TV-gids

Het Deens Nationaal Symfonieorkest duikt in een schat aan fantasiewerelden met dit betoverende concertprogramma. Onder leiding van de Duitse dirigent Christian Schumann bundelen het Deens Nationaal Symfonieorkest, het Deens Nationaal Concertkoor en het Deens Nationaal Juniorenkoor hun krachten om de muziek van de populairste fantasy-films, tv-series en videogames uit te voeren, waaronder The Lord of the Rings, Harry Potter, Highlander en The Chronicles of Narnia. Solisten zijn de Deense sopraan Christine Nonbo Andersen, de Koreaanse percussionist Jihye Kim, de Noorse mezzosopraan Tuva Semmingsen, de Zweedse bas Johan Karlström en de Britse acteur David Bateson. Deze uitvoering werd in juni 2019 opgenomen in het DR Koncerthuset in de Deense hoofdstad Kopenhagen.

Op haar zevende maakte de Argentijnse pianist Martha Argerich haar debuut met Ludwig van Beethovens Pianoconcert nr. 1 in C-groot, Op. 15, een werk dat haar hele carrière aan haar verbonden is gebleven. De gelauwerde pianist speelt ‘haar’ werk op het Lucerne Festival met het Festivalorkest van Luzern onder leiding van de Zweedse dirigent Herbert Blomstedt, die zijn festivaldebuut maakt met het orkest. Ook Beethovens Symfonie nr. 2 in D-groot, Op. 36 staat op het programma. Deze uitvoeringen werden in augustus 2020 opgenomen in het Zwitserse Cultuur- en Congrescentrum Luzern (KKL).

J. S. Bachs zes Brandenburgse Concerten behoren tot zijn bekendste werken. Hij schreef ze tussen 1711 en 1720 en droeg ze in 1721 op aan Christiaan Lodewijk, markgraaf van Brandenburg. Om te vieren dat deze geliefde werken 300 jaar bestaan, maakte de Tsjechische klavecinist en dirigent Václav Luks met zijn vermaarde barokensemble Collegium 1704 in 2021 opnames van alle zes Brandenburgse concerten, op historische instrumenten. De Brandenburgse Concerten volgen de structuur van het Italiaanse concerto grosso, waarin een groep solo-instrumenten op de voorgrond treedt ten opzichte van het grote ensemble. In de Brandenburgse Concerten nemen de solisten afwisselende, virtuoze solo’s voor hun rekening. Bij deze uitvoering in de prachtige Spiegelzaal van het Duitse slot Köthen spelen Luks en Collegium 1704 Bachs Brandenburgse Concert nr. 4 in G-groot, BWV 1049. Dit concert bevat solo’s door twee blokfluiten en een viool. De blokfluiten spelen een opvallende rol in het tweede deel van dit concert, terwijl de viool de snelle eerste en derde delen domineert.

De documentaire 'Heavenly Voices – The legacy of Farinelli' (2012) vertelt het verhaal van de castraat in de muziek: zangers die op jonge leeftijd werden gecastreerd om hun hoge stem te behouden, een wrede praktijk die voornamelijk in de zeventiende en achttiende eeuwen in zwang was. In die twee eeuwen liet het Europese publiek zich betoveren door de optredens van de castraten, waarbij succesvolle castraten als Farinelli opklommen tot hoge maatschappelijke posities en goed geld verdienden. Tegenwoordig worden voor castraten geschreven rollen vaak uitgevoerd door countertenoren. In deze documentaire bespreken countertenoren Max Emanuel Cenčić, Philippe Jaroussky, Andreas Scholl, Franco Fagioli en Jochen Kowalski de wereld van de barokopera. 'Heavenly Voices' is een film van Gino Pennacchi (schrijver) en Alessandro Scillitani (regie).

