TV-gids

Dirigent Eduard Topchjan voert het Armeens Nationaal Filharmonisch Orkest aan in een uitvoering van Hector Berlioz’ Symphonie fantastique, Op. 14. Berlioz schreef deze programmatische muziek in 1830 toen hij nog op het conservatorium zat. Zijn onbeantwoorde liefde voor de Ierse actrice Harriet Smithson vormde de inspiratie voor dit vijfdelige werk. Het werk verklankt de dromen van een jonge kunstenaar die zich te buiten is gegaan aan opium in de nasleep van een mislukte liefdesaffaire. In elk deel gebruikt Berlioz één melodie die voor de geliefde staat, als ‘idee-fixe’ (een onveranderlijke, obsessieve gedachte). De Symfonie fantastique is geschreven voor groot orkest met een verbazingwekkende rijkdom aan instrumentale kleuren, waaronder kerkklokken, een achter het podium bespeelde hobo, en col legno-spelende strijkers (waarbij het hout van de strijkstok wordt gebruikt). Deze opname uit 2021 werd gemaakt in Concertzaal Aram Chatsjatoerjan in Jerevan, Armenië.

De Britse dirigent Robin Ticciati dirigeert het London Symphony Orchestra (LSO) in een uitvoering van William Walton’s Altvioolconcert en Johannes Brahms' Symfonie nr. 4 in e-mineur, op. 98. Toen de jonge Walton in 1927 zijn Altvioolconcert in première bracht, veroorzaakte dat in heel Europa een sensatie: een componist van in de twintig die een verwaarloosd instrument nam en er met een ongekende verbeeldingskracht en kracht voor schreef. Altvioolvirtuoos Antoine Tamestit is de solist in dit concert. Brahms' Symfonie nr. 4 zou zijn laatste grote werk zijn - maar uit elke noot spreekt het creatieve vuur. Dit concert, waarin jeugdige genialiteit gecombineerd is met muziek die voortvloeide uit een diepe betrokkenheid bij het leven, werd op 14 oktober 2021 opgenomen in LSO St. Luke's aan Old Street in Londen, Verenigd Koninkrijk.

De Letse maestro Mariss Jansons (1943-2019) was een van ’s werelds toonaangevende dirigenten. Van 1979 tot 2000 was hij muzikaal leider van het Filharmonisch Orkest van Oslo, wat hij in die periode naar de internationale top bracht. Onder zijn leiding maakte het orkest talloze tournees, en werd het een graag geziene gast op grote festivals over de hele wereld. Het Filharmonisch Orkest van Oslo stond bekend om de frisse, open klank en om Jansons’ hartstochtelijke interpretaties van muziek van Dmitri Sjostakovitsj, Richard Strauss, Pjotr Iljitsj Tsjaikovski, en Béla Bartók. In deze aflevering van ‘In repetitie’ loodst Jansons het orkest door de krachtige Suite uit Bartóks balletpantomime De wonderbaarlijke mandarijn. Tot besluit zien we de uitvoering in de Concertzaal van Oslo.

‘Iolanta’ en ‘Perséphone’ door Teatro Real uit Madrid presenteert een dubbelprogramma van deze twee werken, die beide staan voor een “ideaal van schoonheid, poëzie, en hoop”. In beide werken representeert de ommekeer van duisternis naar licht een overgangsritueel, dat het existentiële perspectief van de hoofdpersonen volledig hervormt. Deze producties uit 2012 worden geregisseerd door Peter Sellars. In deze uitzending ziet u ‘Iolanta’, een latere compositie van Tsjaikovski, die in 1892 in première ging. In alle opzichten toont dit werk het meesterschap van de componist: de mooie melodieën, heldere structuur, en oprechte passie in z’n vele verschijningsvormen. Het koor en orkest van het Teatro Real staan onder leiding van dirigent Teodor Currentzis. De hoofdrollen worden vertolkt door Ekaterina Scherbachenko (Iolanta), Alexej Markov (Robert), Pavel Cernoch (Vaudémont), Dmitry Ulianov (King René), Willard White (Ibn-Hakia), Vasily Efimov (Alméric), Pavel Kudinov (Bertrand), Ekaterina Semenchuk (Marta), Irina Churilova (Brigita) en Letitia Singleton (Irina Churilova).

