TV-gids

Jeffrey Tate dirigeert het English Chamber Orchestra in een uitvoering van Mozarts ‘Jupiter’ Symfonie Nr. 41 (KV. 551). Deze symfonie is de laatste in een set van drie die Mozart schreef in de zomer van 1788. De symfonie staat bekend om zijn speelse, humorische karakter en uitbundige energie. Vanwege de betrekkelijk lange tijdsduur verwierf het de bijnaam ‘Jupiter’. Mozart componeerde vaak voor een opdrachtgever, zichzelf of vrienden en collega’s. Deze symfonie is echter voor zover bekend niet in opdracht geschreven. Het zou daarom goed kunnen dat Mozart het werk componeerde in de hoop het te verkopen of te presenteren tijdens één van zijn Weense concertseries.

Dirigent Herbert Blomstedt en het Gewandhausorchester nemen ons mee op een muzikale reis naar de Tsjechische Republiek in dit concert uit 2020 vanuit het Gewandhaus in Leipzig. Het concert begint met de Symfonie in D-groot, Op. 23 uit 1821 van de Boheemse componist Jan Václav Hugo Voríšek. Al werd dit werk – Voríšek’s enige symfonie – nooit uitgevoerd tijdens het leven van de componist, het behoort tegenwoordig tot één van zijn vaakst gespeelde werken. Ook op het programma staat Wolfgang Amadeus Mozarts Symfonie nr. 38 in D-groot, K. 504. Dit werk, dat in première ging toen Mozart in 1787 in Praag verbleef, wordt wel de ‘Praagse’ symfonie genoemd.

Het enorme aantal opnames van - en publicaties over - Franz Schuberts Liedcyclus ‘Winterreise’ laat wel zien wat voor groots werk het is. Toch zijn kenners het nog altijd niet eens of het strikt genomen wel een cyclus is. De 24 liederen, op tekst van dichter Wilhelm Müller, verschenen op twee verschillende momenten in publicatie: in februari en oktober 1827. De verhaallijn van Müllers gedichten lijkt eenvoudig: een jongeman wordt afgewezen in de liefde en vertrekt hartje winter op een doelloze reis. De muziek is vrij somber van sfeer. In deze uitvoering zingt bariton Thomas Quasthoff Winterreise, op piano begeleid door Daniel Barenboim. Deze uitvoering werd opgenomen in de Philharmonie Berlijn in Duitsland.

Pianist Jakub Kuszlik (Polen, 1996) vertolkt Reflets dans l’eau uit Claude Debussy’s Images (boek I), en Frédéric Chopin’s Sonate nr. 3 in b-klein, Op. 58, tijdens de eerste ronde van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

De documentaire Mozart in Vienna ('Mozart in Wenen') onderzoekt hoe Mozart de eerste freelance-componist ooit werd, en daarmee de zeggenschap over zijn composities volledig in eigen hand hield. Na zijn bezoeken aan Salzburg en Parijs kwam Wolfgang Amadeus Mozarts carrière goed van de grond in Wenen. Hij trad veel op als pianist, en nadat zijn opera Die Entführung aus dem Serail in 1782 een groot succes werd, rees zijn ster als componist: doordat de opera in heel Duitssprekend Europa werd uitgevoerd, stroomden de vervolgopdrachten binnen. Nadat Mozart rond 1784 in Wenen bevriend raakte met Joseph Haydn droeg hij zijn zes strijkkwartetten op aan Haydn, die bekend stond als de vader van het strijkkwartet. We prijzen ons gelukkig dat we nog altijd kunnen genieten van de geweldige composities die Mozart in Wenen schreef!

Ter gelegenheid van Internationale Vrouwendag geven violiste Laura Marzadori en pianist Andrea Bacchetti, beiden Italianen, een prachtig concert in het Teatro Sociale di Camogli, Italië. Op het programma staan Wolfgang Amadeus Mozart's Sonate nr. 18 in G majeur, K. 301; Ludwig van Beethovens Sonate nr. 5 in F majeur, Op. 24; Manuel de Falla's Suite Populaire Espagnole (transcriptie van Paul Kochaniski); Camille Saint-Saëns' Introduction en Rondo Capriccioso in a mineur, Op. 28; en ‘Méditation’ uit Jules Massenet's opera Thaïs. Dit concert werd op 8 maart 2022 opgenomen.

