TV-gids

Mahlers 10e Symfonie is een onvoltooid werk dat de componist bij zijn dood achterliet. Het vertegenwoordigt zijn ultieme emotionele reis van kwelling en hartzeer naar een onvoorwaardelijke aanvaarding van het leven en de menselijke liefde.

Kristine Opolais, de Letse prima donna en ster van de New York Metropolitan Opera, treedt op in haar thuisland. Samen met het Latvian National Symphony Orchestra verzorgde ze in 2017 een spetterend concert in de Nationale Opera van Letland. Op het programma staan verschillende aria’s die Opolais tot een internationale wereldster maakten. Italiaanse operamuziek maakt een prominent onderdeel uit van het concert, met aria’s die de toehoorders aanzetten tot dromen over de liefde en hen doen realiseren wat werkelijk belangrijk is in het leven. Geniet van de mooiste vocale en instrumentale stukken uit opera’s van Giuseppe Verdi, Giacomo Puccini, Pietro Mascagni, Camille Saint-Saëns, Arrigo Boito and Alfredo Catalani.

Kijk naar ‘Discovering Masterpieces’: uw gids in woord en beeld bij de grote meesterwerken van de klassieke muziek! De reeks bestaat uit 20 documentaires van een half uur elk, waarin 20 klassieke meesterwerken centraal staan: gerenommeerde experts, beroemde solisten en wereldberoemde dirigenten nemen u mee op een reis door de geschiedenis, terug naar de tijd waarin het meesterwerk gecomponeerd werd. Vandaag is Ludwig van Beethovens ‘Symfonie Nr. 5’ het onderwerp van deze documentairereeks. Dit werk heeft al vanaf de eerste noten, zodra het vier noten tellende ‘noodlotsmotief’ de luisteraars betoverd, het karakter van een bede. De Duitse musicoloog Armin Koch alayseert het werk, terwijl de Duitse Beethoven-expert Wulf Konold de ingenieuze variaties op het ‘noodlotsmotief’ aan de piano toelicht, en diverse andere aspecten van dit magnefieke werk illustreert.

De Russische pianist Dina Ivanova speelt Franz Liszt’s Totentanz, S. 525 in de solo-finale van het elfde Internationaal Franz Liszt Pianoconcours, dat plaatsvond in TivoliVredenburg in Utrecht. Totentanz (‘dodendans’) is één van de werken van Liszt waaruit zijn fascinatie met de dood spreekt. Het bestaat uit een reeks variaties op een onheilspellende gregoriaanse melodie, het Dies irae-motief.

De Italiaanse pianist Roberto Prosseda vertolkt Frédéric Chopins technisch uitdagende Ballade nr. 4 in f-mineur, Op. 52. Het in 1842 voltooide werk geldt als een meesterwerk binnen het romantische pianorepertoire, en staat bekend om de ingewikkelde structuur en emotionele diepgang. Deze uitvoering werd in 2006 opgenomen in het prachtige barokpaleis Villa Contarini in Piazzola sul Brenta, Italië.

Na een première die op veel kritiek kon rekenen is Verdi’s La Traviata toch uitgegroeid tot één van de meest geliefde werken van de Italiaanse operacomponist. La Traviata vertelt het tragische liefdesverhaal tussen Violetta Valéry en Alfredo. Violetta, een rijke hofdame, heeft alles wat haar hartje begeert: geld, vrienden en geliefden. Maar wanneer ze valt voor de jonge Alfredo starten de moeilijkheden. Giorgio Germant, de vader van Alfredo, keurt de jonge relatie af en laat Violetta weten dat ze Alfredo moet verlaten. Mede door deze opera verwierf Verdi zijn legendarische status. De partituur is voorzien van een diep gevoel voor menselijkheid en de muziek weet de psychologie van de karakters optimaal te vatten. Regisseur David McVicar plaatst dit romantisch drama in een hedendaags perspectief. Solisten zijn Ermonela Jaho (Violetta Valéry), Francesco Demuro (Alfredo Germont) en Juan Jesús Rodriguez (Georgio Germont). Het orkest en koor van het Teatro Real staan onder de muzikale leiding van Renato Palumbo. Deze uitvoering is opgenomen in het Teatro Real te Madrid in 2015.

