TV-gids

Sir Simon Rattle dirigeert het London Symphony Orchestra (LSO) in Antonín Dvořáks opzwepende Slavische Dansen, op. 46 (nr. 1-8). Dvořák schreef deze 16 volksdansen als beginnend componist, maar ze leverden hem onmiddellijk een groot succes op. Deze muziek was oorspronkelijk bedoeld voor piano vierhandig, maar het London Symphony Orchestra speelt de verbluffende orkestbewerking. Deze uitvoering werd op 23 september 2020 opgenomen in LSO St. Luke's aan Old Street in Londen, Verenigd Koninkrijk.

De "Des Knaben Wunderhorn"-liederen, een verzameling van 12 orkestrale lieder van Mahler, zijn gebaseerd op volksgedichten uit de verzameling van Arnim en Brentano. Ze combineren romantische elementen met volksinvloeden en verkennen de menselijke ervaring met authenticiteit en diepe emotionele diepgang. De liederen putten uit Duitse volkstradities en bevatten thema's als natuur, liefde en het soldatenleven, vaak met een dramatische of aangrijpende kwaliteit.

De documentaire “Clara Haskil - Le mystère de l’interprète” uit 2017 vertelt het opvallende levensverhaal van de Roemeense pianist Clara Haskil (1895-1960). Ze werd in Boekarest geboren in een Joodse familie, waar zij al vroeg als wonderkind werd opgemerkt en aan het Conservatorium werd toegelaten. Later zette ze haar muziekopleiding voort in Wenen en Parijs. Haskil leed onder chronische gezondheidsproblemen en leefde ten tijde van twee wereldoorlogen, factoren die haar carrière belemmerden. Pas na de Tweede Wereldoorlog was Haskil’s ster rap reizende en kreeg ze internationale erkenning. Zij trad als solist over de hele wereld op met de belangrijkste orkesten, en gaf recitals met gelauwerde collega’s als de cellisten George Enescu en Pablo Casals en violist Eugène Ysaÿe.

Frédéric Chaslin (1963) dirigeert het orkest en koor van de Opéra Royal de Wallonie-Liège in een uitvoering van Léo Delibes’ tragische opera Lakmé (1883). De opera, op een libretto van Edmond Gondinet en Philippe Gille, speelt zich af in het negentiende-eeuwse Brits-Indië en gaat over Lakmé, die verliefd wordt op de Britse officier Gérald. Lakmé’s vader, de Brahmaanse priester Nilakantha, zweert echter wraak wanneer hij ontdekt dat Gérald hun heilige grond heeft betreden. Net als veel van zijn tijdgenoten was Delibes gecharmeerd van exotisme en riep hij in zijn muziek verre landen en culturen op, in de traditie van Georges Bizets Les Pêcheurs de perles (1863) en Camille Saint-Saëns’ Samson et Dalila (1877). In Delibes’ opera horen we het beroemde “Bloemenduet”, gezongen door Lakmé en haar dienares Mallika terwijl ze bloemen plukken aan de rivier, en de schitterende coloratuuraria “Klokkenaria” (Air des Clochettes). Tot de solisten behoren Jodie Devos, Philippe Talbot, Lionel Lhote, Pierre Doyen en Marion Lebègue. Deze productie uit 2022 werd opgenomen in de Opéra Royal de Wallonie in de Belgische stad Luik.

Roberto Prosseda (1975) speelt Wolfgang Amadeus Mozarts Pianosonate nr. 5, KV. 283. De Italiaanse pianist staat voornamelijk bekend om zijn uitvoeringen van onbekende, herontdekte van Felix Mendelssohn, van wie hij het volledige piano-oeuvre op negen cd's voor Decca heeft vastgelegd. Sinds 2012 geeft Prosseda ook educatieve concerten samen met de robotpianist TeoTronico om de verschillen tussen de letterijke uitvoering en menselijke interpretatie te demonstreren.

De documentaire ‘Nader tot de Maelström’ (2019) volgt de totstandkoming van een opname van het werk ‘A Descent into the Maelström’ van de Amerikaanse componist Philip Glass. Glass schreef een koorwerk voor het Australian Dance Theatre van 1986 op basis van een kort verhaal uit 1841 van de Amerikaanse auteur Edgar Allan Poe. Als twee vissers tussen de bergachtige eilanden in het noorden van Noorwegen in een draaikolk terechtkomen, kan slechts één van hen het navertellen. Ruim dertig jaar na de première van Glass’ werk nam Beacon Isle Films een arrangement voor symfonisch orkest op, uitgevoerd door het Arctic Philharmonic Orchestra and Choir onder leiding van dirigent Tim Weiss. Sopraan Berit Norbakken Solset is de solist. Hun opname uit 2019 werd gemaakt op de Lofoten, in de spectaculaire omgeving waar Poe’s oorspronkelijke verhaal zich afspeelde. Bovendien bevat deze inspirerende documentaire een zeldzaam interview met Glass.

