TV-gids

Frédéric Chaslin leidt het Orchestre Symphonique Région Centre-Val de Loire/Tours en het koor van de Opéra de Tours in een uitvoering van Gaetano Donizetti’s komische opera Don Pasquale (1842). Met in de cast een aantal van de beroemdste zangers van zijn tijd ging Don Pasquale in 1843 in première in Salle Ventadour in Parijs. Het was meteen een succes: binnen een jaar werd het werk uitgevoerd in de grote operahuizen van Europa. Het libretto is grotendeels geschreven door Giovanni Ruffini en de componist zelf. Het vertelt het hilarische verhaal van de oude, in goeden doen verkerende vrijgezel Don Pasquale, die in toorn ontsteekt als hij hoort dat zijn neef Ernesto van plan is te trouwen met de verarmde weduwe Norina. Dus moet Pasquale zelf maar trouwen als hij wil voorkomen dat zijn neef de erfenis opstrijkt. Maar dat is buiten de vrienden Malatesta en Norina gerekend, die met een plan komen om een spaak in het wiel van de oude vrijgezel te steken door middel van een nephuwelijk. Onder de solisten zijn Laurent Naouri (Don Pasquale), Florian Sempey (Malatesta), Sébastien Droy (Ernesto), Anne-Catherine Gillet (Norina) en François Bazola (notaris). Deze uitvoering werd in 2021 opgenomen in de Opéra de Tours.

Het Berliner Philharmoniker onder leiding van Georges Prêtre (1924-2017) verzorgt een Frans concertprogramma tijdens het Waldbühneconcert van 1992. De Waldbühne in Berlijn is één van de meest imposante amfitheaters in Europe en fungeert ‘s zomers als concertlocatie voor de Berliner Philharmoniker. Met een capaciteit van maar liefst 20.000 plaatsen behoren de Waldbühneconcerten tot de populairste klassieke muziekconcerten ter wereld. Dit concert opent met Berlioz’ ouverture ‘Le carnaval romain’, gevolgd door Ravels Pianoconcert voor de Linkerhand met Leon Fleisher als solist. Verder staan L'Après-Midi d’un Faune van Debussy, Bizets Carmen Suite en de welbekende Bolero van Ravel op het programma. Na enkele opgewekte dansstukken van Bizet en Offenbach besluit het orkest met Strauss’ Radetzkymars en Paul Linckes ‘Berliner Luft’, dat traditioneel enthousiast ontvangen wordt door het meefluitende Berlijnse publiek.

Olivier Latry, de huidige organist van het orgel van de Notre Dame te Parijs, begon zijn muzikale carrière toen hij op 16-jarige leeftijd toetrad tot de orgelklas van Gaston Litaize aan het Conservatorium van Saint-Maur-des-Fossés. Op slechts 23-jarige leeftijd werd Latry benoemd tot een van de ‘titulaires des grands orgues’ van de Notre Dame te Parijs. Naast zijn werk als organist en componist is Latry ook als professor verbonden aan het Conservatorium van Parijs. In dit concert uit 2015 staan onder meer orgelwerken van Bach, Vierne en Daquin op het programma.

De Mexicaanse dirigent Carlos Miguel Prieto leidt het Orquesta Sinfónica de Minería in een uitvoering van Camille Saint-Saëns' muzikale suite Het Carnaval der Dieren (Le carnaval des animaux, 1886). Deze suite bestaat uit 14 delen, die elk een ander dier uitbeelden. Het werk werd in 1922 postuum gepubliceerd, omdat Saint-Saëns vreesde dat deze dierenminiaturen vol kwinkslagen zijn reputatie als serieus componist zouden schaden. ‘De Zwaan’, voor cello en twee piano's, is het enige deel waarvan Saint-Saëns publicatie tijdens zijn leven toestond. Een prachtige, vloeiende cellomelodie en zachte pianobegeleiding kenmerken dit iconische deel, waarin het beeld wordt oproepen van een zwaan die gracieus over het water glijdt. Prieto leidt elk deel in. Deze uitvoering werd in 2021 opgenomen in het Auditorio Nacional in Mexico-Stad.