Mikhail Pletnev dirigeert het Russian National Orchestra in een concert opgenomen in de Tsjaikovskizaal te Moskou. Op het programma staan twee orkestsuites van Rimski-Korsakov: "The Tale of the Invisible City of Kitezh and the Maiden Fevroniya" en "The Tale of Tsar Saltan". Dit concert is geproduceerd door de Moscow Philharmonic Society, welke volgens de in St. Petersburg geboren componist Sjostakovitsj een significante rol speelde in de ontwikkeling van het Russische artistieke leven. De evenementen van het instituut zijn in de loop der jaren bezocht door miljoenen muziekliefhebbers en duizenden musici. De Moscow Philharmonic Society is opgericht in 1922 door de toenmalige commissaris van cultuur Anatoly Lunacharski en is inmiddels uitgegroeid tot het grootste concertinstituut van Rusland.

Basbariton Matthias Hoffmann (Austria, 1991) en pianist Lisa Ochsendorf (Duitsland, 1991) vertolken ‘Il modo di prender morale’ uit Franz Schubert’s Drei Lieder, Op. 83, D. 902; ‘Le faune’ uit Claude Debussy’s Fêtes galantes II, L. 114; ‘Du alte Ananasbirne’ uit Miroslav Srnka’s Dreizehn Lieder; Alphons Diepenbrock’s Simeons lofzang, RC 120; Carl Loewe’s Odins Meeresritt, Op. 118; ‘Nach dem Gewitter’ uit Alexander von Zemlinksy’s Acht Lieder, Op. 5; ‘L’heure exquise’ uit Reynaldo Hahn’s Sept chansons grises; ‘Silent noon’ uit Ralph Vaughan Williams’ The house of life; ‘Ich mag euch alle nicht’ uit Wolfgang Rihm’s Neue Alexanderlieder; ‘Betrunken’ uit Viktor Ullmann’s Liederbuch des Hafis, Op. 30; en Robert Schumann’s Belsazar, Op. 57, tijdens de laatste ronde van het Internationaal Vocalisten Concours 2021 – Lied Duo. Dit optreden werd opgenomen in De Verkadefabriek in ’s-Hertogenbosch.

Naast het gangbare repertoire voor klarinet behoren ook de composities van de Finse klarinetvirtuoos Bernhard Henrik Crusell. Na zijn studie bij Franz Tausch in Berlijn en Xavier Lefevre in Parijs studeerde hij tevens compositie bij Abbé Vogler en Francois-Joseph Gossec. Naast de drie populaire concerten schreef hij ook een Sinfonia Concertante en drie prachtige klarinetkwartetten. Voor de uit München afkomstige klarinetvirtuoos Heinrich Baermann schreven veel componisten als Meyerbeer, Rossini, Weber en Mendelssohn hun werken.Van zijn hand is dit Adagio Op 23. Het ademt een prachtige doorzichtige fluwelen dromerige sfeer uit. De violist Louis Spohr eigende zijn klarinet composities toe aan de virtuoze Simon Hermstedt, één van de rivalen van Heinrich Baermann. Zijn vier concerten werden voor het eerst uitgevoerd door Hermstedt. Vanwege de aard van de stukken werden deze ook gebruikt als technische studies voor de vioolliteratuur en muziek. Spohr schreef ook verschillende sets van variaties voor klarinet en piano, een nonet en speciaal voor klarinettist Simon Hermstedt componeerde hij deze 'Fantasy en Variaties in Bes Op 81' met Strijkkwintet.

Ondanks zijn devies Aultre n’auray (Ik zal nooit een ander hebben) stond Filips de Goede bekend om zijn passie voor vrouwelijk schoon. Kan dat de opdracht van Le Champion des Dames – Martin le Francs monumentale gedicht over beroemde vrouwen – verklaren? Van de maagd Maria via Jeanne d’Arc tot Christine de Pisan: in dit programma verschijnt de middeleeuwse vrouw, in muziek van Cordier, Binchois en Ghiselin.

De Poolse dirigent Marta Gardolińska leidt het London Symphony Orchestra (LSO) in een concertprogramma met Lili Boulanger’s D’un Martin de Printemps, Marc-André Dalbavie’s Concert voor fluit, en Pjotr Iljitsj Tsjaikovski's Symfonie nr. 4 in f-klein, op. 36. Het stralende optimisme van de jonge Boulanger contrasteert sterk met de rauwe en hartstochtelijke melodieën van Tsjaikovski's semi-autobiografische symfonie. Aansluitend brengt Gareth Davies, de eerste fluitist van het LSO, alle schittering en durf uit Dalbavie’s 21e-eeuwse klassieker naar voren. Het programma sluit af met Prayer for Ukraine van componist Valentin Silvestrov. Dit concert werd op 18 mei 2022 opgenomen in LSO St Luke's in Londen, Verenigd Koninkrijk.

