TV-gids

Roberto Abbado dirigeert het Filarmonica Arturo Toscanini, het Coro del Teatro Regio di Parma en vier vocale solisten in deze uitstekende uitvoering van Giuseppe Verdi's Messa da Requiem tijdens het Festival Verdi 2020 in het Parco Ducale di Parma, Italië. De solisten zijn sopraan Eleonora Buratto, mezzosopraan Anita Rachvelishvili, tenor Giorgio Berrugi en bas Roberto Tagliavini. Toen zijn collega-componist Gioachino Rossini in 1868 overleed, stelde Verdi voor hem te eren met een 'Messa per Rossini', te schrijven door hemzelf en een aantal andere Italiaanse componisten. Verdi schreef het slotdeel 'Libera me'. Nadat de première werd afgeblazen kwam het project stil te liggen. Toen de Italiaanse dichter Alessandro Manzoni enkele jaren later overleed, hernam Verdi zijn plan om een requiem te componeren – dit keer ter ere van de zo door hem bewonderde dichter. Als operacomponist wist Verdi als geen ander hoe hij het werk met drama kon doorspekken, wat onder meer blijkt uit de herziene versie van zijn 'Libera me'. Met name het beroemde, krachtige 'Dies Irae', dat de verschrikkingen van het Laatste Oordeel uitbeeldt, springt er uit.

Het Israelisch Philharmonisch Orkest vierde haar zestigste verjaardag met dit Gala Concert uit 1996 onder leiding van Zubin Mehta en Daniel Barenboim. Tijdens het gala spelen ’s werelds meest geroemde solisten. Van de gevestigde violist Isaac Stern tot jonge talenten als Maxim Vengerov en Gil Shaham. Ook Pinchas Zukerman, Shlomo Mintz en Itzhak Perlman betreden het podium. De avond opent met een emotioneel beladen speech van Isaac Stern, die terugblikt op de eerste jaren van het orkest. Op het programma staan Bach’s Concert in d-klein voor twee violen (BWV 1043), Brahms’ Symfonie Nr. 2, Halversens “Passacaglia voor Viool en Cello, Mozart’s Serenade Nr. 6, KV. 239, Vivaldi’s concert voor vier violen en orkest in b-klein en Webers Oberon Overture.

Mezzosopraan Magdalena Kožená laat niet alleen de ‘hemelse geneugten’ weerklinken in het laatste deel van Gustav Mahlers Symfonie Nr. 4: eerder in het concert wijdt ze zichzelf aan de engelachtige schoonheid en intieme eenvoud van Mahlers Rückert Lieder. Vrijwel alle liederen die Mahler vóór 1900 componeerde baseerde hij op teksten uit Des Knaben Wunderhorn, een collectie volksgedichten uitgegeven door Clemens Brentano en Achim von Arnim. Later richtte Mahler zich op het werk van één dichter, de Frankische orientalist en vertaler Friedrich Rückert. Mahler gaf toe dat diens gedichten hem zo diep raakten dat het voelde alsof hij ze zelf had geschreven. In het laatste Lied, Ich bin der Welt abhanden gekommen, citeert hij een frase uit het Adagio van zijn Symfonie Nr. 4. Toen men hem vroeg wat dat wilde zeggen, legde hij uit dat dit citaat hemzelf belichaamde.

Leonard Bernstein, David Bowie, Bill Clinton en Michail Gorbatsjov hebben allen wel een keer de rol van verteller op zich genomen in het wereldberoemde symfonische sprookje Peter en de Wolf (1936), gecomponeerd door Sergei Prokofjev (1891-1953). In dit geliefde werk wordt ieder karakter geïllustreerd door een eigen thema dat gespeeld wordt door een specifiek instrument of orkestsectie. Zo wordt het jongetje Peter gepresenteerd door de strijkers, zijn chagrijnige grootvader door de fagot, de kat door de klarinet en het vogeltje door een fluit. Wanneer het verhaal vordert en de karakters elkaar tegenkomen, worden de verschillende muzikale thema’s prachtig met elkaar verweven. Het Britten-Pears Orchestra staat onder leiding van dirigente Marin Alsop, die tevens de rol van verteller op zich neemt.

Vanuit het Barockschloss in het Duitse Rammenau speelt het Gewandhausquartett Mozarts Vioolkwartet Nr. 19 in C-groot, KV. 465. Het werk kreeg de naam “Dissonantenkwartet” vanwege het uitzonderlijk langzame intro dat voorzien was van dissonante noten alvorens de harmonie oplost in de toonsoort C-groot van het Allegro. Het is mogelijk de meest bekende van Mozarts strijkkwartetten en de laatste van de set van zes kwartetten die de componist aan collega en vriend Joseph Haydn opdroeg. Het Gewandhausquartett bestaat uit Frank Michael Erben (1e viool), Conrad Suske (2e viool), Volker Metz (altviool), Jürnjakob Timm (cello) and Steffen Adelmann (contrabas).

