TV-gids

Het muzikale collectief Les Dissonances werd in 2004 opgericht door violist David Grimal. Het ensemble werkt zonder dirigent en is samengesteld uit musici uit de best aangeschreven Europese orkesten, internationale solisten, en jong talent. In dit programma speelt Les Dissonances Ludwig van Beethovens Symfonie nr. 5 in c-klein, Op. 67. Beethoven schreef Symfonie nr. 5 in de periode 1804-1808. Hij rondde het werk vrijwel gelijk af met zijn ‘Pastorale’ Symfonie nr. 6. Beide symfonieën werden voor het eerst uitgevoerd tijdens hetzelfde, volledig aan Beethoven gewijde concert op 22 december 1808. De Symfonie nr. 5 is uitgegroeid tot één van de bekendste werken van de klassieke muziek. Het begint met het beroemde, vier noten tellende motief, dat vaak wordt gezien als de muzikale manifestatie van het ‘aankloppende noodlot’. Dit ritmische figuur keert in verschillende gedaantes terug in alle drie delen van de symfonie. Het tweede deel bestaat uit een reeks lyrische variaties op twee thema’s. Het derde deel begint kalmpjes, maar mondt uit in een reprise van het ritme van het terugkerende motief door de schetterende blazerssectie. Het deel gaat ononderbroken over in het vierde deel, dat triomfantelijk besluit in C-groot. Deze uitvoering werd in 2015 opgenomen in de Philharmonie de Paris, Frankrijk.

De in Rusland geboren dirigent Semyon Bychkov leidt het Sinfonieorchester Köln in een uitvoering van Gustav Mahlers Das Lied von der Erde (1908). Solisten in deze opname uit 2001 vanuit de Kölner Philharmonie in Duitsland zijn mezzosopraan Waltraud Meier en tenor Torsten Kerl. Das Lied von der Erde is een symfonische liederencyclus voor twee stemmen en een groot orkest. In de zes delen wisselen de solisten elkaar af. De delen zijn geënt op gedichten naar oud-Chinese bronnen uit Die chinesische Flöte (‘De Chinese fluit’), bewerkt door Hans Bethge (1876-1946). De beelden van aardse schoonheid en vergankelijkheid die deze gedichten opriepen brachten Mahler in vervoering.

Hoewel de grote Italiaanse componist Giuseppe Verdi zelf nooit werd toegelaten aan het Conservatorium in Milaan draagt dit beroemde instituut inmiddels wel zijn naam: ‘Conservatorio Giuseppe Verdi’. Onder de talloze talenten die hier wel de basis voor hun carrière legden zijn Giacomo Puccini, Alfredo Catalani, Claudio Abbado, Riccardo Chailly, Luigi Einaudi, Daniele Gatti, en Gianandrea Noseda. De vermaarde dirigent Noseda (*1964) geldt als één van de belangrijkste dirigenten van zijn generatie. Hij gaf onlangs een grote masterclass orkestdirectie aan het Conservatorio Giuseppe Verdi, waaraan studenten uit binnen- en buitenland deelnamen. Samen met een selecte groep studenten werkte hij drie dagen lang om een gevarieerd concertprogramma in te studeren. In deze documentaire ziet u hoe deze jonge, talentvolle musici composities van Mozart, Tsjaikovski, en Stravinsky instuderen onder de bezielende leiding van Maestro Gianandrea Noseda zelf.

Das Rheingold vormt de proloog tot Richard Wagners Ringcyclus. Deze uitvoering van de Staatsoper Stuttgart uit 2003 staat onder leiding van dirigent Lothar Zagrosek met in de hoofdrollen Wolfgang Probst, Motti Kastón, Bernhard Schneider, Robert Künzli, Esa Ruuttunen, Eberhard Francesco Lorenz en Roland Bracht. Met een prachtige orkestratie en een feilloos gevoel voor drama verklaart deze eerste opera hoe de Rijndochters de Ring verloren, en hoe deze in handen kwam van Alberich de Nibelung, Wotan, de oppergod, en Fafner, de reus. Telkens als de ring in andere handen overgaat, treft de vloek de nieuwe drager. Dit zal zo doorgaan totdat de ring terugkeert bij de rechtmatige eigenaars, de Rijndochters.

