TV-gids

De harmonische experimenten, verregaande chromatiek en vrije vormentaal van Giovanni de Macque bewijzen hoe opwindend het Napolitaanse klavierrepertoire is. Uit het klavieroeuvre van deze in Frans-Vlaanderen geboren componist, die voor de Gesualdo-familie in Napels werkte, presenteert barokexpert Jean-Marc Aymes zijn favoriete toccata's en canzona's.

Hans van Manen (1932) wordt internationaal erkend als een van de grootmeesters van het hedendaagse ballet. Van Manen creëerde ruim 150 balletten, die allemaal zijn onmiskenbare signatuur dragen: een heldere structuur, verfijnde eenvoud en een afkeer van overbodige franje. In de documentaire ‘Hans van Manen – Moving to Music’ (2022) blikt Van Manen terug op zijn leven, werk en de inspiratiebronnen voor zijn balletten vol drama en erotiek. De film bevat fragmenten uit enkele van zijn meest succesvolle balletten, waaronder het destijds controversiële Metaforen (1965) met de eerste mannelijke pas de deux, Adagio Hammerklavier (1973) en Sarcasmen (1981). Regisseur Reiner E. Moritz laat bovendien vrienden en collega’s als Ted Brandsen (Het Nationale Ballet), Martin Schläpfer (Wiener Staatsballett), en Van Manens partner Henk van Dijk aan het woord, waarmee de film een rijk en veelzijdig portret van de grote choreograaf geeft.

De Zwitserse dirigent Philippe Jordan en het Orchestre de l'Opéra national de Paris namen in 2014 en 2015 alle negen symfonieën van Ludwig van Beethoven op. In deze uitzending dirigeert Jordan Beethovens Symfonie nr. 3 in Es majeur, Op. 55, ‘Eroïca’. Deze symfonie werd gecomponeerd in 1803 en 1804 en geldt als een belangrijk keerpunt in zowel Beethovens oeuvre als in de westerse muziekgeschiedenis. Symfonie nr. 3 duurt langer dan alle eerdere symfonie. De gebruikelijke lange inleiding wordt vervangen door twee krachtige akkoorden, waarop de lage strijkers het hoofdthema introduceren. Het langzame tweede deel is een treurmars, gevolgd door een snel Scherzo. Het vierde en laatste deel wordt gedomineerd door een thema dat Beethoven al gebruikte in zijn muziek voor het ballet 'Die Geschöpfe des Prometheus'. Deze uitvoering werd in 2014 opgenomen in de Opéra Bastille in Parijs, Frankrijk.

De Italiaanse pianist Andrea Bacchetti (*1977) debuteerde als 11-jarige met het Italiaanse kamerorkest I Solisti Veneti onder leiding van Claudio Scimone. Hij speelde op internationale festivals en trad op in prestigieuze concertzalen over de hele wereld. Daarnaast verscheen hij met diverse gerenommeerde orkesten, waaronder de Lucerne Festival Strings, Camerata Salzburg, en het Praagse Kamerorkest. Tijdens dit recital speelt Bacchetti werk van J. S. Bach. Op het programma staat een selectie van Preludes en Fuga’s uit Bachs Das Wohltemperierte Klavier, Boek II: nr. 9 in E majeur, nr. 14 in fis mineur, nr. 15 in G majeur, nr. 20 in a mineur, nr. 2 in c mineur, nr. 1 in C majeur, nr. 4 in cis mineur, nr. 6 in d mineur, nr. 7 in Es majeur, nr. 8 in dis mineur en nr. 13 in Fis majeur. Bacchetti sluit het recital af met Bachs Aria variata alla maniera italiana in a mineur, BWV 989. Deze uitvoering werd op 9 december 2022 opgenomen in het Teatro Sociale di Camogli, Italië.

Deze film portretteert een zeer speciale vocalist en twee exceptionele barokcomponisten. De engelachtige stem van contratenor Philippe Jaroussky (1978) is tijdloos. De Fransman wordt gezien als een van de meest bijzondere countertenors van zijn generatie. Combineer dat met de muziek van Telemann en Bach en al snel is duidelijk dat de emotionele kracht en pure energie van hun werken door de eeuwen heen niet is afgenomen. Op het programma staan naast Telemanns Jesus liegt in letzten Zügen (Der sterbende Jesus) en Die stille Nacht (uit Der am Ölberg zagende Jesus) ook Bachs Vergnügte Ruh, beliebte Seelenlust (BWV 170) en Ich habe genug (BWV 82).