In mei en juni 2021 vierde de Argentijnse sterpianiste Martha Argerich haar 80e verjaardag met optredens in het Franse kasteel van Chantilly. In dit concert, opgenomen tijdens het festival Les Coups de Cœur de Chantilly, wordt Argerich vergezeld door drie muzikanten die haar nauw aan het hart liggen: cellist Mischa Maisky, violist Maksim Vengerov en pianist Iddo Bar-Shaï. Ze treden op met het orkest Les Siècles onder leiding van de Roemeens-Oostenrijkse dirigent Ion Marin. Het concert begint met Ludwig van Beethovens Tripelconcert in C majeur, op. 56, met Argerich, Vengerov en Maisky als solisten. Dit werk uit 1803 is Beethovens enige concerto voor meer dan één solo-instrument. Hierna volgt Camille Saint-Saëns’ muzikale suite Le carnaval des animaux (Het carnaval der dieren), waarin Argerich en Bar-Shaï de pianisten zijn. Deze muzikale suite uit 1886 bestaat uit 14 delen, die elk een ander dier uitbeelden. Het werk werd in 1922 postuum gepubliceerd, omdat Saint-Saëns vreesde dat zijn dierlijke miniaturen, vol muzikale grapjes, zijn reputatie als serieuze componist zouden schaden. Deze uitvoering werd op 4 mei 2021 opgenomen in het Château de Chantilly.

Sir Simon Rattle dirigeert het London Symphony Orchestra (LSO) in een concertprogramma met Antonín Dvořák’s Scherzo Capriccioso in Des-groot, op. 66, en delen uit de tweede akte van Pjotr Iljitsj Tsjaikovski’s geliefde ballet De Notenkraker (1892). Uit Dvořák’s Scherzo Capriccioso (1883) spreekt de periode van persoonlijke crisis waar de componist tijdens het schrijven in verkeerde. Het werk verraadt constante stemmingswisselingen en een voortdurend gevoel van innerlijke rusteloosheid. In de muziek van De Notenkraker combineerde Tsjaikovski gedenkwaardige melodieën met een kleurrijke orkestratie, waarmee hij luisteraars al decennialang betovert. Deze uitvoering werd op 18 maart 2021 opgenomen in LSO St Luke's in Londen, Verenigd Koninkrijk.

De gevierde Duitse violist Isabelle Faust speelt twee van J. S. Bachs werken voor viool solo: de Partita nr. 2 in d-klein (BWV 1004), en de Sonate nr. 3 in C-groot (BWV 1005). Beide werken behoren tot de beroemde collectie Sonates en Partita’s voor viool solo (BWV 1001-1006). Partita nr. 2 bestaat uit vier dansen, met tot besluit de beroemde Chaconne, een monumentaal werk binnen het vioolrepertoire. In deze chaconne werkt Bach een reeks variaties op een thema uit, waarin hij allerlei complexe harmonische mogelijkheden verkent. Sonate nr. 3 bevat een uitgebreide fuga, waarin Bach gebruikt maakt van allerlei geavanceerde contrapunttechnieken. In dit geweldige concertprogramma toont Faust haar vlekkeloze beheersing van Bachs technisch veeleisende stukken. Deze uitvoering uit 2020 werd opgenomen in de Thomaskirche in het Duitse Leipzig.

Franz Welser-Möst dirigeert het Cleveland Orchestra en Chorus in een concert met uitvoeringen van Richard Strauss' Metamorphosen (Een studie voor 23 solostrijkers) en Mozarts Requiem, K. 626. De solisten zijn Siobhan Stagg (sopraan), Avery Amereau (alt), Ben Bliss (tenor) en Anthony Robin Schneider (bas). Dit concert werd opgenomen in maart 2023 in Severance Hall, Cleveland.

Pianist Vadim Repin and Violist Murad Hüseynov perform Gara Garayev's Violin Sonata and 24 Preludes for Piano. Recorded at La Grange au Lac. Written and directed by Juliette Swierczewski and recorded at La Grange au Lac. Although Garayev is a 20th century composer, his music nonetheless carries allusions to romantic music. Murad, the main actor, will represent one of those characters carried by solitude that can be found in the romantic paintings of Friedrich. The overall atmosphere of the musical program is rather melancholic, tending either towards a certain musical lightness, or, on the contrary, towards drama. The production is a cinematographic accompaniment of the music and its performers.