Dirigent Jan Latham-Koenig voert het Symfonieorkest Vlaanderen aan in een uitvoering van Edvard Grieg’s Pianoconcert in a-klein, Op. 16. De Franse pianist Pascal Amoyel is de solist. Grieg schreef het werk, waarvoor hij inspiratie putte uit de Noorse volksmuziek, in 1868. Het is het enige concert van de componist. De première vond plaats op 3 april 1869 in de Deense hoofdstad Kopenhagen, met Edmund Neupert als solist, en werd enthousiast ontvangen. De Noorse première volgde enkele maanden later. Deze opname vond plaats in het Concertgebouw van de Belgische stad Brugge op 21 april 2016.

Het muzikale collectief Les Dissonances werd in 2004 opgericht door violist David Grimal. Het ensemble werkt zonder dirigent en is samengesteld uit musici uit de best aangeschreven Europese orkesten, internationale solisten, en jong talent. In dit programma speelt Les Dissonances Wolfgang Amadeus Mozart’s Vioolconcert nr. 4 in D-groot, K. 218 met Grimal als solist. Op zijn eerste vioolconcert na schreef Mozart zijn andere vioolconcerten, vier in getal, in 1775, toen hij concertmeester was aan het Salzburgse hof. Van zijn vijf vioolconcerten behoort deze vierde tot de bekendste. Deze uitvoering werd in 2014 opgenomen in Cité de la Musique in Frankrijk.

Aleksandar Madžar is de solist in Mozarts Pianoconcert Nr. 27, KV 595. Het Royal Philharmonic Orchestra staat onder leiding van André Previn. Deze uitvoering is opgenomen in Schloss Schönbrunn in Wenen. In 1791, toen zijn korte leven door een alsmaar verslechterende gezondheid op zijn einde liep, greep Mozart terug op een compositiestijl die hem nauw aan het hart lag: het pianoconcert. In het laatste deel van zijn Pianoconcert Nr. 27, een opmerkelijk opgewekte en positieve compositie, schotelt Mozart de luisteraars een lyrische melodie voor die doet denken aan een kinderliedje. Het werk wekt de blijheid van de lente op en refereert wellicht aan zijn onbezorgde jeugd, toen het wonderkind voor het eerst ‘Mozart on Tour’ werd.

Het Tafelmusik Baroque Orchestra, ookwel bekend onder de naam Tafelmusik, is een in Toronto gehuisvest barokorkest, gespecialiseerd in oude muziek. Het ensemble staat onder de muzikale leiding van violiste Jeanne Lamon. In Galileo Project: Music of the Spheres (‘De Muziek der Sferen’) staat muziek van Monteverdi, Vivaldi, Bach en Händel op het programma. De uitvoering wordt op de achtergrond voorzien van beelden waarop onder meer de Hubble-telescoop, NASA en Canadese astronauten te bewonderen zijn. Ontdek deze interessante combinatie tussen kunst, wetenschap en cultuur uit de 17e en 18e eeuw in een betoverend concert dat een eerbetoon vormt aan Galileo’s eerste demonstratie van de telescoop. Acteur Shaun Smyth is de verteller in een magische decor ontworpen door Marshal Pynkoski, waarin de musici rond lijken te zweven. Geproduceerd en geschreven door Alison Mackey.