Nadat de gelauwerde Italiaanse pianist Riccardo Schwartz alle 32 pianosonates van Ludwig van Beethoven opnam ter gelegenheid van de 250e geboortedag van die componist, besloot hij zich te wijden aan Robert Schumann’s repertoire voor piano solo. In dit programma speelt Schwartz diens Humoreske in Bes-groot, Op. 20. Schumann schreef dit werk in 1839 en droeg het op aan de Duits-Oostenrijkse componist Julie von Webenau. Het stuk verwijst naar humor als emotionele staat. Schumann ontleende zijn inspiratie aan de Duitse schrijver Jean Paul, die humor definieert als “een eindeloosheid aan contrasten”, “de kleine wereld naast de grote wereld plaatsen”, en waar “een soort gelach ontstaat die pijn en grootsheid bevat”. Humoreske is één geheel dat uit afwisselende delen bestaat. De veelgeprezen pianist Riccardo Schwartz (1986) treedt over de hele wereld op als solist, onder andere met wereldberoemde dirigenten als Gustav Kuhn en Yuri Temirkanov.

Pianist Carter Johnson (Canada, 1996) treedt op met het CMIM ensemble, bestaande uit drie strijkers van het Symfonieorkest van Montreal, in een uitvoering van het eerste deel, Sostenuto assai – Allegro ma non troppo, van Robert Schumanns Pianokwartet in Es-groot, Op. 47. Dit optreden vond plaats in de kamermuziekronde van het uit twee delen bestaande halve finale van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

Misha Mengelberg, het vergeten is begonnen. Hij wacht op een taxi die hij niet gebeld heeft om naar een optreden te gaan dat niet plaats zal vinden. Een film van Cherry Duyns waarin hij pianist Misha Mengelberg volgt tijdens zijn laatste buitenlandse tournee met zijn ensemble ICP (Instant Composers Pool). Bandleider, componist en pianist Misha Mengelberg viel een aantal jaren geleden ten prooi aan dementie. Cherry Duyns volgt dit icoon van de Europese jazz tijdens een week van optredens in de Londense jazzclub Vortex, wat gezien zijn verslechterende toestand zeker zijn laatste buitenlandse optreden zal zijn. De bandleden maken zich op voor het lang uitgestelde afscheid van Mengelberg, met wie ze decennia hebben samengespeeld. Muziek maken is als ademhalen voor Mengelberg, maar nu hij op voet van oorlog leeft met zijn brein, rijst de vraag hoe lang hij nog kan spelen met zijn ensemble ICP (Instant Composers Pool). Duyns vraagt het voorzichtig aan de bandleden: moet hij niet tegen zichzelf in bescherming worden genomen? Nee, antwoordt er één resoluut. Dat Mengelberg ondanks zijn ziekte nog altijd met het ensemble op het podium staat, past in zijn esthetiek waarin iedereen mee mag doen. Hij houdt immers van verwarring en gekte. Mengelberg heeft in heldere momenten nog steeds een ongezouten mening over mede-componisten als John Cage ('tamelijk vijandige muziek') en Chopin ('ijzingwekkend saai en vervelend'). En in een speels moment gebruikt hij zijn wandelstok om de piano te bespelen. Toch rijst de onontkoombare vraag of het ensemble wel kan voortbestaan zonder hem als spil.

Op haar zevende maakte de Argentijnse pianist Martha Argerich haar debuut met Ludwig van Beethovens Pianoconcert nr. 1 in C-groot, Op. 15, een werk dat haar hele carrière aan haar verbonden is gebleven. De gelauwerde pianist speelt ‘haar’ werk op het Lucerne Festival met het Festivalorkest van Luzern onder leiding van de Zweedse dirigent Herbert Blomstedt, die zijn festivaldebuut maakt met het orkest. Ook Beethovens Symfonie nr. 2 in D-groot, Op. 36 staat op het programma. Deze uitvoeringen werden in augustus 2020 opgenomen in het Zwitserse Cultuur- en Congrescentrum Luzern (KKL).