Anton Bruckners Symfonie Nr. 5 is zowel "de middeleeuwse" genoemd, wegens z'n gelaagde contrapuntische tonale textuur, als "de Katholieke", wegens z'n ernstige grootsheid. Zelf noemde Bruckner het zijn "Fantastische Symphonie," een beschrijving die niet ver bezijden de waarheid is – zeker niet als het wordt uitgevoerd in de Oostenrijkse Abdij van Sankt Florian, zoals in deze opname. Bruckner noemde zijn Vijfde zijn "contrapuntische meesterwerk." De enorme impact van de finale komt voort uit een fanatieke contrapuntisch samenspel waarin de lijnen van de hele symfonie worden gebundeld in een homogeen geheel, samengevoegd in een overweldigende dubbelfuga die ook door Bruckner zelf nooit is geëvenaard. Hoewel Bruckner zijn Vijfde al schreef in 1875-76, werd het werk pas voor het eerst uitgevoerd in 1894, na ingrijpende herzieningen door de componist. Franz Welser-Möst, de muzikaal leider van zowel het Cleveland Orchestra als het Opernhaus Zürich, bracht zijn Amerikaanse ensemble in september 2006 naar Sankt Florian om op te treden tijdens het Brucknerfestival in Linz.

In 2006 gingen Gidon Kremer en Martha Argerich op tournee, waarbij ze een programma bestaande uit solo’s en duetten van Bartók en Schumann uitvoerden. De documentaire Memory of a Concert legt het laatste concert van hun tournee vast, opgenomen in de Berliner Philharmonie. Het concert bevat een zeldzame solo-uitvoering van Martha Argerich, afgerond met een persoonlijk en aangrijpend commentaar van Gidon Kremer. Op het programma staan Schumanns Vioolsonate nr. 1, Op. 10, Vioolsonate nr. 2, Op. 12, Kinderszenen, Op. 15; Bartóks Vioolsonate nr. 1 Sz 75 en Vioolsonate nr. 2 Sz 76.

De talentvolle pianist Elena Bashkirova is sinds oktober 2020 de voorzitter van de Felix Mendelssohn-Bartholdy Foundation in Leipzig, waar zij de legendarische dirigent Kurt Masur opvolgde. In dit concert vanuit het Mendelssohn-Haus in Leipzig wordt Bashkirova bijgestaan door sopraan Juliane Banse, fluitist Emmanuel Pahud, cellist Claudio Bohórquez, klarinettist Karl-Heinz Steffens en pianist Ohad Ben-Ari in een kamermuziekprogramma dat in het teken staat van de muziek van Mendelssohn en diens zus Fanny Hensel. Het programma begint met Mendelssohns Pianotrio in d-klein, Op. 49. Wat volgt zijn een aantal Lieder: Mendelssohns Schilflied ‘Auf dem Teich, dem regungslosen’, Op. 71 nr. 4, en Reiselied ‘Der Herbstwind rüttelt die Bäume’, Op. 34 nr. 6; Hensel’s Vorwurf, Op. 10 nr. 2; Verlust, Op. 9 nr. 10; en Sehnsucht, Op. 9 nr. 7; Mendelssohns ‘Allnächtlich im Traume seh ich dich’, Op. 86 nr. 4; ‘Die Liebende schreibt’, Op. 86 nr. 3; en Nachtlied ‘Vergangen ist der lichte Tag’, Op. 71 nr. 6. Het programma gaat verder met een aantal van Mendelssohns Lieder ohne Worte voor vierhandig piano (Op. 62 nrs. 1-6, en Op. 67 nr. 1), met tot besluit Mendelssohns Drie stukken voor klarinet, cello en piano (arr. Ernst Naumann), bestaande uit Prelude, Op. 35 nr. 4, Lieder ohne Worte, Op. 53 nr. 2, en Duet, Op. 38 nr. 6. Deze uitvoering werd opgenomen in november 2020.

