TV-gids

Johannes Brahms' Ein deutsches Requiem, Op. 45, schenkt de levenden troost met religieuze teksten die vanuit de traditie niet verbonden zijn met het liturgische karakter van requiemmissen. Hierdoor kent het werk een ongekende intensiteit. Deze muziek spreekt alle mensen aan, ongeacht hun geloof. Hoewel in een soortgelijk werk de emoties dicht aan het oppervlak liggen, maken de Wiener Singverein en het Cleveland Orchestra onder leiding van chef-dirigent Franz Welser-Möst korte metten met enig spoor van bombast, in deze concertuitvoering in de prachtige barokbasiliek van het Oostenrijkse Sankt Florian uit november 2016. De twee solisten van het programma – Hanna-Elisabeth Müller en Simon Keenlyside – zijn geen onbekenden op de wereldpodia. Waar de eerste een carrière heeft opgebouwd in de operawereld, als Liedervertolker én als concertzangeres, heeft de in Londen geboren Keenlyside een indrukwekkende loopbaan weten te baseren op de prestigieuze gastoptredens die hij het afgelopen decennia gaf.

Musici uit het Deens Radio Symfonieorkest, de DR Big Band, en het Deens Nationaal Vocaal Ensemble verenigen zich onder de leiding van Klaus Tönshoff in dit schitterende concert met geweldige songs uit de tijd van de zwart-witfilm. De Noorse mezzosopraan Tuva Semmingsen zingt 'Diamonds Are A Girl’s Best Friend' uit Gentlemen Prefer Blondes, 'My Favorite Things' uit The Sound of Music, 'Over the Rainbow' uit The Wizard of Oz, 'Moon River' uit Breakfast at Tiffany's, en nog veel meer onvergetelijke hits. Dit concert werd opgenomen in het DR Koncerthuset in Kopenhagen, Denemarken, in juni 2020.

Het muzikale collectief Les Dissonances werd in 2004 opgericht door violist David Grimal. Het ensemble werkt zonder dirigent en is samengesteld uit musici uit de best aangeschreven Europese orkesten, internationale solisten, en jong talent. In dit programma speelt een strijkkwartet bestaande uit leden van Les Dissonances – David Grimal en Hans Peter Hofmann (viool), David Gaillard (altviool), en Xavier Phillips (cello) – Franz Schuberts Strijkkwartet nr. 15 in G majeur, D. 887. Schubert componeerde dit werk, zijn laatste strijkkwartet, in slechts tien dagen in juni 1826. Dit zeer originele stuk wordt gekenmerkt door rusteloze afwisselingen tussen majeur en mineur. Het werd echter pas gepubliceerd in 1851, na Schuberts dood. Deze uitvoering werd in 2014 opgenomen in de Cité de la Musique in Parijs, Frankrijk.

‘Kijk uit voor de gewapende man!’ De waarschuwing voor ‘L’homme armé’ klinkt dubbel zo sterk uit de mond van Josquin: tweemaal gebruikte hij de populaire middeleeuwse melodie als fundament van een miscompositie. De Missa super voces musicales werd eerder in dit festival al gefileerd door Marco Mencoboni en Katharina Bäuml, vandaag is Lionel Meunier chef van dienst met de briljante Missa Sexti toni.

‘Beethoven's Hair’ vertelt het onwaarschijnlijke verhaal van Ludwig van Beethovens haarlok. Deze lok, die na Beethovens dood bij hem werd afgeknipt, is onlangs door enkele Beethovenfanaten aangekocht op een veiling van Sotheby’s. Deze film zoekt uit wie de lok eerder in bezit had, en laat de lok forensisch onderzoeken. Zodoende worden de mysteries achter Beethovens moeizame leven en vroege dood ontrafeld, waarbij ook diens ‘medische geheim’ boven water komt. Op de klanken van Beethovens mooiste muziek toont ‘Beethoven’s Hair’ de wereld van het wetenschappelijk onderzoek; een wereld die haaks blijkt te staan op de romantiek van het 19e-eeuwse Wenen en de verschrikkingen van het 20e-eeuwse Nazi-Duitsland.