Na de eerste uitvoering in 1882 op de tweede Bayreuther Festspielen werd Richard Wagners Parsifal drie decennia nergens anders uitgevoerd. Daar kwam verandering in toen de Metropolitan Opera in New York de opera opnieuw uitvoerde, waarna Parsifal in toenemende mate aan populariteit won. Weinig interpretaties van Parsifal ontvingen zo veel positieve reacties als Nikolas Lehhnhoffs versie met de English National Opera in 1999. The Guardian omschreef de productie als "one of the best interpretations [they] had ever seen". Lehnhoff was ooit regie-assistent van operaregisseur Wieland Wagner, de kleinzoon van de legendarische componist en blaast met deze versie het epische verhaal nieuw leven in, zonder daarbij een totale renovatie te forceren, maar juist door vaak onderbelichte rollen in de schijnwerpers te zetten. Deze uitvoering door het Deutsches Symphonie-Orchester Berlin staat onder leiding van Kent Nagano en is opgenomen in het Festspielhaus Baden-Baden in 2004. Solisten zijn onder meer Thomas Hampson (Amfortas), Bjarni Thor Kristinsson (Titurel), Matti Salminen (Gurnemaz), Christopher Ventris (Parsifal), Tom Fox (Klingsor) en Waltraud Meier (Kundry).

Pianist Vadim Repin and Violist Murad Hüseynov perform Gara Garayev's Violin Sonata and 24 Preludes for Piano. Recorded at La Grange au Lac. Written and directed by Juliette Swierczewski and recorded at La Grange au Lac. Although Garayev is a 20th century composer, his music nonetheless carries allusions to romantic music. Murad, the main actor, will represent one of those characters carried by solitude that can be found in the romantic paintings of Friedrich. The overall atmosphere of the musical program is rather melancholic, tending either towards a certain musical lightness, or, on the contrary, towards drama. The production is a cinematographic accompaniment of the music and its performers.

J. S. Bachs zes Brandenburgse Concerten behoren tot zijn bekendste werken. Hij schreef ze tussen 1711 en 1720 en droeg ze in 1721 op aan Christiaan Lodewijk, markgraaf van Brandenburg. Om te vieren dat deze geliefde werken 300 jaar bestaan, maakte de Tsjechische klavecinist en dirigent Václav Luks met zijn vermaarde barokensemble Collegium 1704 in 2021 opnames van alle zes Brandenburgse concerten, op historische instrumenten. De Brandenburgse Concerten volgen de structuur van het Italiaanse concerto grosso, waarin een groep solo-instrumenten op de voorgrond treedt ten opzichte van het grote ensemble. In de Brandenburgse Concerten nemen de solisten afwisselende, virtuoze solo’s voor hun rekening. Bij deze uitvoering in de prachtige Spiegelzaal van het Duitse slot Köthen spelen Luks en Collegium 1704 Bachs Brandenburgse Concert nr. 3 in G-groot, BWV 1048. Dit concert werd geschreven voor drie violen, drie altviolen, drie cello’s en basso continuo. De vorm van het concert is opmerkelijk: de twee snelle delen worden gescheiden door een Adagio dat slechts bestaat uit één maat van twee akkoorden.

Een ontmoeting tussen ware muziekgiganten: Manfred Honeck dirigeert de Berliner Filharmoniker en cellist Yo-Yo Ma is solist! Succes gegarandeerd wanneer deze musici gezamenlijk het podium betreden tijdens een paasconcert in 2016 vanuit het Festspielhaus te Baden-Baden. Honeck is artistiek leider van het Pittsburgh Symphony Orchestra en maakte zijn succesvolle debuut met de Berliner Filharmoniker in 2013. Yo-Yo Ma speelt al sinds 1978 regelmatig samen met het orkest. Dit concert opent met Brahms’ Tragische Ouverture, Op. 81, gevolgd door Schumanns Celloconcert, Op. 129. Het orkest sluit af met een uitvoering van Tsjaikovski’s Symfonie Nr. 6, dat de titel ‘Pathétique’ draagt. Terwijl Schumann nooit een uitvoering van zijn eigen Celloconcert heeft gehoord, stierf Tsjaikovski slechts negen dagen nadat hij zelf de première dirigeerde van zijn Zesde Symfonie.

Quarteto Radamés Gnattali speelt Heitor Villa-Lobos' Strijkkwartet nr. 13 in het Palácio do Catete in Rio de Janiero in Brazilië. Dit ensemble werd opgericht in 2006 en bestaat uit Carla Rincón en Francisco Roa (violen), Fernando Thebaldi (altviool), en Hugo Pilger (cello). Het kwartet, dat zich specialiseert Braziliaanse muziek, is zeer actief in de muziekeducatie. Hun opname van de complete strijkkwartetten van Villa-Lobos is een grote verdienste en werd met enthousiasme onthaald door de internationale muziekpers. Op Villa-Lobos' Bachianas brasileiras na wordt het werk van de Braziliaanse componist voornamelijk in Latijns-Amerika uitgevoerd. Villa-Lobos wordt in zijn geboorteland op handen gedragen als componist, dirigent en docent. Hij heeft opera's, symfonieën, concerten, pianowerken, koormuziek en zeventien strijkkwartetten op zijn naam. Opgenomen in het Theatro Municipal, Rio de Janiero.