Pianist Jakub Kuszlik (Polen, 1996) treedt op met het CMIM ensemble, bestaande uit drie strijkers van het Symfonieorkest van Montreal, in een uitvoering van het eerste deel, Sostenuto assai – Allegro ma non troppo, van Robert Schumanns Pianokwartet in Es-groot, Op. 47. Dit optreden vond plaats in de kamermuziekronde van het uit twee delen bestaande halve finale van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

Maestro Sergiu Celibidache dirigeerde de Berliner Philharmoniker van 1945 tot 1954, om slechts één keer terug te keren: in 1992. Wolfgang Beckers documentaire The Triumphant Return documenteert Celibidache's langverwachte terugkeer naar de Berliner Philharmoniker na zijn 38-jarige afwezigheid. Ruimschoots voorzien van repetitiebeelden, waarin Celibadache Anton Bruckners Symfonie Nr. 7 dirigeert – de enige bestaande videobeelden van Celibadache met het beroemde orkest! – en talloze interviews met voormalige orkestleden voert deze film ons terug naar Celibidache's laatste optreden met de Berliner Philharmoniker.

Bariton Samuel Hasselhorn en pianist Daniel Heide voeren Franz Schuberts liederencyclus Winterreise (‘Winterreis’) uit. De 30-jarige Schubert schreef dit meesterwerk in 1827, slechts een jaar voor zijn dood. Net als Schuberts eerdere liederencyclus Die schöne Müllerin (1823), is Winterreise een toonzetting van de poëzie van Wilhelm Müller (1794-1827). In vierentwintig liederen volgen we een afgewezen jongeman op zijn eenzame reis door een bevroren landschap. Door herinneringen gekweld doolt de verloren ziel rond op zoekt naar rust. Deze uitvoering werd opgenomen in Schloss Wörlitz, onderdeel van het Tuinenrijk Dessau-Wörlitz, nabij Dessau, waar Wilhelm Müller werd geboren en begraven.

De Mexicaanse dirigent Carlos Miguel Prieto leidt het Orquesta Sinfónica de Minería in een uitvoering van Gustav Mahlers Symfonie nr. 1 in D-groot, ‘Titan’. In de symfonie, gecomponeerd tussen 1887 en 1888, wordt de traditionele vorm verrijkt met vernieuwende ideeën: Mahler gebruikt ook volksmelodieën, marsritmes en fanfaremotieven. In het werk staan idyllische natuurscènes lijnrecht tegenover momenten van diepe melancholie, militaire fanfares en een treurmars voor een “boswezen” waarin een bekende volkscanon in een mineurtoonaard wordt gebruikt. Het gebruik van gedurfde harmonieën, onverwachte melodische juxtaposities en de vernieuwing van het klassieke raamwerk kenmerken deze symfonie. Deze uitvoering werd in 2012 opgenomen in de Sala Nezahualcóyotl van het Centro Cultural Universitario in Mexico-Stad.

Pianist Arisa Onoda (Japan, 1996) vertolkt Ferruccio Busoni’s transcriptie van J. S. Bachs ‘Chaconne’ uit Partita nr. 2 voor viool, BWV 1004; Frédéric Chopin’s Barcarolle in Fis-groot, Op. 60; en ‘Noctuelles’ en ‘Alborada del gracioso’ uit Maurice Ravel’s Miroirs, tijdens de eerste ronde van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

De harmonische experimenten, verregaande chromatiek en vrije vormentaal van Giovanni de Macque bewijzen hoe opwindend het Napolitaanse klavierrepertoire is. Uit het klavieroeuvre van deze in Frans-Vlaanderen geboren componist, die voor de Gesualdo-familie in Napels werkte, presenteert barokexpert Jean-Marc Aymes zijn favoriete toccata's en canzona's.

In deze aflevering uit de reeks 'In the Artist's Workshop' ziet u een masterclass van de Franse klassieke pianist Philippe Cassard over het werk van Claude Debussy.