Het toonaangevende Franse strijkkwartet Quatuor Ébène wijdde een opmerkelijk en ambitieus project aan de 250ste geboortedag van Ludwig van Beethoven (1770-1827): het viertal nam álle werken voor strijkkwartet van de grote componist op. Vijf jaar lang dompelden violisten Pierre Colombet en Gabriel Le Magadure, altvioliste Marie Chilemme, en cellist Raphaël Merlin zich onder in die 650 pagina’s bladmuziek, waar Beethoven drie decennia lang zijn creativiteit in uitte. Hun inspanningen culmineerden in de herfst van 2020 in de integrale uitvoering van deze werken tijdens zes indrukwekkende concerten in de Philharmonie de Paris. Quatuor Ébène verkende elk facet van Beethovens strijkkwartetrepertoire: van de jeugdige Opus 18 strijkkwartetten tot de kwartetten Rasumovsky, Harp, en Serioso (Opus 59, 74, en 95) uit zijn middenperiode, en ten slotte de diepgang van zijn late kwartetten (Opus 127 tot 135). In deze uitzending speelt Quatuor Ébène Beethovens Strijkkwartet nr. 1 in F majeur, Op. 18, nr. 1; Strijkkwartet nr. 10 in Es majeur, Op. 74, "Harp"; en Strijkkwartet nr. 9 in C majeur, Op. 59, nr. 3, "Rasumovsky". Deze concertuitvoering werd op 13 oktober 2020 opgenomen in de Philharmonie de Paris.

Beethovens laatste drie pianosonates (Op. 109, 110 en 111) verkennen de intieme doolhoven van de menselijke ziel. Toen Beethoven de werken schreef was hij door zijn doofheid al een tijd in zichzelf gekeerd. Dit had een grote invloed op zijn relatie met anderen en zijn contact met de buitenwereld. Dit psychologische raamwerk wordt verkend door regisseur Mariano Nante, die pianist Alexandre Tharaud plaatst in een film die lijkt geïnspireerd te zijn door het werk van de Russische filmregisseur Tarkovski. De film is opgenomen in verlaten kastelen en roept het gevoel van eenzaamheid en zelfreflectie op die een innerlijke reis vormen middels beeld en muziek.

Pianist Seungmin Shin (Zuid-Korea, 2004) vertolkt Wolfgang Amadeus Mozart’s Sonate in Bes-groot, K. 281; Frédéric Chopin’s Ballade nr. 4 in f-klein, Op. 52; en Sonata tragica uit Nikolaj Medtner’s pianocyclus Vergessene Weisen, Op. 39 nr. 5, tijdens de eerste ronde van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

In een ambitieuze concertserie voert de Britse dirigent John Eliot Gardiner alle cantates van Johann Sebastian Bach uit. Een aantal van deze concerten vindt plaats in Saksen en Thüringen, waar Bach woonde. Dit geeft Gardiner de kans om het leven en werk van Bach op een persoonlijke manier te ontdekken. Bach Revisited volgt Gardiner naar Eisenach, Arnstadt, Pomßen en Leipzig. De Britse dirigent bezoekt de oude kerk van Pomßen, ontdekt dat Martin Luther en J.S. Bach dezelfde school bezochten, en spreekt met de plaatselijke organist over het nieuwe Bachorgel in de Thomaskerk van Leipzig.

Toen Johann Sebastian Bach in 1722 in het Duitse Köthen woonde, bracht hij een boek met preludes en fuga's in alle 24 majeur- en mineurtoonsoorten uit. Deze verzameling kreeg de naam Das wohltemperierte Klavier, Boek Een, BWV 846–869. Ongeveer twintig jaar later stelde Bach in Leipzig een vergelijkbare bundel samen, nu bekend als Das wohltemperierte Klavier, Boek Twee, BWV 870-893. Bach schreef deze reeks composities voor het 'klavier', wat zowel op klavecimbel, klavechord, of orgel kan duiden. Deze werken zijn zeer bepalend gebleken voor de geschiedenis van de Westerse klassieke muziek. In deze uitzending speelt Angela Hewitt Preludes en Fuga’s Nrs. 13 t/m 24 (BWV 882-893) uit Boek Twee van Bachs Das wohltemperierte Klavier. De opname vond plaats in de Wartburg in Eisenach, Duitsland, in 2010.

Dirigent Herbert Blomstedt en het Gewandhausorchester nemen ons mee op een muzikale reis naar de Tsjechische Republiek in dit concert uit 2020 vanuit het Gewandhaus in Leipzig. Op het programma staat Symfonie in D-groot, Op. 23 uit 1821 van de Boheemse componist Jan Václav Hugo Voríšek. Al werd dit werk – Voríšek’s enige symfonie – nooit uitgevoerd tijdens het leven van de componist, het behoort tegenwoordig tot één van zijn vaakst gespeelde werken.