Het toonaangevende Franse strijkkwartet Quatuor Ébène wijdde een opmerkelijk en ambitieus project aan de 250ste geboortedag van Ludwig van Beethoven (1770-1827): het viertal nam álle werken voor strijkkwartet van de grote componist op. Vijf jaar lang dompelden violisten Pierre Colombet en Gabriel Le Magadure, altvioliste Marie Chilemme, en cellist Raphaël Merlin zich onder in die 650 pagina’s bladmuziek, waar Beethoven drie decennia lang zijn creativiteit in uitte. Hun inspanningen culmineerden in de herfst van 2020 in de integrale uitvoering van deze werken tijdens zes indrukwekkende concerten in de Philharmonie de Paris. Quatuor Ébène verkende elk facet van Beethovens strijkkwartetrepertoire: van de jeugdige Opus 18 strijkkwartetten tot de kwartetten Rasumovsky, Harp, en Serioso (Opus 59, 74, en 95) uit zijn middenperiode, en ten slotte de diepgang van zijn late kwartetten (Opus 127 tot 135). In deze uitzending speelt Quatuor Ébène Beethovens Strijkkwartet nr. 7 in F majeur, Op. 59, nr. 1, bekend als "Rasumovsky"; Strijkkwartet nr. 13 in Bes majeur, Op. 130; en de monumentale Große Fuge, Op. 133. Deze concertuitvoering werd op 12 oktober 2020 opgenomen in de Philharmonie de Paris.

Het muzikale collectief Les Dissonances werd in 2004 opgericht door violist David Grimal. Het ensemble werkt zonder dirigent en is samengesteld uit musici uit de best aangeschreven Europese orkesten, internationale solisten, en jong talent. In dit programma speelt Les Dissonances Wolfgang Amadeus Mozart’s Vioolconcert nr. 5 in A-groot, K. 219, ook bekend als ‘de Turkse’, met Grimal als solist. Op zijn eerste vioolconcert na schreef Mozart zijn andere vioolconcerten, vier in getal, in 1775, toen hij concertmeester was aan het Salzburgse hof. De bijnaam ‘de Turkse’ berust op het derde en laatste deel van dit vijfde vioolconcert. Het opvallende middendeel doet denken aan ‘Turkse muziek’ – een effect dat de componist bereikte door niet alleen de toonsoort in mineur te veranderen en het ritme aan te passen, maar ook door de cello’s en bassen ‘col legno’ te laten spelen, waarbij het hout van de strijkstok een percussie-achtige klank oplevert. Deze uitvoering werd in 2014 opgenomen in Cité de la Musique in Frankrijk.

De Zwitserse dirigent Philippe Jordan en het Orchestre de l'Opéra national de Paris namen in 2014 en 2015 alle negen symfonieën van Ludwig van Beethoven op. In deze uitzending dirigeert Jordan Beethovens Symfonie nr. 8 in F-groot, Op. 93. Beethoven schreef het werk in 1812 nadat hij zijn Symfonie nr. 7 had voltooid. Op 27 februari 1814 dirigeerde de componist zelf de première in Wenen tijdens een concert waarin ook zijn Symfonie nr. 7 en zijn 15-minuten durende orkestwerk Wellingtons Sieg, Op. 91 werden gespeeld. Als kortste van Beethovens negen symfonieën ontbreekt het Symfonie nr. 8 aan een volwaardig langzaam deel. In plaats daarvan heeft het een tweede deel, Allegretto scherzando, met een gestaag 'tikkend' ritme, dat de houtblazers gedurende het hele deel volhouden. Dit wordt vaak aangezien van een imitatie van het Andante uit Joseph Haydns ‘Kloksymfonie’. Deze uitvoering werd in 2015 opgenomen in de Opéra Bastille in Parijs, Frankrijk.

Het trio van Alessandro Carbonare (klarinet), Elisa Eleonora Papandrea (viool) en Monaldo Braconi (piano) treedt regelmatig op in de grote concertzalen van Italië en daarbuiten. In de uitzending Playing Portraits hoort u muziek uit vanuit alle windstreken: van de VS tot Rusland en het oude Europa van componisten als George Gershwin, Igor Stravinsky, Francis Poulenc, Anton Guilio Priolo en Reiner Kuttenberger. Dit programma werd opgenomen in de Salle Belle Epoque in de National Gallery of Modern Art in Rome en in beeld gebracht door Pietro Tagliaferri.