Maestro Iván Fischer leidt het Orchestra del Maggio Musicale Fiorentino in een uitvoering van Antonín Dvořáks Symfonie nr. 7 in d-mineur, Op. 70. Dvořák voltooide het werk in maart 1885 en dirigeerde een maand later zelf de première in Londen. De dramatische, duistere stijl van deze symfonie staat in schril contrast met de overwegend optimistische toon van Dvořáks oeuvre. Deze uitvoering werd opgenomen in het Teatro del Maggio Musicale Fiorentino in Florence, Italië, op 29 januari 2021.

Antonio Mormone (1930-2017), een invloedrijke talentscout binnen de klassieke muziek, leeft voort als de naamgever van de Premio Internazionale Antonio Mormone (PIAM), die wordt uitgereikt aan de winnaar van het gelijknamige Italiaanse muziekconcours. De eerste editie van dit concours, dat plaatsvond op verschillende locaties in Milaan in de periode 2019-2021, was gewijd aan de piano. Eén van de deelnemende pianisten, Piotr Pawlak (Polen, 1998), speelt César Francks Prelude, Chorale en Fuga in b-klein; Maurice Ravel’s Pavane pour une infant défunte; en Sergej Prokofjevs Sonate nr. 4 in c-klein, Op. 29. Als toegift speelt Pawlak J. S. Bachs Prelude en Fuga in C-groot, BWV 846; de laatste fuga uit Leopold Godowsky’s Passacaglia in b-klein; en Frédéric Chopin’s Etude in Cis-klein, Op. 10 nr. 4. Dit optreden werd in november 2019 opgenomen in Auditorium Giorgio Gaber in Milaan.

Mezzosopraan Ekaterina Chayka-Rubinstein (Duitsland, 1998) en pianist Maria Yulin (Israël, 1988) vertolken ‘Colloque sentimental’ uit Claude Debussy’s Fêtes galantes II; ‘Die Geister am Mummelsee’ uit Hugo Wolf’s Mörike-Lieder; ‘Bei dir allein’ uit Franz Schubert’s Vier Refrainlieder, D. 866; Bart Vismans Vermeer’s Gold; ‘La fleur qui va sur l'eau’ uit Gabriel Fauré’s Trois melodies, Op. 85; ‘Dance of the moon in Santiago’ uit George Crumb’s Sun and Shadow (Spanish Songbook II); en ‘Den’ li tsarit?’ (Does the day reign?) uit Pjotr Iljitsj Tsjaikovski’s Zeven Romances, Op. 47, tijdens de halve finale van het Internationaal Vocalisten Concours 2021 – Lied Duo. Dit optreden werd opgenomen in Het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch.

De prestigieuze Bayreuther Festspiele behielden van 1882 tot 1914 de volledige exclusiviteit op de uitvoering van Parsifal. Het duurde tot 1914 voordat Wagners opera in een van de grote operahuizen te aanschouwen was. Parsifal, een onschuldige, medelevende, argeloze dwaas, belichaamt de geest van de verlossing. De Duitse toneelregisseur Claus Guth nam dit als uitgangspunt voor deze productie uit 2016. Guth is een van de grote namen op het gebied van operaregie en maakt met deze productie zijn debuut bij het Teatro Real te Madrid. Het verhaal speelt zich af in een bouwvallig en gammel ziekenhuis dat als opvang dient voor gewonde soldaten. Het is geïnspireerd op het herstellingsoord uit Thomas Manns ‘Der Zauberberg’ en geeft de traumatische en wanhopige situatie weer na de Eerste Wereldoorlog, wanneer de hoop op een nieuwe leider uiteindelijk leidt tot rampspoed.

Het muzikale collectief Les Dissonances werd in 2004 opgericht door violist David Grimal. Het ensemble werkt zonder dirigent en is samengesteld uit musici uit de best aangeschreven Europese orkesten, internationale solisten, en jong talent. In dit programma speelt Les Dissonances Johannes Brahms' Strijksextet nr. 1 in Bes majeur, Op. 18. Het werk is geschreven voor twee violen, twee altviolen en twee cello's. Brahms schreef zijn enige twee strijksextetten aan het begin van zijn carrière. Deze nr. 1 werd geschreven in 1860. Brahms was een van de eersten die muziek voor deze bezetting schreven, waarmee hij de weg vrijmaakte voor Antonín Dvořák, Pjotr Iljitsj Tsjaikovski, Arnold Schönberg en anderen. Deze uitvoering werd in 2013 opgenomen in de Opéra de Dijon, Frankrijk.

