TV-gids

Mariss Jansons voert het koor en ensemble aan van het Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks in deze uit 2012 daterende uitvoering van Leoš Janáčeks Glagolitische Mis (1926) op het Luzern Festival met Pasen. Het werk bestaat uit acht delen, waarbij het koor de meeste aandacht krijgt, maar waarin ook indrukwekkende solo's zitten, met name voor sopraan en tenor. Opeens horen we een totaal onverwachte, wilde, furieuze orgelsolo – hier uitgevoerd door Iveta Apklana – volgend op het ordinarium van de mis die voorafgaat aan het laatste deel. Met z'n zorgvuldig opgebouwde uitbarstingen van de koperblazers en de strijkerssectie lijkt dit grootste werk het publiek te willen aanmoedigen om de zaal te verlaten en de buitenwereld in te stappen. Janáček, die zijn wereldroem pas op latere leeftijd vergaarde, schreef de tekst in het Oudkerkslavisch om de gedeelde band tussen de Slavische naties te onderstrepen. Hij gebruikte het glagolitische alfabet, dat door de geheiligde broers Cyrillus en Methodiusan was bedacht. De keuze voor deze oude taal weerspiegelt ook de sympathie, die de Moravische componist voelde voor de Slavische volkeren die zuchtten onder het juk van het Oostenrijks-Hongaarse Rijk.

Le Concert Spirituel speelt een prachtig Händel-programma onder leiding van Hervé Niquet in het kasteel van Chambord in Frankrijk. Het concert bevat Händels Concerti Grossi, Water Music en Music for the Royal Fireworks.

Pianist Derek Wang (Verenigde Staten, 1998) speelt Francis Poulenc’s Improvisatie nr. 1 in b-klein, Nocturne nr. 4 in c-klein (Bal fantôme), en Improvisatie nr. 6 in Bes-groot; Barbara Assiginaak’s Mzizaakok Miiniwaa Mzizaakoonsak (‘paardenvliegen en hertenluisvliegen’); en Ludwig van Beethovens Sonate nr. 29 in Bes-groot, Op. 106 (Hammerklavier), tijdens het solorecital in de uit twee delen bestaande halve finale van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

De Franse musicus en componist Pierre Boulez (1925-2016) wordt tot de invloedrijkste figuren uit de twintigste-eeuwse muziek gerekend. Met de documentaire 'Pierre Boulez – A life of music' (2017) schetst Reiner E. Moritz een persoonlijk portret van de jonge, onstuimige kunstenaar die eens onbesuisd voorstelde de operahuizen op te blazen om van beklemmende tradities af te komen, maar later de "Ring van de Eeuw" zou dirigeren in het hart van de traditionele opera, Bayreuth, en een uitgroeide tot zeer gewild gastdirigent bij alle belangrijke orkesten. De documentaire bevat fragmenten uit het rijke oeuvre van de componist, evenals zeldzame foto's uit het Boulez-Chevalier-archief. Nergens komt de documentaire dichterbij dan als familie en vrienden van de maestro terugblikken op zijn leven. Boulez' jongere broer Roger maakt de kijker deelgenoot van waardevolle informatie over Pierre's vroege jaren, en de vooraanstaande pianist Daniel Barenboim vertelt over de muziek en de composities van de man met wie hij goed bevriend was

Het toonaangevende Franse strijkkwartet Quatuor Ébène wijdde een opmerkelijk en ambitieus project aan de 250ste geboortedag van Ludwig van Beethoven (1770-1827): het viertal nam álle werken voor strijkkwartet van de grote componist op. Vijf jaar lang dompelden violisten Pierre Colombet en Gabriel Le Magadure, altvioliste Marie Chilemme, en cellist Raphaël Merlin zich onder in die 650 pagina’s bladmuziek, waar Beethoven drie decennia lang zijn creativiteit in uitte. Hun inspanningen culmineerden in de herfst van 2020 in de integrale uitvoering van deze werken tijdens zes indrukwekkende concerten in de Philharmonie de Paris. Quatuor Ébène verkende elk facet van Beethovens strijkkwartetrepertoire: van de jeugdige Opus 18 strijkkwartetten tot de kwartetten Rasumovsky, Harp, en Serioso (Opus 59, 74, en 95) uit zijn middenperiode, en ten slotte de diepgang van zijn late kwartetten (Opus 127 tot 135). In deze uitzending speelt Quatuor Ébène Beethovens Strijkkwartet nr. 6 in Bes, Op. 18 nr. 6; en Strijkkwartet nr. 15 in a, Op. 132. Deze concertuitvoering werd op 24 november 2020 opgenomen in de Philharmonie de Paris.

