Hongarije, op 4 december 2017.

De Zwitserse dirigent Philippe Jordan en het Orchestre de l'Opéra national de Paris namen in 2014 en 2015 alle negen symfonieën van Ludwig van Beethoven op. In deze uitzending dirigeert Jordan Beethovens Symfonie nr. 8 in F-groot, Op. 93. Beethoven schreef het werk in 1812 nadat hij zijn Symfonie nr. 7 had voltooid. Op 27 februari 1814 dirigeerde de componist zelf de première in Wenen tijdens een concert waarin ook zijn Symfonie nr. 7 en zijn 15-minuten durende orkestwerk Wellingtons Sieg, Op. 91 werden gespeeld. Als kortste van Beethovens negen symfonieën ontbreekt het Symfonie nr. 8 aan een volwaardig langzaam deel. In plaats daarvan heeft het een tweede deel, Allegretto scherzando, met een gestaag 'tikkend' ritme, dat de houtblazers gedurende het hele deel volhouden. Dit wordt vaak aangezien van een imitatie van het Andante uit Joseph Haydns ‘Kloksymfonie’. Deze uitvoering werd in 2015 opgenomen in de Opéra Bastille in Parijs, Frankrijk.

Dans speelde een belangrijke rol in het werk van de Franse kunstschilder Henri de Toulouse-Lautrec (1864-1901), die bekend is van zijn schilderijen van het Parijse nachtleven, circussen, feesten en ander vermaak. Kader Belarbi, de choreograaf en directeur van de dansafdeling van het Théâtre du Capitole in Toulouse, maakte het ballet ‘Toulouse-Lautrec’. Belarbi gebruikt daarin het oeuvre van de Franse kunstenaar om een wisselwerking op gang te brengen tussen schilderen en dans, waarbij hij het werk van Toulouse-Lautrec op indrukwekkende wijze tot leven wekt. De prachtige, melodieuze muziek van dit ballet is van de hand van filmcomponist Bruno Coulais en wordt uitgevoerd door accordeonist Sergio Tomassi en pianist Raúl Rodríguez Bey. In deze productie ziet u sterdanser Ramiro Gómez Samón in de rol van Toulouse-Lautrec. Tijdens het twee uur durende ballet verlaat hij het podium geen moment. Het Ballet du Capitole leverde verder de dansers Alexandra Surodeeva, Natalia de Froberville, Marlen Fuerte Castro en Solène Monnereau. Deze opname werd in oktober 2021 gemaakt in het Théâtre du Capitole in Toulouse, Frankrijk.

Mahlers 9e Symfonie boeit door haar diepgaande emotionele diepte en kwetsbaarheid, vooral het adembenemend mooie en spiritueel resonerende Adagio dat het werk afsluit en een diep gevoel van afsluiting en transcendentie biedt.

Hans van Manen (1932) wordt internationaal erkend als een van de grootmeesters van het hedendaagse ballet. Van Manen creëerde ruim 150 balletten, die allemaal zijn onmiskenbare signatuur dragen: een heldere structuur, verfijnde eenvoud en een afkeer van overbodige franje. In de documentaire ‘Hans van Manen – Moving to Music’ (2022) blikt Van Manen terug op zijn leven, werk en de inspiratiebronnen voor zijn balletten vol drama en erotiek. De film bevat fragmenten uit enkele van zijn meest succesvolle balletten, waaronder het destijds controversiële Metaforen (1965) met de eerste mannelijke pas de deux, Adagio Hammerklavier (1973) en Sarcasmen (1981). Regisseur Reiner E. Moritz laat bovendien vrienden en collega’s als Ted Brandsen (Het Nationale Ballet), Martin Schläpfer (Wiener Staatsballett), en Van Manens partner Henk van Dijk aan het woord, waarmee de film een rijk en veelzijdig portret van de grote choreograaf geeft.

De Mexicaanse dirigent Carlos Miguel Prieto leidt het Orquesta Sinfónica de Minería in een uitvoering van Samuel Barbers Adagio for Strings. Barber arrangeerde het tweede deel van zijn Strijkkwartet, Op. 11 voor strijkorkest in 1936. Het Adagio for Strings is een van de meest herkenbare klassieke werken. Door de emotionele lading van het werk wordt het veelvuldig gebruikt in films, vaak om treurnis en tragedie te benadrukken. Deze uitvoering werd in 2021 opgenomen in het Auditorio Nacional in Mexico-Stad.

Stefano Conticello leidt het orkest van Teatro Comunale di Bologna in dit aan Wolfgang Amadeus Mozart gewijde concert. Het begint met de ouverture uit Mozarts geliefde opera Die Zauberflöte. Hierop volgt het Pianoconcert nr. 25 in C-groot, K. 503, met Maurizio Baglini als pianosolist. Dit pianoconcert is één van de twaalf ongeëvenaarde pianoconcerten die Mozart tussen 1784 en 1786 schreef. Tot besluit van het concert klinkt de Symfonie nr. 35 in D groot, K. 385, ook bekend onder de bijnaam ‘Haffner’. Toen Sigmund Haffner in 1782 in de adelstand werd verheven, gaf de familie van deze Salzburgse zakenman en filantroop Mozart opdracht een nieuw stuk te schrijven om de feestelijke gelegenheid luister bij te zetten. Mozart stemde in. Hij schreef een serenade, die hij enkele maanden later omwerkte tot deze symfonie. Deze uitvoering werd opgenomen in het Teatro Comunale in Bologna, Italië.

Le Concert Spirituel speelt een prachtig Händel-programma onder leiding van Hervé Niquet in het kasteel van Chambord in Frankrijk. Het concert bevat Händels Concerti Grossi, Water Music en Music for the Royal Fireworks.

Pianist Derek Wang (Verenigde Staten, 1998) treedt op met het CMIM ensemble, bestaande uit drie strijkers van het Symfonieorkest van Montreal, in een uitvoering van het eerste deel, Allegro, van Johannes Brahms’ Pianokwartet nr. 1. in g-klein, Op. 25. Dit optreden vond plaats in de kamermuziekronde van het uit twee delen bestaande halve finale van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

Claude Debussy geeft in zijn ‘trois esquisses Symphoniques pour orchestre’ (drie symfonische schetsen voor orkest), ofwel La Mer, zijn abstracte visie op de zee weer. In het eerste deel (De l’aube á midi sur la mer) maakt de luisteraar een ochtend tot de middag mee op de zee, in het tweede deel (Jeux de vagues) hoort men het spel van de golven, en in het derde en laatste deel (Dialogue du vent et de la mer) horen we een dialoog tussen de wind en de zee. De zee die Debussy kende was de Middellandse Zee, van bezoeken aan Cannes in zijn jeugd tot aan zijn latere reizen in Italië.