Pianist Vadim Repin and Violist Murad Hüseynov perform Gara Garayev's Violin Sonata and 24 Preludes for Piano. Recorded at La Grange au Lac. Written and directed by Juliette Swierczewski and recorded at La Grange au Lac. Although Garayev is a 20th century composer, his music nonetheless carries allusions to romantic music. Murad, the main actor, will represent one of those characters carried by solitude that can be found in the romantic paintings of Friedrich. The overall atmosphere of the musical program is rather melancholic, tending either towards a certain musical lightness, or, on the contrary, towards drama. The production is a cinematographic accompaniment of the music and its performers.

Het DR Symfonieorkest doorbreekt de geluidsbarrière en neemt je mee naar de galaxieën — naar een plek tussen realiteit en fantasie met soundtracks van Star Wars, The Mandalorian, Star Trek, Dune en vele anderen. Sluit je aan bij het orkest voor de derde en laatste symfonische reis door muzikale werelden en filmische sterrenstelsels — helemaal naar de buitenste asteroïden en weer terug naar de aarde.

Franz Liszt (1811 - 1886) schreef 13 symfonische gedichten voor orkest, veelal geïnspireerd op literaire teksten. De componist schreef zelf zijn uittreksels voor piano vierhandig, waarmee hij liet horen in staat te zijn een heel orkest na te bootsen op de piano. Liszt, die als één van de belangrijkste pianovirtuozen van de 19e eeuw wordt beschouwd, heeft de verdere ontwikkeling van de pianomuziek sterk beïnvloed. De romantiek was het tijdperk van het virtuoze pianospel: het instrument was favoriet onder talloze musici en luisteraars. In een salon mocht de piano simpelweg niet ontbreken: het was een soort statussymbool. Het instrument werd zowel in de concertzaal als in de huiskamer bespeeld, van paleis tot salon en van kerk tot café. Het symfonische gedicht nr. 4, ‘Orpheus’, heeft een meditatief karakter. Nr. 3, ‘Les Préludes’ is vooral bekend in de symfonische versie, maar in de uitvoering voor piano 4 handen is deze niet zo vaak te horen. Het werk dateert uit de jaren 1848 en 1854 en was in eerste instantie bedoeld als introductie bij een koralencyclus die gebaseerd was op teksten van de dichter Joseph Autran, ‘Les quatre éléments’: aarde, lucht, water en vuur. In deze uitzending vertolken de Italiaanse pianisten Marco Sollini en Salvatore Barbatano deze werken van Liszt. De opnames zijn gemaakt in 2015 tijdens het rondtrekkende festival “Armonie della sera” dat jaarlijks door de Italiaanse provincie Le Marche trekt. Dit concert werd gegeven in de prachtige 12e-eeuwse kerk van San Marco, in het kleine maar idyllische dorpje Ponzano di Fermo.

Maestro Myung-Whun Chung leidt het Orkest del Maggio Musicale Fiorentino in deze ontroerende uitvoering van Gustav Mahlers Symfonie nr. 9 in D majeur uit 1908-1909. Het was de laatste symfonie die Mahler voltooide. De componist geloofde in de zogenaamde 'vloek van de negende' en wilde aanvankelijk geen negende symfonie schrijven. Immers, zijn collega-componisten Ludwig van Beethoven en Anton Bruckner stierven voordat ze aan hun tiende symfonieën toekwamen. Mahlers Symfonie nr. 9 ging op 26 juni 1912 in Wenen in première, uitgevoerd door de Wiener Philharmoniker onder leiding van Bruno Walter. Helaas kon de componist het zelf niet meer meemaken: hij overleed in 1911. Deze uitvoering werd in 2021 opgenomen in het Teatro del Maggio Musicale Fiorentino in Florence, Italië.

Celliste Silvia Chiesa en pianist Maurizio Baglini, beiden Italianen, spelen een prachtig recital als onderdeel van editie 2023 van het Amiata Piano Festival. Op het programma staan Claude Debussy's Cellosonate, L. 135; Allegro moderato uit Camille Saint-Saëns' Cellosonate nr. 1 in c mineur, Op. 32; Allegro ma non troppo uit Johannes Brahms' Cellosonate nr. 1 in e mineur, Op. 38; Allegro scherzando uit Sergej Rachmaninov’s Cellosonate in g mineur, Op. 19; Alla Romanza – Largo doloroso uit Francesco Cilea's Cellosonate in D majeur, Op. 38; Scherzo – Allegro molto uit Ludwig van Beethovens Cellosonate nr. 3 in A majeur, Op. 69; Vive Henri IV (nr. 2) en Charmante Gabrielle (nr. 3) uit Azio Corghi's Après cinq chansons d’élite; en George Gershwins Rhapsody in Blue (in de transcriptie voor cello en piano van Thierry Huillet). Deze uitvoering werd op 29 juli 2023 opgenomen in het Forum Fondazione Bertarelli in Poggi del Sasso, Italië.