Als onderdeel van het Europakonzert 1999, opgenomen in de Mariakerk van de Poolse stad Krakau, dirigeert maestro Bernard Haitink de Berliner Philharmoniker in een uitvoering van Robert Schumanns Symfonie nr. 1 in Bes majeur, Op. 38, de ‘Lentesymfonie’, uit 1841. De componist liet zich deels inspireren door een gedicht van Adolf Böttger (1815-1870), met name door de regels “O wende, wende deinen Lauf – Im Thale blüht der Frühling auf!” (“O, draai om, draai om en verander je koers – in de vallei bloeit de lente op!”). Schumann gaf de delen van deze optimistische symfonie aanvankelijk namen mee, zoals ‘De lente ontwaakt’ en ‘Avond’, die in de gepubliceerde bladmuziek echter zijn weggelaten.

Mezzosopraan Esther Valentin (Duitsland, 1993) en pianist Anastasia Grishutina (Rusland, 1988) vertolken Henri Duparc’s L’invitation au voyage; Aleksandr Borodin’s ‘Dlya beregov otchizni dal’noy’ (For the shores of thy far native land); ‘Fleur jetée’ uit Gabriel Fauré’s Quatre melodies, Op. 39; Franz Schubert’s Die Liebe hat gelogen, Op. 23 Nr. 1 (D. 751); ‘Begegnung’ en ‘Der Feuerreiter’ uit Hugo Wolf’s Mörike-Lieder; Brechtje van Dijks ‘Endangered’; en ‘The crucifixion’ uit Samuel Barber’s Hermit songs, Op. 29, tijdens de laatste ronde van het Internationaal Vocalistenconcours 2019 – Lied Duo. Deze uitvoering werd opgenomen in het Theater aan de Parade in ‘s-Hertogenbosch.

De grote klarinettist Paolo Beltramini vertolkt een programma van werken voor soloklarinet op Stingray Brava. In deze uitzending speelt Beltramini C.P.E. Bachs ‘Solfeggietto’, Béla Kovàcs ‘Hommage à Paganini’, en Igor Stravinsky’s ‘Three pieces for clarinet solo’. Paolo Beltramini is de enige Italiaanse klarinettist die ooit de eerste prijs behaalde aan de prestigieuze Praagse Spring International Clarinet Competition (1996). Zijn duo met pianist Roberto Arosio won de Internationale Kamermuziekconcoursen van Paris (1996) en Trapani (1997). Deze prijzen brachten Beltramini al snel onder de aandacht van het internationale concertcircuit. Hij speelde onder meer in het Amsterdamse Koninklijk Concertgebouworkest, Milaans Filarmonica della Scala, het Mahler Chamber Orchestra, en het Zwitserse Orchestra della Svizzera italiana.

De Franse sopraan Hanna Bayodi en de Portugese Ana Quintans voegen zich vandaag bij het Ricercar Consort. De muziek is van maestro Couperin ‘le Grand’, die net voor zijn dood zijn drukkersprivilege liet hernieuwen om al zijn muziek te kunnen uitgeven. Couperins familie liet de zaak echter verwateren, waardoor onder meer zes leçons de ténèbres verloren gingen. Gelukkig bleven er drie bewaard.

Het Israëlisch Filharmonisch Orkest, één van de belangrijkste orkesten van dit moment, viert het 75-jarig bestaan met een concert onder leiding van de legendarische dirigent Zubin Mehta. Pianist Jevgeni Kissin en violisten Julian Rachlin en Vadim Repin leveren hun solistische bijdrages aan dit spectaculaire concertprogramma waarin de muziek van Camille Saint-Saëns, J. S. Bach, Frédéric Chopin, Ernest Chausson en Ludwig van Beethoven centraal staat. Bij dit concert hoort de documentaire Coming Home van János Darvas over de beladen geschiedenis van het orkest, met op de achtergrond Israël en de holocaust. Door middel van archiefbeelden, verhalen van orkestleden en talloze concertfragmenten van dirigenten en musici als Arturo Toscanini, Arthur Rubinstein, Leonard Bernstein, Isaac Stern, Daniel Barenboim, Zubin Mehta en Itzhak Perlman komt de geschiedenis van deze vitale 75-jarige tot leven. Want ook beelden van de concertrepetities, concerten, en tournees uit de huidige tijd worden ons niet onthouden!