Sopraan Vassia Alati (Nederland/Griekenland, 1992) en pianist Yuto Kiguchi (Japan, 1989) vertolken ‘C’est l’extase langoureuse’ uit Claude Debussy’s Arriettes oubliées, L. 63, en ‘Fantoches’ uit Debussy’s Fêtes galantes, L. 86; Bart Vismans Het goud van Vermeer; ‘Lerchengesang’ uit Johannes Brahms’ Vier Gesänge, Op. 70; Franz Schubert’s Gruppe aus dem Tartarus, Op. 24, nr. 1, D. 583; ‘Now the leaves are falling fast’ uit Benjamin Britten’s On this island, Op. 11; en ‘I gria zoi’ (Het oude leven) uit Manolis Kalomiris’s Mayovotana (Magische kruiden), tijdens de halve finales van het Internationaal Vocalisten Concours 2021 – Lied Duo. Dit optreden werd opgenomen in Het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch.

Anton Bruckners Symfonie Nr. 9 kan worden beschouwd als zijn afscheid van het leven. Al toen Bruckner in 1887 aan het werk begon, zat zijn gezondheid hem dwars. Hij uitte de hoop dat "God mij genoeg tijd zal gunnen om het te voltooien", en tijdens de jaren die volgden werkte hij onvermoeibaar verder. In eind 1894 had hij alleen de eerste drie delen af. Toen hij op 11 oktober 1896 overleed, liet hij zes verschillende versies van de finale na, die geen van allen voltooid waren. Desalniettemin is het een monumentaal werk geworden, met de imposante grandeur van een kathedraal. De vele details van deze architectonische kolos komen verbazingwekkend transparant tot leven in de handen van dirigent Franz Welser-Möst en het Cleveland Orchestra. Het orkest nam in de laatste dagen van oktober 2007 een krachtige, afgemeten uitvoering van deze symfonie op in de prachtige Gouden Zaal van de beroemde Musikverein in Wenen: op ditzelfde podium werd het werk in 1903 voor het eerst uitgevoerd.

Het Maggio Musicale Fiorentino (Florentijnse Muzikale Mei) is het oudste opera- en kunstfestival van Italië. Het werd in 1933 opgericht om hedendaagse en in de vergetelheid geraakte opera’s op de planken te brengen. In de loop der jaren heeft het festival zich verbreedt, en zijn orkestrale concerten er een vaste waarde geworden. Tijdens de editie van 2021 van het festival leidt Sir John Eliot Gardiner het Orchestra del Maggio Musicale Fiorentino in een prachtig concertprogramma met Pjotr Iljitsj Tsjaikovski’s Symfonie nr. 2 in c-mineur, Op. 17, 'Klein-Russische', en Edward Elgars Variaties op een Origineel Thema, Op. 36, beter bekend als de Enigmavariaties. Tsjaikovski’s Symfonie nr. 2 uit 1872 draagt de bijnaam 'Klein-Russische', omdat de componist er volksmelodieën uit Oekraïne in verwerkte, dat destijds wel als 'Klein-Rusland' werd aangeduid. Elgars orkestrale Enigmavariaties uit 1899 bestaan uit een thema en veertien variaties, waarbij elke variatie een muzikale schets is van een van de vrienden van de componist. Deze uitvoering werd opgenomen in het Teatro del Maggio Musicale Fiorentino in Florence, Italië, in 2021.

Antonio Mormone (1930-2017), een invloedrijke talentscout binnen de klassieke muziek, leeft voort als de naamgever van de Premio Internazionale Antonio Mormone (PIAM), die wordt uitgereikt aan de winnaar van het gelijknamige Italiaanse muziekconcours. De eerste editie van dit concours, dat plaatsvond op verschillende locaties in Milaan in de periode 2019-2021, was gewijd aan de piano. Eén van de deelnemende pianisten, Ying Li (China, 1997) speelt Wolfgang Amadeus Mozarts Sonate nr. 13 in Bes-groot, K. 333, en Béla Bartóks Sonate, BB 88, Sz.80. Deze uitvoering werd in juni 2021 opgenomen in het Nuovo Teatro Ariberto in Milaan.

In dit buitengewone recital, in 2019 opgenomen in het Parijse Théâtre des Champs-Élysées, laten de zussen Berthollet Camille (cello) en Julie (viool) zich bijstaan door pianist Guillaume Vincent en het Ensemble Appassionato onder leiding van Mathieu Herzog. De twee muzikale zussen hebben een repertoire uitgekozen wat genres en tijdperken overstijgt: zij verkennen het complete expressieve palet waar viool en cello over beschikken, van de barok van Antonio Vivaldi tot de jazz van Django Reinhardt en Stéphane Grappelli. Onder de werken op het programma zijn Johannes Brahms' Hongaarse dansen nr. 5 en 6, Karl Jenkins' 'Palladio', Alan Silvestri's 'Theme from Forrest Gump', Robert Schumanns Pianokwintet, Op. 44, John Corigliano's 'The Red Violin', David Poppers Hongaarse Rhapsody, Op. 68, 'Minor Swing' van Reinhardt en Grappelli, en Vittorio Monti's 'Csárdás'.