Franz Welser-Möst dirigeert het Cleveland Orchestra in een uitvoering van Brahms' Symfonie Nr. 2, Op. 73. Ervan uitgaande dat het Brahms meer dan vijftien jaar vergde om de Eerste Symfonie te voltooien, mag het geen verrassing zijn dat de Symfonie Nr. 2 een lichter en helderder werk is, waarin meesterlijk gebruik wordt gemaakt van wat in de Eerste Symfonie is bewerkstelligd. Omvangrijk en ongehaast weet het de luisteraar te charmeren met de nodige lyriek en gepassioneerde tutti's. Het is een van Brahms' meest geliefde orkestrale werken sinds de première in 1876. Deze uitvoering vond plaats in de Musikverein te Wenen in 2014.

Nadat de gelauwerde Italiaanse pianist Riccardo Schwartz alle 32 pianosonates van Ludwig van Beethoven opnam ter gelegenheid van de 250e geboortedag van die componist, besloot hij zich te wijden aan Robert Schumann’s repertoire voor piano solo. In dit programma speelt Schwartz Schumann’s Kreisleriana, Op. 16. Schumann zei zelf, dat hij dit werk uit 1838 in slechts vier dagen schreef. Hij droeg het op aan Frédéric Chopin, zijn tijdgenoot. De titel van het werk verwijst naar de musicus Johannes Kreisler, een fictief personage uit de geschriften van de Duitse Romantische schrijver E. T. A. Hoffmann. Schumann rekende dit werk tot zijn beste. Kreisleriana is een dramatisch werk in acht delen. De contrasterende delen drukken de heftige stemmingswisselingen van de fictieve musicus uit, en staan bovendien voor Schumann’s eigen twee fictieve karakters, de conflicterende Florestan en Eusebius, die de twee uitersten van zijn persoonlijkheid symboliseren. De veelgeprezen pianist Riccardo Schwartz (1986) treedt over de hele wereld op als solist, onder andere met wereldberoemde dirigenten als Gustav Kuhn en Yuri Temirkanov.

Dirigent Andris Nelsons en zijn toenmalige vrouw, de geweldige sopraan Kristine Opolais, presenteren een programma gewijd aan Antonin Dvořák met het Gewandhausorchester Leipzig. Met haar warme, tedere, vriendelijke timbre wekt zij de melodieën tot leven die de componist verweefde in zijn gelaagde muziek. Nelsons’ tempo's blijven kalm en ontspannen, waardoor de ongeëvenaarde schoonheid van Dvořáks muziek de kans krijgt tot bloei te komen en het Gewandhaus te betoveren. Het programma begint met 'Othello', een concertouverture voor orkest, Op. 93. Opolais zingt Song to the Moon uit de opera 'Rusalka', Songs my Mother Taught Me uit Zigeunerliederen, Op. 55/4. Hierop volgen Polonaise en O, marno, marno to je uit 'Rusalka' en Dobrá! Já mu je dám!... Jak je mi? uit Bedrich Smetana's opera 'Dalibor'. Het concert sluit af met een uitvoering van Dvořáks Symfonie nr. 9 in e-klein, Op. 95 (“Uit de Nieuwe Wereld”). Dit programma werd opgenomen in het Gewandhaus Leipzig in mei 2017.