Misha Mengelberg, het vergeten is begonnen. Hij wacht op een taxi die hij niet gebeld heeft om naar een optreden te gaan dat niet plaats zal vinden. Een film van Cherry Duyns waarin hij pianist Misha Mengelberg volgt tijdens zijn laatste buitenlandse tournee met zijn ensemble ICP (Instant Composers Pool). Bandleider, componist en pianist Misha Mengelberg viel een aantal jaren geleden ten prooi aan dementie. Cherry Duyns volgt dit icoon van de Europese jazz tijdens een week van optredens in de Londense jazzclub Vortex, wat gezien zijn verslechterende toestand zeker zijn laatste buitenlandse optreden zal zijn. De bandleden maken zich op voor het lang uitgestelde afscheid van Mengelberg, met wie ze decennia hebben samengespeeld. Muziek maken is als ademhalen voor Mengelberg, maar nu hij op voet van oorlog leeft met zijn brein, rijst de vraag hoe lang hij nog kan spelen met zijn ensemble ICP (Instant Composers Pool). Duyns vraagt het voorzichtig aan de bandleden: moet hij niet tegen zichzelf in bescherming worden genomen? Nee, antwoordt er één resoluut. Dat Mengelberg ondanks zijn ziekte nog altijd met het ensemble op het podium staat, past in zijn esthetiek waarin iedereen mee mag doen. Hij houdt immers van verwarring en gekte. Mengelberg heeft in heldere momenten nog steeds een ongezouten mening over mede-componisten als John Cage ('tamelijk vijandige muziek') en Chopin ('ijzingwekkend saai en vervelend'). En in een speels moment gebruikt hij zijn wandelstok om de piano te bespelen. Toch rijst de onontkoombare vraag of het ensemble wel kan voortbestaan zonder hem als spil.

Andreas Spering dirigeert philharmonie zuidnederland in een uitvoering van de "Rosamunde Ouverture" (D. 644) van Franz Schubert (1797-1828). Opgenomen in het Muziekgebouw Eindhoven in 2015. Schubert componeerde deze ouverture aanvankelijk voor Georg Ernst von Hofmanns toneelstuk Die Zauberharfe, en werd als zodanig ten gehore gebracht op 19 augustus, 1820. Drie jaar later werd de ouverture opnieuw gebruikt voor Helmina von Chézy's toneelstuk 'Rosamunde'. De libretto's van Chézy (1783-1856) waren weinig succesvol en Schuberts contributie aan Rosamunde zou de productie gered hebben.

In dit concert geeft Herbert Blomstedt voor de allerlaatste keer leiding aan het Gewandhausorchester en Kammerchor tijdens het Bachfest te Leipzig in 2005. Na zeven succesvolle jaren zwaait de maestro af met een uitvoering van J. S. Bachs Hohe Messe in b-klein (BWV 232). Solisten zijn Ruth Ziesak (sopraan), Anna Larsson (alt), Christoph Genz (tenor) en Dietrich Henschel (bas). De muziek is gezet op de vaste onderdelen van de Rooms-Katholieke mis (Ordo Missae), het zogeheten Ordinarium. De Hohe Messe is een van de laatste composities die Bach voltooide, slechts een jaar voor zijn dood in 1750. Het Bachfest Leipzig wordt sinds 1999 georganiseerd en geldt als het een van de belangrijkste festivals gewijd aan J. S. Bachs muziek.

Misha Fomin voerde in november 2020 romantische pianowerken uit in Concertgebouw Amsterdam. Zijn recital ging van start met Ludwig van Beethovens Pianosonate nr. 10, op. 14/2, en sonate nr. 15, op. 28 'Pastorale'. Het concert ging verder met een uitvoering van Frédéric Chopins Nocturne op. 9/1, Etude op. 25/7, en Johannes Brahms' technisch veeleisende 'Variaties op een Thema van Paganini', op. 35 (Boek II). Als toegift keerde Fomin terug voor Chopin/Liszt's Chant Polonais nr. 5 'Meine Freunden'.