De Argentijnse dirigent en klavecinist Leonardo García Alarcón leidt zijn ensemble Cappella Mediterranea in een programma gewijd aan Italiaanse barokmuziek. Het ensemble speelt een aantal prachtige barokwerken van Francesco Cavalli, een vooraanstaand componist uit het Venetië van de 17e eeuw, en twee van zijn bekendste leerlingen, Barbara Strozzi en Antonia Bembo. De Argentijnse sopraan Mariana Flores zingt de vocale werken. Op het programma staan ‘Mira questi due lumi’ uit Cavalli’s Le nozze di Teti e di Peleo, ‘Dimmi, Amor, che farò’ uit L'Oristeo, ‘Sinfonia della notte’ uit L’Egisto, en ‘E vuol dunque Ciprigna’ uit Ercole Amante; ‘M’ingannasti in verità’ uit Bembo’s Produzioni armoniche consacrate a Luigi XIV; Strozzi’s Sino alla morte, Che si può fare, Lagrime mie, L’amante segreto, en è Pazzo il moi core; Biagio Marini’s La Romanesca; Tarquinio Merula’s Aria Sopra La Cieccona; en Dario Castello’s Sonata Seconda. Deze opname vond plaats in de magnifieke Église Notre-Dame in Sablé-sur-Sarthe, Frankrijk, op 26 augustus 2020.

Pianist Arisa Onoda (Japan, 1996) treedt op met het CMIM ensemble, bestaande uit drie strijkers van het Symfonieorkest van Montreal, in een uitvoering van het eerste deel, Allegro molto moderato, van Gabriel Faurés Pianokwartet nr. 1 in c-klein, Op. 15. Dit optreden vond plaats in de kamermuziekronde van het uit twee delen bestaande halve finale van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

Daniel Harding leidt het Orkest en Koor van het Maggio Musicale Fiorentino en vier vocale solisten in een magnifieke uitvoering van Wolfgang Amadeus Mozarts Requiem in d mineur, K. 626. De solisten zijn sopraan Christiane Karg, mezzosopraan Sara Mingardo, tenor Matthew Swensen en bas Gianluca Buratto. De Oostenrijkse graaf Walsegg gaf Mozart in juli 1791 de opdracht een Requiem te componeren ter nagedachtenis aan zijn overleden vrouw Anna. Op dat moment was Mozart druk bezig met zijn opera's La clemenza di Tito en De Toverfluit. Toen hij in de herfst van datzelfde jaar aan het Requiem begon, ging zijn gezondheid ernstig achteruit. Mozart overleed in december 1791 en liet het Requiem onvoltooid achter. Zijn leerling Franz Xaver Süssmayr voltooide Mozarts zwanenzang in de vorm die we vandaag kennen, op basis van Mozarts schetsen en mondelinge aanwijzingen. Deze uitvoering werd in 2021 opgenomen in het Teatro del Maggio Musicale Fiorentino in de Italiaanse stad Florence.

This documentary by Christoph Keller follows various participants and teachers participating in the International Summer Piano Academy.

Conrad van Alphen dirigeert Sinfonia Rotterdam in een uitvoering van Camille Saint-Saëns’ (1835-1921) Symfonie Nr. 3, Op. 78. Solist Geert Bierling bespeelt het orgel van concertzaal De Doelen. Opgenomen op 20 oktober 2018 te Rotterdam. Saint-Saëns voltooide zijn Derde Symfonie in 1886. Het werk verkreeg al snel de bijnaam ‘orgelsymfonie’ omdat het instrument een grote rol vervult in het tweede en vierde deel. Saint-Saëns zelf was zeer tevreden over het eindresultaat: "I gave everything to it I was able to give. What I have here accomplished, I will never achieve again." Dit werk vormt de bekroning Saint-Saëns’ symfonische carrière. De Derde Symfonie is namelijk de laatste poging die de componist binnen het genre ondernam.

Het Deens Nationaal Symfonieorkest neemt ons mee op een spectaculaire symfonische ruimtereis in een buitenaards concertprogramma van filmmuziek. Onder leiding van de Nederlandse dirigent Antony Hermus gidst het orkest ons door het muzikale universum, met de muziek van iconische sciencefictionfilms als Avatar, Gravity, Interstellar en Star Wars, van de hand van vooraanstaande componisten als John Williams, Hans Zimmer en James Horner. Uitvoerende solisten in dit concert zijn Tuva Semmingsen, Christine Nonbo Andersen, Steffen Bruun en David Bateson. Deze uitvoering werd in augustus 2021 opgenomen in het DR Koncerthuset in de Deense hoofdstad Kopenhagen.