Het muzikale collectief Les Dissonances werd in 2004 opgericht door violist David Grimal. Het ensemble werkt zonder dirigent en is samengesteld uit musici uit de best aangeschreven Europese orkesten, internationale solisten, en jong talent. In dit programma speelt een strijkkwartet bestaande uit leden van Les Dissonances –David Grimal en Hans Peter Hofmann (viool), David Gaillard (altviool), en Xavier Phillips (cello) – Wolfgang Amadeus Mozart’s Strijkkwartet nr. 19 in C-groot, K. 465, ‘Dissonantenkwartet’(Op. 10 nr. 6). Dit strijkkwartet is de laatste in een reeks van zes uit de periode 1782-1785 die Mozart opdroeg aan Joseph Haydn en daarom wel bekend staan als ‘de Haydn-kwartetten’ (Op. 10). Strijkkwartet nr. 19 ontleent zijn bijnaam aan het opvallend trage, dissonante begin. Op dit onheilspellende begin volgt plotseling het opgewekte Allegro in C-groot. Deze uitvoering werd in 2015 opgenomen in de Opéra Comique in Parijs, Frankrijk.

De onvergankelijke klassieker van Pjotr Iljitsj Tsjaikovski, De Notenkraker, is in goede handen bij choreograaf Vasily Vainonen. Hij maakte er een kleurrijke en sensuele dansvoorstelling van: tot het uiterste geperfectioneerde dans op het hoogste niveau, met daarnaast het beste wat moderne technologie te bieden heeft. Het resultaat is in één woord spectaculair te noemen. Regisseur Andreas Morell maakt deze uitvoering tot een adembenemende ervaring. Het orkest van het Mariinskitheater staat onder leiding van dirigent Valeri Gergiev. Solisten zijn Mikhail Makarov, lldar Abdrazakov, Anna Markarova, Sergei Skorokhodov, Timur Abdikeyev en Vladislav Sulimasky. De productie werd opgenomen in het Mariinskitheater in 2012.

Op het Reate Festival van 2017 in Rieti stonden twee korte opera’s van Nino Rota (1911-1970) op het programma. Rota staat voornamelijk bekend als filmcomponist en zijn lange samenwerking met iconische regisseurs als Federico Fellini, Francis Ford Coppola en Luchino Visconti. Toch componeerde het wonderkind Rota vanaf zeer jonge leeftijd al kerkmuziek en enkele opera’s. Gezegend met een grote creativiteit, verbeeldingsvermogen en artistieke vrijheid, wist Rota zijn unieke eigen stijl te ontwikkelen waarin hij de grote Italiaanse operatraditie van Rossini, Puccini en Verdi wist te combineren met moderne 20e-eeuwse muziek, waardoor hij zichzelf onderscheidde van zijn generatiegenoten. Het werk I due timidi werd als radio-opera uitgezonden door de RAI in 1950 en werd in 1952 voor het eerst in Londen uitgevoerd. Het libretto is gebaseerd op de tekst van de Italiaanse scenarioschrijfster Susi Cecchie D’Amico. Ondanks dat de gebruikelijke gelukkige afloop ontbreekt, zorgen het snelle ritme van de muzikale actie en de jonge zangers voor een vermakelijke uitvoering. Het Reate Festivalorkest staat onder muzikale leiding van Gabrielle Bonolis. Solisten zijn Giorgio Celenza, Sabrina Cortese, Daniele Adriani, Chiara Osella, Antonio Sapio, Mariangela De Vita, Giacomo Nanni, Lucia Filaci, Maria Rita Combattelli en Siri Kval Ødegård.

De in Azerbaijan geboren zangeres Seljan Nasibli verhuisde op vroege leeftijd naar Engeland, waar zij werd aangemoedigd muziekles te nemen. Hoewel Nasibli aanvankelijk jazz wilde zingen, herkenden haar leraren in Oxford een operatalent in haar. Op hun advies koos Nasibli ervoor de klassieke weg in te slaan. Zij rondde haar studie af aan The Royal College of Music, waar zij een masterdiploma zang behaalde. In deze aflevering van Stingray Originals vertolkt Nasibli drie van Giacomo Puccini's meest geliefde aria's: 'Signore, ascolta!' en 'Tu, che di gel sei cinta' uit de opera Turandot, en 'Quando m'en vo' (Musetta's Waltz) uit de opera La bohème.

Pianist Carter Johnson (Canada, 1996) treedt op met het CMIM ensemble, bestaande uit drie strijkers van het Symfonieorkest van Montreal, in een uitvoering van het eerste deel, Sostenuto assai – Allegro ma non troppo, van Robert Schumanns Pianokwartet in Es-groot, Op. 47. Dit optreden vond plaats in de kamermuziekronde van het uit twee delen bestaande halve finale van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.