‘Messiah’ vertelt het levensverhaal van Christus. Een verhaal vol passie, vuur en goddelijke opoffering. Het is het bekendste werk van Georg Friedrich Händel. De componist schreef het Engelstalige oratorium in 1741 in een tijdsbestek van slechts drie weken. Vanaf de première in 1742 in Dublin is dit werk met als grote hit het ‘Hallelujah’ nog altijd immens populair. Deze uitvoering van Händels Messiah door het Nederlandse ensemble Ribatutta Music staat onder leiding van dirigent Dick Duijst en is opgenomen in de Grote Kerk in Ermelo. Solisten zijn Elvire Beekhuizen (sopraan), Rosina Fabius (alt), Oscar Verhaar (countertenor) Satriya Krisna (tenor) en Hans Voschezang (bas). Ribattuta Musica is een professioneel ensemble in een authentieke en kleine bezetting.

De Rückert-Lieder zijn een verzameling van vijf kunstliederen van Mahler, op gedichten van Friedrich Rückert, die zijn gave voor intieme en diep persoonlijke muzikale expressie tonen in een stijl die eenvoud in evenwicht brengt met diepe emotionele complexiteit.

Het toonaangevende Franse strijkkwartet Quatuor Ébène wijdde een opmerkelijk en ambitieus project aan de 250ste geboortedag van Ludwig van Beethoven (1770-1827): het viertal nam álle werken voor strijkkwartet van de grote componist op. Vijf jaar lang dompelden violisten Pierre Colombet en Gabriel Le Magadure, altvioliste Marie Chilemme, en cellist Raphaël Merlin zich onder in die 650 pagina’s bladmuziek, waar Beethoven drie decennia lang zijn creativiteit in uitte. Hun inspanningen culmineerden in de herfst van 2020 in de integrale uitvoering van deze werken tijdens zes indrukwekkende concerten in de Philharmonie de Paris. Quatuor Ébène verkende elk facet van Beethovens strijkkwartetrepertoire: van de jeugdige Opus 18 strijkkwartetten tot de kwartetten Rasumovsky, Harp, en Serioso (Opus 59, 74, en 95) uit zijn middenperiode, en ten slotte de diepgang van zijn late kwartetten (Opus 127 tot 135). In deze uitzending speelt Quatuor Ébène Beethovens Strijkkwartet nr. 3 in D, Op. 18 nr. 3; Strijkkwartet nr. 11 in F, Op. 95, “Quartetto Serioso”; en Strijkkwartet nr. 8 in e, Op. 59, nr. 2, "Rasumovsky". Deze concertuitvoering werd op 23 november 2020 opgenomen in de Philharmonie de Paris.

De vertolkingen van de muziek van Sergej Rachmaninov door de Russische pianist Nikolaj Loeganski worden over de hele wereld geprezen. In dit geweldige recital presenteert de grote pianist werken van die Russische romantische componist, naast muziek van Ludwig van Beethoven en Alexander Glazoenov. Loeganski begint zijn concert met Beethovens Pianosonate nr. 14 in cis mineur, Op. 27 nr. 2, 'Mondschein', gevolgd door Alexander Glazoenovs Pianosonate nr. 2 in e mineur, Op. 75. Vervolgens speelt Loeganski een selectie werken van Rachmaninov: Rachmaninovs pianotranscriptie van J.S. Bachs Partita nr. 3 in E majeur; een selectie uit Études-Tableaux (nrs. 1, 2, 4 en 8, Op, 33, en nrs. 5 en 6, Op. 39); Lila (Op. 21, nr. 5); Prelude in c mineur, Op. 23 nr. 7; en Rachmaninovs transcriptie van Pjotr Iljitsj Tsjaikovski's Wiegelied (Op. 16 nr. 1). Dit recital werd opgenomen in Concertzaal Tsjaikovski in Moskou, Rusland, op 4 juni 2021.