Eén van de meest geliefde klassieke werken, de Boléro van Maurice Ravel (1928), was per 1 mei 2016 niet langer beschermd door copyright. Tot dat moment had het werk Ravel en zijn erfgenamen miljoenen opgeleverd. Ravel overleed in 1937 en liet al zijn bezit na aan zijn broer Edouard. Edouard’s dood in 1960 maakte een complexe juridische strijd los over de rechten, waarbij onder meer Edouard’s verzorgster en haar echtgenoot bij betrokken waren. Deze documentaire uit 2017 vertelt het fascinerende verhaal over wat er voor het oog van de wereld gebeurde met dit meesterwerk. Filmmaker Fabien Caux-Lahalle illustreert zijn onderzoek met fragmenten van de Boléro in opvallende, uiteenlopende verschijningsvormen.

Onder leiding van Conrad van Alphen, speelt Sinfonia Rotterdam Josef Haydns Symfonie Nr. 45 in de Nieuwe Kerk in Den Haag. Het stuk heeft de bijnaam ‘Farewell’ gekregen vanwege een opvallende anecdote. Haydn en zijn musici verbleven ieder jaar van mei tot oktober in het Esterháazy Paleis, op verzoek van Prins Nikolaus I. De musici klaagden bij kapelmeister Haydn over de gedwongen verlening van hun verblijf in het paleis. Haydn stelde voor een compositie te schrijven met daarin een duidelijke boodschap: aan het einde van het laatste deel van de symfonie moesten de musici om de beurt de kaars op hun lessenaar uitblazen en de zaal verlaten. Prins Nicolaus begreep de boodschap; de volgende dag stonden paard en wagen klaar om de musici naar hun geliefde gezin te brengen.

Iván Fischer dirigeert het Boedapest Festival Orkest in deze concertopname uit 2015 vanuit de Béla Bartók Nationale Concertzaal in Boedapest, Hongarije. Het concert begint met Sergej Prokofjevs Ouverture op Hebreeuwse thema's, Op. 34. Daarna schittert Thomas Zehetmair als soloviolist in Prokofjevs Vioolconcert nr. 2, Op. 63. Het tweede deel van het concert draait om Igor Stravinsky: muziek geschreven voor het ballet 'Jeu de cartes' (1937), en de Vuurvogelsuite nr. 2 (1919). Jeu de cartes behoort tot Stravinsky's neoklassieke werken en bestaat uit drie delen ('giften'). De Vuurvogelsuite nr. 2 is gebaseerd op de muziek uit het gelijknamige ballet, geschreven voor Sergej Diaghilevs Ballets Russes, dat in 1910 in Parijs de première beleefde.

Bariton Samuel Hasselhorn en pianist Daniel Heide voeren Franz Schuberts liederencyclus Winterreise (‘Winterreis’) uit. De 30-jarige Schubert schreef dit meesterwerk in 1827, slechts een jaar voor zijn dood. Net als Schuberts eerdere liederencyclus Die schöne Müllerin (1823), is Winterreise een toonzetting van de poëzie van Wilhelm Müller (1794-1827). In vierentwintig liederen volgen we een afgewezen jongeman op zijn eenzame reis door een bevroren landschap. Door herinneringen gekweld doolt de verloren ziel rond op zoekt naar rust. Deze uitvoering werd opgenomen in Schloss Wörlitz, onderdeel van het Tuinenrijk Dessau-Wörlitz, nabij Dessau, waar Wilhelm Müller werd geboren en begraven.

De Mexicaanse dirigent Carlos Miguel Prieto leidt het Orquesta Sinfónica de Minería in een uitvoering van Gustav Mahlers Symfonie nr. 1 in D-groot, ‘Titan’. In de symfonie, gecomponeerd tussen 1887 en 1888, wordt de traditionele vorm verrijkt met vernieuwende ideeën: Mahler gebruikt ook volksmelodieën, marsritmes en fanfaremotieven. In het werk staan idyllische natuurscènes lijnrecht tegenover momenten van diepe melancholie, militaire fanfares en een treurmars voor een “boswezen” waarin een bekende volkscanon in een mineurtoonaard wordt gebruikt. Het gebruik van gedurfde harmonieën, onverwachte melodische juxtaposities en de vernieuwing van het klassieke raamwerk kenmerken deze symfonie. Deze uitvoering werd in 2012 opgenomen in de Sala Nezahualcóyotl van het Centro Cultural Universitario in Mexico-Stad.