Op het Reate Festival van 2017 in Rieti stonden twee korte opera’s van Nino Rota (1911-1970) op het programma. Rota staat voornamelijk bekend als filmcomponist en zijn lange samenwerking met iconische regisseurs als Federico Fellini, Francis Ford Coppola en Luchino Visconti. Toch componeerde het wonderkind Rota vanaf zeer jonge leeftijd al kerkmuziek en enkele opera’s. Gezegend met een grote creativiteit, verbeeldingsvermogen en artistieke vrijheid, wist Rota zijn unieke eigen stijl te ontwikkelen waarin hij de grote Italiaanse operatraditie van Rossini, Puccini en Verdi wist te combineren met moderne 20e-eeuwse muziek, waardoor hij zichzelf onderscheidde van zijn generatiegenoten. Het werk I due timidi werd als radio-opera uitgezonden door de RAI in 1950 en werd in 1952 voor het eerst in Londen uitgevoerd. Het libretto is gebaseerd op de tekst van de Italiaanse scenarioschrijfster Susi Cecchie D’Amico. Ondanks dat de gebruikelijke gelukkige afloop ontbreekt, zorgen het snelle ritme van de muzikale actie en de jonge zangers voor een vermakelijke uitvoering. Het Reate Festivalorkest staat onder muzikale leiding van Gabrielle Bonolis. Solisten zijn Giorgio Celenza, Sabrina Cortese, Daniele Adriani, Chiara Osella, Antonio Sapio, Mariangela De Vita, Giacomo Nanni, Lucia Filaci, Maria Rita Combattelli en Siri Kval Ødegård.

Het Valerius Ensemble, bestaande uit Eeva Koskinen (viool), René Geesing (cello) en Ingo Lulofs (piano) speelt Sergej Rachmaninovs Trio élégiaque Nr. 1 en de Finale uit Antonin Dvořáks Pianotrio Nr. 3, Op. 65. Rachmaninov componeerde dit trio in 1892 op slechts 19-jarige leeftijd. Het werk is niet voorzien van een opusnummer en bestaat in tegenstelling tot menig trio slechts uit één deel. Dit concert is opgenomen in het Muziekcentrum te Enschede op 18 maart 2018.

Als telg van een van Napels’ meest vooraanstaande muzikale families was Gennaro Manna gezegend met een even veelzijdige als vaardige pen. En als icoon van de Napolitaanse opera seria bewandelde hij met zijn levendige muziektaal het pad tussen barok en preklassiek. Abchordis Ensemble brengt de wereldpremière van Manna's mooiste aria’s, afgewisseld met instrumentale werken van Durante, Porpora en Santangelo.

Ter gelegenheid van haar 80e verjaardag dook de Argentijnse pianiste Martha Argerich in het kamermuziekrepertoire in dit prachtige concert, opgenomen in het Franse Château de Chantilly. De 'Grande Dame' van de piano wordt vergezeld door verschillende gerenommeerde artiesten, onder wie de pianisten Jevgeni Kissin, Theodosia Ntokou, en Cristina Marton-Argerich, en violist Maksim Vengerov. Op het programma staan Dmitri Sjostakovitsj’ Concertino voor twee piano's, Op. 94; Frédéric Chopins Impromptu nr. 3, Op. 51, Polonaise nr. 6, Op. 53 “Heroïsch”, en Wals nr. 6, Op. 64 nr. 1; Camille Saint-Saëns’ Polonaise voor twee piano's, Op. 77; César Francks Sonate voor viool en piano in A majeur; en Fritz Kreislers Liebesleid en Schön Rosmarin. Dit optreden werd opgenomen op 12 juni 2021.

Maestro Myung-Whun Chung leidt het orkest en koor van het Maggio Musicale Fiorentino, uitgebreid met twee vocale solisten, in deze indrukwekkende uitvoering van Gustav Mahlers Symfonie nr. 2 in c mineur, 'Auferstehung'. Sopraan Christiane Karg en alt Claudia Huckle zijn de solisten. Deze vijfdelige symfonie werd geschreven tussen 1888 en 1894 voor groot orkest, koor, en sopraan- en alt-solist. Mahler verkent door de hele symfonie de thema's leven, dood en wederopstanding. Het eerste deel doet denken aan een begrafenismars, terwijl het tweede, een sierlijke Ländler, een scherp contrast vormt met het sombere karakter van het eerste. Het derde deel is een Scherzo, gebaseerd op Mahlers toonzetting van 'Des Antonius von Padua Fischpredigt' uit de cyclus Des Knaben Wunderhorn. De componist gebruikte ook een ander Wunderhorn-gedicht, 'Urlicht' (Oerlicht), voor het vierde deel, waarin zowel tekst als muziek door de alt worden gezongen. Het koor maakt zijn entree in het tweede deel van het vijfde en laatste deel in het 'Auferstehung'-koor. Deze uitvoering werd in 2021 opgenomen in het Teatro del Maggio Musicale Fiorentino in Florence, Italië.