J. S. Bachs zes Brandenburgse Concerten behoren tot zijn bekendste werken. Hij schreef ze tussen 1711 en 1720 en droeg ze in 1721 op aan Christiaan Lodewijk, markgraaf van Brandenburg. Om te vieren dat deze geliefde werken 300 jaar bestaan, maakte de Tsjechische klavecinist en dirigent Václav Luks met zijn vermaarde barokensemble Collegium 1704 in 2021 opnames van alle zes Brandenburgse concerten, op historische instrumenten. De Brandenburgse Concerten volgen de structuur van het Italiaanse concerto grosso, waarin een groep solo-instrumenten op de voorgrond treedt ten opzichte van het grote ensemble. In de Brandenburgse Concerten nemen de solisten afwisselende, virtuoze solo’s voor hun rekening. Bij deze uitvoering in de prachtige Spiegelzaal van het Duitse slot Köthen spelen Luks en Collegium 1704 Bachs Brandenburgse Concert nr. 2 in F-groot, BWV 1047. In dit stuk spelen de trompet, viool, blokfluit en hobo solo’s. Met name de hoge, virtuoze trompetpartijen zijn opmerkelijk.

Maestro Iván Fischer dirigeert zijn Boedapest Festival Orkest in een spannend concertprogramma met werken van J.S. Bach, Béla Bartók en Johannes Brahms. Het concert begint met Bachs Brandenburgs Concert nr. 3 in G majeur, BWV 1048. Hierop volgt één van Bartók’s bekendste werken: Muziek voor snaarinstrumenten, slagwerk en celesta. De instrumentatie van het werk is opmerkelijk: Bartók verdeelde de strijkers in twee groepen, die op tegenovergestelde zijden van het podium staan, om antifonale effecten te creëren. Het concert sluit af met Brahms' Symfonie nr. 3 in F majeur, Op. 90. Deze uitvoering werd opgenomen in Nationale Concertzaal Béla Bartók in Boedapest, Hongarije, op 4 december 2017.

De Zwitserse dirigent Philippe Jordan en het Orchestre de l'Opéra national de Paris namen in 2014 en 2015 alle negen symfonieën van Ludwig van Beethoven op. In deze uitzending dirigeert Jordan Beethovens Symfonie nr. 8 in F-groot, Op. 93. Beethoven schreef het werk in 1812 nadat hij zijn Symfonie nr. 7 had voltooid. Op 27 februari 1814 dirigeerde de componist zelf de première in Wenen tijdens een concert waarin ook zijn Symfonie nr. 7 en zijn 15-minuten durende orkestwerk Wellingtons Sieg, Op. 91 werden gespeeld. Als kortste van Beethovens negen symfonieën ontbreekt het Symfonie nr. 8 aan een volwaardig langzaam deel. In plaats daarvan heeft het een tweede deel, Allegretto scherzando, met een gestaag 'tikkend' ritme, dat de houtblazers gedurende het hele deel volhouden. Dit wordt vaak aangezien van een imitatie van het Andante uit Joseph Haydns ‘Kloksymfonie’. Deze uitvoering werd in 2015 opgenomen in de Opéra Bastille in Parijs, Frankrijk.

Dans speelde een belangrijke rol in het werk van de Franse kunstschilder Henri de Toulouse-Lautrec (1864-1901), die bekend is van zijn schilderijen van het Parijse nachtleven, circussen, feesten en ander vermaak. Kader Belarbi, de choreograaf en directeur van de dansafdeling van het Théâtre du Capitole in Toulouse, maakte het ballet ‘Toulouse-Lautrec’. Belarbi gebruikt daarin het oeuvre van de Franse kunstenaar om een wisselwerking op gang te brengen tussen schilderen en dans, waarbij hij het werk van Toulouse-Lautrec op indrukwekkende wijze tot leven wekt. De prachtige, melodieuze muziek van dit ballet is van de hand van filmcomponist Bruno Coulais en wordt uitgevoerd door accordeonist Sergio Tomassi en pianist Raúl Rodríguez Bey. In deze productie ziet u sterdanser Ramiro Gómez Samón in de rol van Toulouse-Lautrec. Tijdens het twee uur durende ballet verlaat hij het podium geen moment. Het Ballet du Capitole leverde verder de dansers Alexandra Surodeeva, Natalia de Froberville, Marlen Fuerte Castro en Solène Monnereau. Deze opname werd in oktober 2021 gemaakt in het Théâtre du Capitole in Toulouse, Frankrijk.

Mahlers 9e Symfonie boeit door haar diepgaande emotionele diepte en kwetsbaarheid, vooral het adembenemend mooie en spiritueel resonerende Adagio dat het werk afsluit en een diep gevoel van afsluiting en transcendentie biedt.