De "Resurrection" (Wederopstanding) Symfonie van Mahler, gecomponeerd tussen 1888 en 1894, is een kolossaal werk in vijf delen dat thema's van dood en wederopstanding verkent. Het was een van Mahlers meest populaire en geprezen werken tijdens zijn leven, met als hoogtepunt een krachtige koorfinale. De symfonie kenmerkt zich door immense orkestrale krachten, waaronder koperblazers buiten het podium en een groot koor, die samen overweldigende klankervaringen creëren die diepgaande spirituele en emotionele verhalen uitbeelden. De grootse schaal en dramatische structuur symboliseren de triomf van het leven over de dood.

Het Deens Nationaal Symfonieorkest en Concertkoor nemen je mee op een muzikale reis door de grootste Oscar-winnende films, van tijdloze klassiekers zoals Casablanca tot monumentale meesterwerken zoals The Godfather en iconische blockbusters zoals Forrest Gump—epische films met muziek die een eigen plek in de filmgeschiedenis verdient. Dit zijn beroemde soundtracks die ons al bijna een eeuw lang laten huiveren, smelten en huilen in de duisternis van de bioscoop. Christian Schumann dirigeert het Deens Nationaal Symfonieorkest en Concertkoor en de solisten zijn Silas Bjerregaard en eee gee met gastheer Caspar Phillipson als speciale gast.

Dit kamermuziekconcert is onderdeel van de concertreeks ‘Solistas del Siglo XXI’ van de Reina Sofía School of Music in de Spaanse hoofdstad Madrid. Eerst voert Quinteto Zéphyros het stuk Mládí (‘Jeugd’) voor blaaskwintet uit, van de hand van Leoš Janáček. Hierna volgt het Blaaskwintet in g-klein van de Franse fluitist Paul Taffanel, uitgevoerd door Quinteto Scarlatti de Casa de la Moneda. Het programma wordt afgesloten met Sergej Prokofjevs Kwintet in g-klein, op. 39, gespeeld door Quinteto Cosan. Dit concert werd op 11 mei 2024 opgenomen in het Auditorio Sony van de Reina Sofía School of Music in Madrid, Spanje.

Ballet Vlaanderen danst een prachtig programma met werken van Sidi Larbi Cherkaoui en Jeroen Verbruggen. Het Symfonisch Orkest van de Opera Vlaanderen staat onder leiding van Yannis Pouspourikas. Ravel blijft een bron van inspiratie voor menig choreograaf. Opkomend talent Verbruggen laat zich inspireren door Ravels ‘Pavane pour une Infante défunte’ en ‘Ma Mère l'Oye’. Cherkaoui vertaalde ook Ravels muziek naar dans en koos voor de kleurrijke orkestratie van Moessorgski’s ‘Schilderijen van een tentoonstelling’. Onder de sterdansers zijn Nancy Osbaldeston, Alexander Burten en Drew Jacoby. Opgenomen in de Opera Antwerpen in 2016 en geregisseerd door Andreas Morell.

Henk de Graaf is de solist in Mozart's Klarinetconcert, KV. 622. Het Amadeus Ensemble Rotterdam staat onder leiding van Marien van Straalen. Opvallend is het belangrijke aandeel van de klarinet in de muziek die Wolfgang Amadeus Mozart in de laatste drie jaar van zijn leven componeerde. Naast het klarinetkwintet uit 1789 en de obligaatpartijen voor de klarinet en diens iets lager getimbreerde broertje de bassethoorn uit de in 1791 voltooide opera ‘La Clemenza di Tito’is het onmiddellijk na dat laatste werk geschreven Klarinetconcert in A KV 622 uit oktober 1791 de bekroning van Mozarts klarinetrepertoire. Het was ook de bekroning van de jarenlange vriendschap met de klarinettist Anton Stadler, die door Mozart in zijn brieven liefhebbend als “den Sodla” aangeduid werd). Stadler dook al eerder in Mozarts leven op en hij was ook degene door wie het klarinetkwintet en de ‘Clemenza-partijen’ voor het eerst werden gespeeld. Dit beroemde concert is één van de mooiste voor klarinet en orkest mede door de prachtige gerijpte harmonieuze inleiding en de daarop volgende briljante en melodieuze thematiek over de gehele omvang van de klarinet.Het bekendste gedeelte van dit werk is het Adagio, dat meerdere keren als filmmuziek werd gebruikt bijvoorbeeld in de soundtrack van 'Out of Africa'.