Het Maggio Musicale Fiorentino (Florentijnse Muzikale Mei) is het oudste opera- en kunstfestival van Italië. Het werd in 1933 opgericht om hedendaagse en in de vergetelheid geraakte opera’s op de planken te brengen. In de loop der jaren heeft het festival zich verbreedt, en zijn orkestrale concerten er een vaste waarde geworden. Tijdens de editie van 2021 van het festival leidt maestro Daniel Harding het Orchestra del Maggio Musicale Fiorentino in een prachtig concertprogramma met Gustav Mahlers Symfonie nr. 1 in D majeur, 'Titan'. In 1888 voltooide Mahler zijn eerste symfonie. De componist ontdeed het van oorsprong vijfdelige stuk enkele jaren later van het tweede deel, 'Blumine', wat de uiteindelijke vierdelige versie opleverde die we tegenwoordig kennen. Deze uitvoering werd opgenomen in het Teatro del Maggio Musicale Fiorentino in Florence, Italië, in 2021.

Léon Spierer leidt het Orquesta Sinfonica de Minería tijdens het Concerto de San Silvestre. Solist is sopraan Jéssika Arévalo. Het eerste deel van dit feestelijke concert, dat in dit programma aan bod komt, omvat de volgende werken: Johann Strauss jr.'s Wiener Blut, Op. 354, "Meine Lippen, sie küssen so heiß" uit Franz Léhar's muzikale komedie Giuditta, de Overture uit Gioachino Rossini's opera De barbier van Sevilla, "Vilja's Lied" uit Franz Léhar's muzikale komedie Die Lustige Witwe, Johann Strauss jr.'s An der Schönen Blauen Donau, Op. 314, "Carceleras" uit Ruperto Chapi's Las Hijas del Zebedeo, en de beroemde Radetzkymars, Op. 228 van Johan Strauss. Dit concert vond plaats in de Academia de Música del Palacio de Minería in Mexico-Stad.

Bij wijze van ‘muzikale sollicitatie’ schreef Johann Sebastian Bach zijn zes Brandenburgse concerten. In 1721 was Bach in dienst van Prins Leopold van Anhalt-Köthen maar was niet meer tevreden in zijn functie en was op zoek naar een nieuwe betrekking. Hij besloot deze verzameling concerten op te dragen een Christian Ludwig, Markgraaf van Brandenburg, in de hoop dat hij aan zijn hof kon werken. Tevergeefs: de Markgraaf bood hem geen positie aan, hij bedankte de componist zelfs niet. In de categorie mislukte sollicitaties is dit dan ook waarschijnlijk een van de meest artistiek succesvolle. Alle zes de stukken zijn zogenaamde concerti grossi, een compositievorm typerend voor de barok. In hett vierde concert is het vooral de viool die in het eerste en derde deel een bijzonder virtuoze partij heeft. Het vijfde concert maakt optimaal gebruik van een populaire kamermuziekbezetting uit die tijd: fluit, viool en klavecimbel. Het zesde concert heeft een bijzondere bezetting: Bach maakt geen gebruik van violen maar wel van twee altviolen. Altviolen werden toen nog beschouwd als orkestinstrumenten, alleen geschikt voor een begeleidende rol.

Ter gelegenheid van haar 80e verjaardag dook de Argentijnse pianiste Martha Argerich in het kamermuziekrepertoire in dit prachtige concert, opgenomen in het Franse Château de Chantilly. De 'Grande Dame' van de piano wordt vergezeld door verschillende gerenommeerde artiesten. Als onderdeel van dit concert spelen Argerich en violist Maksim Vengerov César Francks Sonate voor viool en piano in A majeur. Dit optreden werd opgenomen op 12 juni 2021.

Leonard Bernstein, David Bowie, Bill Clinton en Michail Gorbatsjov hebben allen wel een keer de rol van verteller op zich genomen in het wereldberoemde symfonische sprookje Peter en de Wolf (1936), gecomponeerd door Sergei Prokofjev (1891-1953). In dit geliefde werk wordt ieder karakter geïllustreerd door een eigen thema dat gespeeld wordt door een specifiek instrument of orkestsectie. Zo wordt het jongetje Peter gepresenteerd door de strijkers, zijn chagrijnige grootvader door de fagot, de kat door de klarinet en het vogeltje door een fluit. Wanneer het verhaal vordert en de karakters elkaar tegenkomen, worden de verschillende muzikale thema’s prachtig met elkaar verweven. Het Britten-Pears Orchestra staat onder leiding van dirigente Marin Alsop, die tevens de rol van verteller op zich neemt.