De pedaalpiano was een zeer populair instrument in de negentiende eeuw. Componisten onder wie Franz Liszt, Charles Gounod en Camille Saint-Saëns (her)schreven stukken voor deze piano. De Italiaanse pianist Roberto Prosseda is één van de weinige die dit instrument nog speelt. In dit indrukwekkende concert, opgenomen tijdens het Concerts d’automne festival in Tours, speelt hij muziek van onder meer Wolfgang Amadeus Mozart, Robert Schumann, en J. S. Bach. Op het programma staan onder andere W.A. Mozarts Fantasia in d mineur, K. 397, en Fantasia in c mineur, K. 475; Etude nr. 1, 2 en 4 uit Robert Schumanns 6 Studien in kanonischer Form, Op. 56; 'Adagio' en 'Scherzo' uit Charles Gounods Concerto pour piano-pédalier; J. S. Bachs Passacaglia in c mineur, BWV 582; Schumanns Skizze für den Pedalflügel, Op. 58 nr. 1, 2 en 3; Franz Liszts Après une lecture du Dante, Fantasia quasi Sonata; en Charles-Valentin Alkans Prière, Op. 64 nr. 5 in F majeur. Als toegift speelt Prosseda het 'Andante' uit Mozarts Sonate in C majeur, K. 330. Dit recital werd in oktober 2023 opgenomen in het Grand Théâtre in Tours, Frankrijk.

Op uitnodiging van de Argentijnse pianiste Martha Argerich namen verschillende sterren uit de klassieke muziek deel aan dit concert ten behoeve van het Erasmusfonds voor medisch onderzoek over de intensive care, opgenomen op 21 oktober 2023 in het Koninklijk Conservatorium van Brussel, België. Het concert is een eerbetoon aan de beroemde cellist Aleksandr Khramouchin (1979) die onverwachts overleed op 13 mei 2023. Als onderdeel van dit concert spelen pianist Martha Argerich, violisten Tedi Papavrami en Yossif Ivanov, altviolist Lyda Chen-Argerich en cellist Jing Zhao het Pianokwintet in Es majeur, Op. 44 van Robert Schumann.

Henk de Graaf (klarinet), Daniël Wayenberg (piano) en Itamar Shimon (altviool) spelen Max Bruchs Werken voor Klarinet, Altviool en Piano, Op. 83. Deze uitvoering is opgenomen in het Stadhuis van Franeker.

Het muziekfestival Young Euro Classic is wellicht ‘s werelds belangrijkste podium voor internationale jeugdorkesten. Iedere zomer zijn talloze orkesten vanover de hele wereld een kleine drie weken lang te bewonderen tijdens concertuitvoeringen vanuit het prestigieuze Konzerthaus en de Gendarmenmarkt te Berlijn. In deze uitzending kunnen de kijkers genieten van de hoogtepunten tijdens Young Euro Classic 2016. Op het programma staan bekende klassieke melodieën, waaronder het derde deel uit Vivaldi’s ‘Winter’ uit de Vier Jaargetijden, Moessorgski’s Nacht op de Kale Berg en de Habanera uit Bizets Carmen. Ook zingt de getalenteerde Tenor Alan Pingarrón ‘Gratia plena’ van Mario Talavera en ‘Dime Que Si’ van Alfonso Oteo. Daarnaast staan ook bekende orkestwerken op het programma, zoals het geliefde Adagietto uit Mahlers Symfonie Nr. 5 en het derde deel uit Rachmaninovs Symfonie Nr. 3.

Het Mariinskiballet danst 'Anna Karenina', een meeslepend ballet in twee aktes van choreograaf Alexei Ratmansky. Het ballet is gebaseerd op Lev Tolstojs gelijknamige tragische roman uit 1877, over de getrouwde vrouw-van-de-wereld Anna Karenina en haar liefdesgeschiedenis met legerofficier graaf Vronski. Het ballet begint waar de roman ophoudt: in haar eenzame wanhoop werpt Anna zich voor een aanstormende trein, waarop graaf Vronski het levenloze lichaam van zijn geliefde vindt. De muziek van dit ballet is van Rodion Sjtsjedrin, en wordt uitgevoerd door het Mariinski Orkest onder leiding van Valeri Gergiev. Onder de dansers zijn Ulyana Lopatkina, Victor Baranov, Andrei Yermakov en Svetlana Ivanova. Deze uitvoering werd opgenomen in maart 2014 in het Mariinskitheater in Sint-Petersburg, Rusland.