“Shusha, the Renaissance” is a musical journey featuring pianist Murad Huseynov. The city of Shusha is often considered the cradle of Azerbaijan's music and poetry and one of the leading centres of the Azerbaijani culture, having been declared the cultural capital of Azerbaijan in January 2021. On the program are the following works: Fikret Amirov’s (1922-1984) Twelve Miniatures for Piano Solo: I. Ballade - II. Ashigsayagi – III. Nocturne – IV. Humoresque – V. Lyrical Dance – VI. Hunting - VII. Lullaby – VIII. Waltz – IX. Barcarolle – X. Toccata – XI. Elegy – XII. March; Adil Babirov’s (1934-2021) ‘s Prelude & Scherzo; Gara Garayev’s (1918-1982) Sonatine: I. Allegro – II. Moderato assai – III. Vivo ; Tofik Kouliyev’s (1917-2000) ‘Gaytagi’ and F. Amirov’s Romantic Sonata: I. Allegro energico - II. Andante espressivo - III. Allegro non troppo). This performance is filmed in Shusha in October 2023 and in the Heydar Aliyev Center, Baku, in December 2023. Written and directed by Michel Swierczewski.

Deze set van zes Sonates voor Viool en Klavecimbel scheef Johann Sebastian Bach waarschijnlijk toen hij werkzaam was als Kapellmeister in Köthen. Er wordt aangenomen dat de sonates voor Prins Leopold schreef en later de werken voor eigen gebruik in Leipzig aanpaste. Misschien is het hierdoor dat de werken goed speelbaar zijn voor amateurs, maar alle sonates bevatten genoeg finesse om een uitdaging te zijn voor professionele musici. De verschillende werken zijn als set bedoeld, net zoals de Brandenburgse concerten.

De "Resurrection" (Wederopstanding) Symfonie van Mahler, gecomponeerd tussen 1888 en 1894, is een kolossaal werk in vijf delen dat thema's van dood en wederopstanding verkent. Het was een van Mahlers meest populaire en geprezen werken tijdens zijn leven, met als hoogtepunt een krachtige koorfinale. De symfonie kenmerkt zich door immense orkestrale krachten, waaronder koperblazers buiten het podium en een groot koor, die samen overweldigende klankervaringen creëren die diepgaande spirituele en emotionele verhalen uitbeelden. De grootse schaal en dramatische structuur symboliseren de triomf van het leven over de dood.

Dit concert is opgenomen te Tel Aviv in 2006 ter ere van het zeventigjarige bestaan van het Israel Philharmonic Orchestra (IPO). Met dirigent Zubin Mehta en solisten Pinchas Zukerman en Daniel Barenboim bevat het feestelijke concert een hoog gehalte aan artistiek vakmanschap en presenteert het drie geliefde musici die grotendeels verantwoordelijk zijn voor de rijke historie van het orkest. Zo treedt Barenboim vrijwel jaarlijks op met het IPO en maakte Zukerman al in 1968 zijn debuut bij het orkest. Op het programma staan Brahms' Pianoconcert Nr. 1, Bruchs Vioolconcert Nr. 1 en Ravels La Valse.

In mei 2019 presenteerde Andris Nelsons, als nieuwe chefdirigent van het Gewandhausorchester Leipzig, een concertprogramma rondom Pjotr Iljitsj Tsjaikovski’s Symfonie nr. 5 en Dmitri Sjostakovitsj' Vioolconcert nr. 1 met de buitengewonde violist Baiba Skride. Tsjaikovski vond zijn werk maar een mislukking, en meende dat zijn creativiteit was uitgeput. Geplaagd door twijfel aan zijn eigen kunnen heeft hij nooit veel vertrouwen ontwikkeld in zijn grote creatieve kracht. Na Tsjaikovski's werk betreedt Baiba Skride het podium met Igor Stravinsky's Elegie voor soloviool, alvorens ze soleert in Sjostakovitsj' Vioolconcert. In Sjostakovitsj' compositie gunt de viool zich geen moment de tijd om te ademen: zonder pauze vertelt het instrument een duister verhaal, dat uitmondt in een vicieuze cirkel van ostinato baslijnen, totdat het instrument tenslotte uitbarst in een prachtig lied.