De Britse dirigent Robin Ticciati dirigeert het London Symphony Orchestra (LSO) in een uitvoering van William Walton’s Altvioolconcert en Johannes Brahms' Symfonie nr. 4 in e-mineur, op. 98. Toen de jonge Walton in 1927 zijn Altvioolconcert in première bracht, veroorzaakte dat in heel Europa een sensatie: een componist van in de twintig die een verwaarloosd instrument nam en er met een ongekende verbeeldingskracht en kracht voor schreef. Altvioolvirtuoos Antoine Tamestit is de solist in dit concert. Brahms' Symfonie nr. 4 zou zijn laatste grote werk zijn - maar uit elke noot spreekt het creatieve vuur. Dit concert, waarin jeugdige genialiteit gecombineerd is met muziek die voortvloeide uit een diepe betrokkenheid bij het leven, werd op 14 oktober 2021 opgenomen in LSO St. Luke's aan Old Street in Londen, Verenigd Koninkrijk.

De twee 'Sonates voor klarinet en piano Op. 120' van Johannes Brahms ontstonden in 1894. Zij zijn enigszins door Mozart geïnspireerd en in geen van beide sonates treft men een 'echt' langzaam deel aan. Brahms schreef deze stukken voor de violist en klarinettist Richard Mühlfeld [1856-1907], die in het orkest van de Hertog van Meiningen speelde en vanaf de jaren '70 van de 19e eeuw een grote reputatie verwierf. Hij maakte een internationale carrière en introduceerde Brahms' klarinetkwintet in 1892 in London. De sonates vormen de laatste instrumentale composities van Brahms. De vierdelige 'Sonate Op. 120 Nr. 1 in f' opent met een helder 'Allegro apassionato' in mineur. De drie hierop volgende delen [in majeur] zijn optimistischer van stemming en rijk aan zangerige, gevoelige en dromerige momenten. De finale is vooral speels van aard. Henk de Graaf, klarinet, Daniël Wayenberg piano.

Pianist Carter Johnson (Canada, 1996) treedt op met het CMIM ensemble, bestaande uit drie strijkers van het Symfonieorkest van Montreal, in een uitvoering van het eerste deel, Sostenuto assai – Allegro ma non troppo, van Robert Schumanns Pianokwartet in Es-groot, Op. 47. Dit optreden vond plaats in de kamermuziekronde van het uit twee delen bestaande halve finale van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

‘Requiem’ – het eerste woord van de dodenliturgie – is synoniem geworden voor een genre dat inmiddels meer dan vijf eeuwen op de teller heeft staan. Het allereerste volledige en meerstemmige requiem staat op het conto van de polyfonist Johannes Ockeghem. Zijn baanbrekende compositie effende de weg voor Pierre de la Rue, die op zijn beurt een spectaculaire constructie bouwde uit bestaande melodieën.

De afgelopen zestig jaar is er vrijwel niemand van grotere invloed geweest op hedendaagse muziek dan Pierre Boulez. Al vanaf zijn vroege jaren heeft hij de reputatie een koene voorvechter te zijn van de avant-garde. Met zijn composities, interpretaties en ideeën heeft hij een groot stempel gedrukt op de internationale muziekwereld: niet alleen als componist en dirigent maar ook als muziekfilosoof en leraar. Deze documentaire van Gunter Atteln en Angelika Stiehler richt zich op Boulez' werk voor de Lucerne Festival Academy en is een hommage aan de Fransman ter gelegenheid van zijn 85e verjaardag op 26 maart 2010.

Franz Welser-Möst dirigeert het Cleveland Orchestra in een concertprogramma met werken van Johannes Brahms (1833-1897). Het concert opent met de Akademische Festouvertüre, Op. 80. Brahms componeerde het werk ter ere van de Universiteit van Breslau, waar de componist een eredoctoraat ontving in de filosofie. Na deze ouverture volgt Brahms' Vioolconcert in D, Op. 77. Soliste is de vermaarde Duitse violiste Julia Fischer (1983). Brahms componeerde het werk speciaal voo vioolvirtuoos Joseph Joachim, die het schaarde onder de 'vier grote Duitse vioolconcerten', naast die van Beethoven, Bruch en Mendelssohn. Dit concert is opgenomen in de Severance Hall te Cleveland, VS in 2014.