Barbara Hannigan dirigeert het Mahler Chamber Orchestra in deze concertopname vanaf het Lucerne Festival 2014. Er zijn pianisten die tegelijk dirigeren, en concertmeesters die tegelijk dirigeren, maar een stersopraan die een ensemble leidt terwijl ze de lastigste coloraturen zingt... Dat was nog nooit vertoond! Dit concert begint met de Ouverture uit Gioachino Rossini's opera 'La scala di seta', gevolgd door drie concertaria's van W. A. Mozart: Vado, ma dove? O Dei!, K. 583, Un moto di gioia, K. 579 en Misera, dove son? K. 369. Na uitvoeringen van György Ligeti's 'Concert Românesc' en 'Mysteries of the Macabre', besluit het concert met Gabriel Fauré's suite 'Pelléas et Mélisande', Op. 80.

Uwe Scholz, één van de belangrijkste choreografen van de 20e eeuw, maakte twee balletten voor het Leipzig Ballet op Igor Stravinsky’s Le Sacre du Printemps. Sacre I, voor solodanser, wordt tegenwoordig gezien als een grauwe, deprimerende dans over Scholz’ eigen leven. Giovanni Di Palma danst deze unieke solo op de versie voor piano vierhandig. Scholz maakte het pittige Sacre II voor bijna 60 dansers, begeleid door het Gewandhausorchester Leipzig. In deze choreografie is de hoofdrol weggelegd voor één van Uwe Scholz’ muzen: de danseres Kiyoko Kimura. In februari 2003 werden Sacre I en II opgenomen als onderdeel van een videoportret over Uwe Scholz. Op veler verzoek is dit unieke testament van Uwe Scholz’ buitengewone talent eindelijk integraal beschikbaar gemaakt voor uitzending!

Sopraan Erika Baikoff (Verenigde Staten, 1994) en pianist Gary Beecher (Ierland, 1993) vertolken Franz Schubert’s ‘Suleika I, Was bedeutet die Bewegung’, Op. 14, Nr. 1 (D. 720); Die Blumensprache, Op. 173, Nr. 5 (D. 519); en Die Gebüsche, D. 646; ‘Lied vom Winde’ en ‘Der Knabe und das Immlein’ uit Hugo Wolf’s Mörike-Lieder; ‘Fleur jetée’ uit Gabriel Fauré’s Quatre melodies, Op. 39; ‘C’ uit Francis Poulenc’s Deux poèmes de Louis Aragon, FP 122; ‘Les lilas qui avaient fleuri’ uit Lili Boulanger’s Clairières dans le ciel; Johanna Bordewijk-Roepmans ‘Oranje may-lied’; en ‘Eti letniye nochi’ (Deze zomernachten) uit Sergej Rachmaninov’s Twelve romances, Op. 14, tijdens de laatste ronde van het Internationaal Vocalistenconcours 2019 – Lied Duo. Deze uitvoering werd opgenomen in het Theater aan de Parade in ‘s-Hertogenbosch.

Het Italiaans-Zwitserse ensemble Trio des Alpes, bestaande uit Hana Kotková (viool), Claude Hauri (cello) en Corrado Greco (piano), slaat de handen ineen met Kamerorkest Mantua voor deze uitvoering van het Concertino voor piano, viool, cello en strijkorkest, H. 232 van de Tsjechische componist Bohuslav Martinů (1890-1959). Martinů was een productieve componist die een oeuvre van bijna 400 werken naliet. Hij voltooide het vierdelige Concertino in 1933. De première vond in 1936 plaats door het Basler Kammerorchester onder leiding van Paul Sacher. In de periode 1931-1943 werkte Martinů aan meerdere concertante composities. Veel van deze werken waren min of meer beïnvloed door de barokke 'concerto grosso'-vorm: het principe dat een groep solo-instrumenten wordt afgewisseld door een groot ensemble sprak de componist zeer aan. Deze uitvoering werd op 21 januari 2016 opgenomen in het Teatro Bibiena in Mantua, Italië.