Dirigent Eduard Topchjan leidt het Armeens Nationaal Filharmonisch Orkest in een uitvoering van Ludwig van Beethovens Pianoconcert nr. 3 in c-klein, Op. 37. De in Rusland geboren pianist Maya Oganyan (*2005) maakt haar debuut als solist bij het orkest. Beethoven componeerde dit concert in 1800 en speelde zelf de pianopartij tijdens de première van het werk in 1803. Net als twee van zijn andere belangrijke werken – de Symfonie nr. 5 en de Pianosonate nr. 8 ‘Pathétique’ – staat dit pianoconcert in de toonsoort c-klein, wat bijdraagt aan het onstuimige karakter ervan. Als toegift speelt Oganyan Der Bote (‘De boodschapper’) van de Oekraïense componist Valentin Silvestrov. Deze opname uit 2021 werd gemaakt in Concertzaal Aram Chatsjatoerjan in Jerevan, Armenië.

De Berliner Philharmoniker telt als een van de beste orkesten ter wereld. Ook in Japan is het orkest zeer geliefd: dit concert uit 2000, dat werd opgenomen in Tokyo’s prachtige Suntory Hall, was dan ook een groot succes. Mariss Jansons dirigeert een prachtig programma met daarop de achtste symfonie van Antonin Dvorák, de Oberon Ouverture van Carl Maria von Weber, en het vioolconcert van Dmitri Sjostakovitsj, met stervioliste Hilary Hahn (*1979) als solist.

Een van de hoogtepunten van het Mozartjaar 2006 was dit galaconcert in het prachtige Statentheater in Praag. Het Tsjechisch Philharmonisch Orkest speelt onder leiding van Manfred Honeck de mooiste werken van Mozart die bovendien een speciale binding hebben met de stad of het theater. Zo staat het klarinetconcert, dat in 1791 in Praag in première ging, op het programma met Sharon Kam als solist en natuurlijk kan Mozarts ‘Praagse Symfonie’ niet ontbreken. Ook op de lessenaar staat de ouverture van 'Don Giovanni', in 1787 nog door Mozart zelf gedirigeerd in het Statentheater.

Het Italiaanse duo van cellist Silvia Chiesa en pianist Maurizio Baglini geeft een prachtig recital met composities van Ferruccio Busoni, Franz Liszt, Frédéric Chopin en Sergej Rachmaninov. Op het programma staan Busoni’s Kultaselle – 10 variaties op een Fins volkslied; Liszt’s Twee Elegieën voor cello en piano; Chopin’s Introductie en Polonaise brillante in C-groot, Op. 3; en Rachmaninovs Sonate in g-klein voor cello en piano, Op. 19. Als toegift speelt het duo Leonard Bernstein’s wereldberoemde lied 'Tonight' uit de musical West Side Story. Deze uitvoering werd op 4 november 2024 opgenomen in de Sala Verdi van het Conservatorio Giuseppe Verdi in het Italiaanse Milaan.

Het Valerius Ensemble, bestaande uit Carola Ligt (fluit), Robert Windak (viool), Eva Šušlíková (altviool) en René Geesing (cello) speelde op 23 april 2018 een concert in Concordia, Enschede. Op het programma staan Mozarts Fluitkwartet, KV 285b en het ‘Romanza’ uit Von Dohnányi’s Serenade Op. 10. Carola Ligt vervolgt met haar eigen compositie Moods en er wordt afgesloten met Thomas-Mifune’s ‘Joseph Haydn’s Südamerikanische Saitensprünge’.

De Mexicaanse dirigent Carlos Miguel Prieto leidt het Orquesta Sinfónica de Minería in een uitvoering van Aaron Coplands orkestsuite Appalachian Spring. De oorspronkelijk in opdracht van de legendarische danseres Martha Graham gecomponeerde Appalachian Spring (1944) is uitgegroeid tot een Amerikaanse klassieker. Hoewel het stuk voor een ensemble van 13 musici werd geschreven, bewerkte Copland het later voor volledig orkest. Deze uitvoering werd in 2021 opgenomen in het Auditorio Nacional in Mexico-Stad.