Nadat de gelauwerde Italiaanse pianist Riccardo Schwartz alle 32 pianosonates van Ludwig van Beethoven opnam ter gelegenheid van de 250e geboortedag van die componist, besloot hij zich te wijden aan Robert Schumann’s repertoire voor piano solo. Schumann schreef zijn Fantasie in C, Op. 17 in 1836, maar herzag het voor de publicatie in 1839. Het aan Franz Liszt opgedragen werk behoort tot Schumann's beste werken voor solopiano, en is een sleutelwerk binnen de vroege Romantische periode. Het eerste deel van dit in een losse sonatevorm geschreven meesterwerk is rapsodisch en hartstochtelijk van aard, het middendeel is een grandioos rondo, en de finale is traag en meditatief. De veelgeprezen pianist Riccardo Schwartz (1986) treedt over de hele wereld op als solist, onder andere met wereldberoemde dirigenten als Gustav Kuhn en Yuri Temirkanov.

De Amerikaanse dirigent Leonard Slatkin voert het Orchestre National de Lyon aan in deze concertopname uit 2014 uit het Auditorium de Lyon. Het concert begint met William Bolcoms 'Circus Ouverture', speciaal geschreven voor Slatkins 70e verjaardag dat jaar. Het concert gaat verder met een uitvoering van Ludwig van Beethovens Tripelconcerto in C majeur, Op. 56. Daarin spelen niet minder dan drie geweldige solisten: Olga Kern op de piano, Baibe Skride op de viool en Sol Gabetta op de cello. Deze compositie is het enige Beethovenconcerto met meer dan één solo-instrument. Tot besluit van het concert klinkt Maurice Ravels geliefde orkestratie van Modest Moessorgski's Schilderijen van een tentoonstelling.

Het klassieke Franse ballet Coppélia, op de muziek van Leo Délibes (1839-1891), ging in 1870 in première in de Salle de Peletier in Parijs in een choreografie van Arthur Saint-Léon. Het verhaal van deze moderne uitvoering speelt zich af in het Amerika van Fred Astaire, Gene Kelly en Jérôme Robbins. De stijl doet denken aan die van Broadwaymusicals en Hollywoodsprookjes. Deze hedendaagse, uptempo versie wordt uitgevoerd door het ballet van de Opéra National de Bordeaux en is opgenomen in het Teatro La Fenice te Venetië in 2010. De choreografie is van Charles Jude.

Op 14 november 1987 maakte een veelbelovende dirigent zijn opwachting voor zijn debuut met de Berliner Philharmoniker in een uitvoering van Mahlers Symfonie Nr. 6: Simon Rattle. In 2018 stond het werk opnieuw op de lessenaar wanneer Sir Simon Rattle afzwaait als chef-dirigent van het orkest. Mahlers Zesde Symfonie draagt de bijnaam 'Tragische', alhoewel het gecomponeerd is tijdens een ogenschijnlijk prettige periode Mahlers leven; hij trouwde in 1902 met zijn vrouw Alma en ook werd zijn tweede dochter geboren. Dit contrasteert met het tragische en bijna nihilistische afsluitende deel van de symfonie.

Van 28 augustus tot 6 september 2015 stond Festival Oude Muziek Utrecht volledig in het teken van 'England, my England'. Ter voorbereiding op al dit moois neemt presentator Lex Bohlmeijer de kijker mee op een intrigerende reis door het Engeland van de Middeleeuwen, de Renaissance en Barok, en licht hij toe welke oude banden de stad Utrecht met Engeland heeft. In het tweede deel van deze tweedelige documentaire duikt hij samen met René de Kam (Afdeling Erfgoed, gemeente Utrecht) dieper in de anglicaanse geschiedenis van de stad Utrecht. De kijker wordt voorgesteld aan festivalartiesten Benjamin Bagby, Skip Sempé, en The Newcastle Kingsmen. Deze laatstgenoemde volksdansgroep voert in de festivalpub de traditionele "Rapper Sword Dance" uit!