Hans van Manen (1932) wordt internationaal erkend als een van de grootmeesters van het hedendaagse ballet. Van Manen creëerde ruim 150 balletten, die allemaal zijn onmiskenbare signatuur dragen: een heldere structuur, verfijnde eenvoud en een afkeer van overbodige franje. In deze hommage aan de grote choreograaf dansen solisten van Het Nationale Ballet drie hoogtepunten uit Van Manens omvangrijke oeuvre. Het programma opent met Metaforen (1965) op muziek van Daniel-Jean-Yves Lesur’s Variations voor orgel en strijkers—een baanbrekend werk met een van de eerste mannelijke pas de deux, dat destijds als provocerend werd beschouwd. Dan volgt Adagio Hammerklavier (1973), op het derde deel, Adagio sostenuto, uit Beethovens Hammerklaviersonate, Op. 106. Het programma wordt afgesloten met Frank Bridge Variations (2005), op Benjamin Brittens Variations on a Theme of Frank Bridge, Op. 10. Deze uitvoering werd in 2017 opgenomen in Opéra Berlioz, Le Corum in Montpellier, Frankrijk.

De Argentijnse dirigent en klavecinist Leonardo García Alarcón leidt zijn ensemble Cappella Mediterranea in een programma gewijd aan Italiaanse barokmuziek. Het ensemble speelt een aantal prachtige barokwerken van Francesco Cavalli, een vooraanstaand componist uit het Venetië van de 17e eeuw, en twee van zijn bekendste leerlingen, Barbara Strozzi en Antonia Bembo. De Argentijnse sopraan Mariana Flores zingt de vocale werken. Op het programma staat Strozzi’s Sino alla morte. Deze opname vond plaats in de magnifieke Église Notre-Dame in Sablé-sur-Sarthe, Frankrijk, op 26 augustus 2020.

Arvo Pärt baseerde zijn ‘Kanon Pokajanen’ (uit ‘Boetepsalmen’, 1995-97) op de kanon van boete en berouw zoals die al in de vroegste Slavisch-Christelijke manuscripten, uit de zesde eeuw na Christus, is terug te vinden. De kanon staat symbool voor de verandering, de overgang tussen dag en nacht, het Oude en het Nieuwe Testament, de profetie en de vervulling, het hier en het hiernamaals. Toegepast op de mens handelt het over de grens tussen het menselijke en het goddelijke, zwakheid en sterkte, lijden en verlossing, sterven en onsterfelijkheid. Deze ‘Kanon Pokajanen’ wordt in deze uitzending uitgevoerd door het Vlaamse kamerkoor Aquarius. Dit kamerkoor loopt in Vlaanderen voorop als het gaat om nieuwe muziek en nieuwe concertvormen. ‘Kanon Pokajanen’ is hier een goed voorbeeld van. De zangers staan niet op een podium, maar stellen zich op in een kring middenin een kerk. De donkere kerk wordt slechts verlicht door kaarsen en de lichtjes op de lessenaars. De zangers komen in processie binnen, stellen zich op in een kring, en zingen vervolgens een kleine twee uur lang.

Het muzikale collectief Les Dissonances werd in 2004 opgericht door violist David Grimal. Het ensemble werkt zonder dirigent en is samengesteld uit musici uit de best aangeschreven Europese orkesten, internationale solisten, en jong talent. In dit programma speelt Les Dissonances Johannes Brahms’ Symfonie nr. 4 in e-klein, Op. 98. Brahms voltooide zijn laatste symfonie in 1885. Hij dirigeerde de geslaagde première van het werk in oktober van datzelfde jaar in de Duitse stad Meiningen. De finale van de symfonie bestaat uit een chaconne, een op variaties gebaseerde vorm die de fascinatie van de componist voor barokmuziek weerspiegelt. In dit deel leent Brahms een acht maten tellend thema uit J. S. Bachs cantate ‘Nach dir, Herr, verlanget mich’, BWV 150. Het deel opent met het thema en gaat dan over in een reeks variaties met allemaal datzelfde herhaalde thema in de bas. Deze uitvoering werd in 2014 opgenomen in de Opéra de Dijon, Frankrijk.