J. S. Bachs zes Brandenburgse Concerten behoren tot zijn bekendste werken. Hij schreef ze tussen 1711 en 1720 en droeg ze in 1721 op aan Christiaan Lodewijk, markgraaf van Brandenburg. Om te vieren dat deze geliefde werken 300 jaar bestaan, maakte de Tsjechische klavecinist en dirigent Václav Luks met zijn vermaarde barokensemble Collegium 1704 in 2021 opnames van alle zes Brandenburgse concerten, op historische instrumenten. De Brandenburgse Concerten volgen de structuur van het Italiaanse concerto grosso, waarin een groep solo-instrumenten op de voorgrond treedt ten opzichte van het grote ensemble. In de Brandenburgse Concerten nemen de solisten afwisselende, virtuoze solo’s voor hun rekening. Bij deze uitvoering in de prachtige Spiegelzaal van het Duitse slot Köthen spelen Luks en Collegium 1704 Bachs Brandenburgse Concert nr. 3 in G-groot, BWV 1048. Dit concert werd geschreven voor drie violen, drie altviolen, drie cello’s en basso continuo. De vorm van het concert is opmerkelijk: de twee snelle delen worden gescheiden door een Adagio dat slechts bestaat uit één maat van twee akkoorden.

Andreas Spering dirigeert philharmonie zuidnederland in een uitvoering van de "Rosamunde Ouverture" (D. 644) van Franz Schubert (1797-1828). Opgenomen in het Muziekgebouw Eindhoven in 2015. Schubert componeerde deze ouverture aanvankelijk voor Georg Ernst von Hofmanns toneelstuk Die Zauberharfe, en werd als zodanig ten gehore gebracht op 19 augustus, 1820. Drie jaar later werd de ouverture opnieuw gebruikt voor Helmina von Chézy's toneelstuk 'Rosamunde'. De libretto's van Chézy (1783-1856) waren weinig succesvol en Schuberts contributie aan Rosamunde zou de productie gered hebben.

Bij wijze van ‘muzikale sollicitatie’ schreef Johann Sebastian Bach zijn zes Brandenburgse concerten. In 1721 was Bach in dienst van Prins Leopold van Anhalt-Köthen maar was niet meer tevreden in zijn functie en was op zoek naar een nieuwe betrekking. Hij besloot deze verzameling concerten op te dragen een Christian Ludwig, Markgraaf van Brandenburg, in de hoop dat hij aan zijn hof kon werken. Tevergeefs: de Markgraaf bood hem geen positie aan, hij bedankte de componist zelfs niet. In de categorie mislukte sollicitaties is dit dan ook waarschijnlijk een van de meest artistiek succesvolle. Het eerste concert is een uitbundige compositie en het enige concert wat uit vier delen bestaat.

Sopraan Vassia Alati (Nederland/Griekenland, 1992) en pianist Yuto Kiguchi (Japan, 1989) vertolken ‘C’est l’extase langoureuse’ uit Claude Debussy’s Arriettes oubliées, L. 63, en ‘Fantoches’ uit Debussy’s Fêtes galantes, L. 86; Bart Vismans Het goud van Vermeer; ‘Lerchengesang’ uit Johannes Brahms’ Vier Gesänge, Op. 70; Franz Schubert’s Gruppe aus dem Tartarus, Op. 24, nr. 1, D. 583; ‘Now the leaves are falling fast’ uit Benjamin Britten’s On this island, Op. 11; en ‘I gria zoi’ (Het oude leven) uit Manolis Kalomiris’s Mayovotana (Magische kruiden), tijdens de halve finales van het Internationaal Vocalisten Concours 2021 – Lied Duo. Dit optreden werd opgenomen in Het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch.