TV-gids

Op de Osterfestspiele van 2017 voerden Sir Simon Rattle en de Berliner Philharmoniker in Baden-Baden Giacomo Puccini's beroemdste en beste opera uit: Tosca. Een goede keuze, want Tosca is behalve een kunstwerk ook een spannend, meeslepend liefdesverhaal. Deze drie-akter werd voor het eerst uitgevoerd in het Teatro Costanzi in Rome in 1900. Het is gebaseerd op een Italiaans libretto van Luigi Illica en Giuseppe Giacosa. Philipp Himmelmann tekende voor deze spectaculaire productie, die een nieuw licht werpt op de geliefde klassieker. Kristine Opolais speelt de titelrol, en Marcelo Álvarez neemt de rol van Mario Cavaradossi voor zijn rekening.

Onder luid gejuich en staande ovaties dirigeerde Mariss Jansons de Berliner Philharmoniker en gastsolist Vadim Repin (viool) tijdens een avond vol populaire toegiften. De Waldbühne in Berlijn is zonder twijfel één van de meest indrukwekkende openluchtpodia in Europa. Iedere zomer speelt de Berliner Philharmoniker voor een publiek van ruim 20.000 toeschouwers. Deze editie van het Waldbühneconcert uit 2002 concentreert zich op toegiften die vaak door grote orkesten en ensembles in het concertprogramma worden opgenomen. Het orkest wordt vergezeld door de Russische violist Vadim Repin, de jongste winnaar ooit van de Koningin Elizabethwedstrijd in Brussel. Het programma varieert van Wagner tot Tsjaikovski en van Sibelius tot John Williams. Zoals altijd wordt het Waldbühneconcert afgesloten met Paul Linckes Berliner Luft!

Celebrate St. Patrick 2020 werd opgenomen in maart 2020 Sint Patrick's Cathedral in Armagh, Noord-Ierland. Van heinde en verre reisden koren af naar deze historische kathedraal om op te treden met de plaatselijke musici voor deze viering van Saint Patrick’s Day. In dit concert ontmoeten gewijde muziek, traditionele Ierse instrumenten en de muziek uit de Ierse diaspora elkaar. De verschillende kooroptredens worden opgeluisterd door uitvoeringen door de veelgeprezen zangers van Voices of Ireland. Emotioneel hoogtepunt is de uitvoering van Christ Be Beside Me door de gecombineerde koren. Lezingen uit de overgeleverde teksten van Sint Patrick en prachtige beelden van het prachtige Ierse landschap maken deze viering compleet: Celebrate Saint Patrick 2020 is een feest voor de oren en de ogen!

Onder leiding van Conrad van Alphen, speelt Sinfonia Rotterdam Josef Haydns Symfonie Nr. 45 in de Nieuwe Kerk in Den Haag. Het stuk heeft de bijnaam ‘Farewell’ gekregen vanwege een opvallende anecdote. Haydn en zijn musici verbleven ieder jaar van mei tot oktober in het Esterháazy Paleis, op verzoek van Prins Nikolaus I. De musici klaagden bij kapelmeister Haydn over de gedwongen verlening van hun verblijf in het paleis. Haydn stelde voor een compositie te schrijven met daarin een duidelijke boodschap: aan het einde van het laatste deel van de symfonie moesten de musici om de beurt de kaars op hun lessenaar uitblazen en de zaal verlaten. Prins Nicolaus begreep de boodschap; de volgende dag stonden paard en wagen klaar om de musici naar hun geliefde gezin te brengen.

Dit prachtige kerstconcert is opgenomen in de Munster van Freiburg (Münster Unserer Lieben Frau) in 1999. Solisten zijn de sopraan Barbara Bonney, die bekend staat om haar heldere stemgeluid en bariton Matthias Goerne, een van de meest belovende zangers van zijn generatie. Samen met het Freiburg Barokorchester en German Brass wordt een selectie van stukken uit J. S. Bachs Weihnachtsoratorium (BWV 248), Mozarts Mis in c-klein (KV 427) en Händels Messiah ten gehore gebracht.

Dirigent Jan Latham-Koenig leidt het Symfonieorkest Vlaanderen in dit concert vanuit het Concertgebouw in het Belgische Brugge op 21 april 2016. Het programma begint met Felix Mendelssohns concertouverture Die Hebriden, Op. 26 (De Hebriden). Op reis in Schotland raakte de componist diep onder de indruk van de natuurlijke schoonheid van Staffa, een eiland dat tot de Binnen-Hebriden behoort, wat hem aanzette tot het schrijven van deze concertouverture. Daarop volgt Edvard Griegs Pianoconcert in a-klein, Op. 16, met Pascal Amoyel als pianist. Dit is Griegs enige pianoconcert, waarvoor hij putte uit de Noorse volksmuziek. Hij voltooide het in 1868. Tot besluit van het programma klinkt Ludwig van Beethovens Symfonie nr. 7 in A-groot, Op. 92. Dit werk is heel populair, in het bijzonder vanwege het ontroerende tweede deel. Bij de première van dit Allegretto in 1813 eiste het publiek dat het onmiddellijk een tweede maal werd gespeeld.

In 2006 gingen Gidon Kremer en Martha Argerich op tournee, waarbij ze een programma bestaande uit solo’s en duetten van Bartók en Schumann uitvoerden. De documentaire Memory of a Concert legt het laatste concert van hun tournee vast, opgenomen in de Berliner Philharmonie. Het concert bevat een zeldzame solo-uitvoering van Martha Argerich, afgerond met een persoonlijk en aangrijpend commentaar van Gidon Kremer. Op het programma staan Schumanns Vioolsonate nr. 1, Op. 10, Vioolsonate nr. 2, Op. 12, Kinderszenen, Op. 15; Bartóks Vioolsonate nr. 1 Sz 75 en Vioolsonate nr. 2 Sz 76.

Pianist Rachel Breen (VS, 1996) vertolkt de Mars uit Sergej Prokofjevs Mars en Scherzo uit De Liefde voor Drie Sinaasappelen, Op. 33; Prelude en Wals in C groot nr. 4 uit György Kurtág’s Játékok (Spelletjes), volume 1; Prelude nr. 23 in F groot uit Aleksandr Skrjabin’s 24 Preludes, op. 11; Intermezzo (nr. 1) uit Prokofjevs Drie stukken voor piano uit Assepoester, op. 95; Bagatelle nr. 3 in Es-groot uit Ludwig van Beethovens Bagatelles, op. 126; Frédéric Chopins Impromptu nr. 1 in As-groot, op. 29; Wasserklavier (nr. 3) uit Luciano Berio’s Zes Encores; Chopins Impromptu nr. 2 in Fis-groot, op. 36; Skazki nr. 5 in fis-klein uit Nikolaj Medtners 6 Skazki (Sprookjes), op. 51; Etude nr. 4 in b klein uit Sergej Rachmaninovs Études-tableaux, op. 39; en Prelude nr. 4 in e-klein uit Leonid Desyatnikovs Liederen uit Boekovina (24 preludes), tijdens de eerste ronde van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

Het Praagse Lentefestival van 2017 werd afgesloten met een uitvoering van Krzysztof Penderecki's monumentale Zeven Symfonie, die als titel "Seven Gates of Jerusalem" draagt. De componist dirigeert zelf het Praags Radio Symfonieorkest en het Slowaaks Philharmonisch Koor. Het werk is gecomponeerd ter ere van de stad Jeruzalem voor een bezetting van orkest, koor en solisten. Voor het libretto zijn teksten uit het Oude Testament gebruikt. Voor expressieve doeleinden heeft Penderecki gekozen voor een uitzonderlijk instrumentarium: een tubafoon, door de componist zelf vervaardigde percussie-instrumenten en de shofar, een oud Joods liturgisch instrument. Solisten zijn Iwona Hossa (sopraan), Karolina Sikora (sopraan), Anna Lubanska (mezzo-sopraan), Adam Zdunikowsk (tenor), Piotr Nowacki (bas) en David Švehlík (spreker). Daarnaast staat de Serenade voor Orkest van de Tsjechische componist Isa Krejci op het programma. Dit concert is opgenomen in de Smetanahal te Praag.

Pianist Evgeni Koroliov (1949) speelt Johann Sebastian Bachs Goldberg Variaties (BWV 988) op het Bachfest te Leipzig. Het werk is oorspronkelijk geschreven voor klavecimbel en bestaat uit een aria en dertig variaties. De set werd voor het eerst gepubliceerd in 1741 en wordt gezien als een van de belangrijkste composities binnen de variatievorm en het klassieke pianorepertoire. Evgeni Koroliov is een compleet artiest met een spirituele verstandhouding tot de werken die hij uitvoert en de vele luisteraars aan zich bindt. Dit concert is opgenomen in het Gewandhaus te Leipzig in juni 2008.

Stingray Brava reist de aarde rond op zoek naar de geheimen van 's werelds beroemdste operahuizen. Reis in deze aflevering mee naar Italië en ontdek alle wetenswaardigheden over het Teatro San Carlo in Napels. Nadat het oorspronkelijke koninklijke operahuis van Napels door een uitslaande brand was verwoest, werd het in recordtijd herbouwd onder leiding van architect Antonio Niccolini (1772-1850). Het gebouw werd op 12 januari 1817 heropend en is een schoolvoorbeeld van de bouwstijl van de Italiaanse operahuizen uit de achttiende en negentiende eeuw. Het ontwerp wijkt nauwelijks af van dat van andere theaters, al was het met z'n drieduizend zitplaatsen indertijd het grootste operahuis ter wereld – Napels was dan ook de grootste stad van Italië. Toen de zaal na de brand werd heropend stond het operaminnende publiek, dat van ver buiten de stadsgrenzen was samengekomen, versteld van de adembenemende architectuur. Napels is een bakermat van de Italiaanse opera, en daarmee van het hele operagenre. De beroemde conservatoria die de stad telde brachten musici en componisten voort als Domenico Cimarosa (1749-1801) en Giovanni Battista Pergolesi (1710-1736). Dankzij hun grote interesse in de liedkunst groeide Napels uit tot geboorteplek van de belcanto-stijl. Het uistekende orkest verleende het koninklijke theater z’n magnetische aantrekkingskracht op virtuose zangers en vertolkers van bravuraliederen. Deze documentaire richt zich dan ook op een recente Napelse premiere van Giuseppe Verdi’s Il trovatore (1853), een werk dat bij uitstek de Italiaanse opera belichaamt. Daarnaast geven we een historisch overzicht van de opvallendste Italiaanse componisten: vanaf 1815 was Gioachino Rossini (1792-1868) de artistiek leider van het Teatro San Carlo, waar hij veel van zijn werk in premiere zag gaan. Gaetano Donizetti (1797-1848) leidde het theater 16 jaar lang, waarin hij 16 opera’s voor het San Carlo schreef, waaronder het onsterfelijke Lucia di Lammermoor (1835). De belangrijkste Italiaanse operacomponist van de negentiende eeuw, Giuseppe Verdi (1813-1901), volgde hem op. Al sinds de première van één van zijn vroege werken, Alzira (1842), stond Verdi hier te boek als legende. Hij bleef verbonden aan het San Carlo, waar hij een jaar lang de artistieke leiding had. Van hem kwam het voorstel om een extra orkestbak aan te leggen.

Minsoo Hong (1993, Zuid-Korea) speelt Liszts Sposalizio uit Années de Pèlerinage: Deuxième Année (S161/1) en Bellini/Liszts Réminiscences de Norma (S394) tijdens de solo-finale van het 11e Internationaal Franz Liszt Pianoconcours in TivoliVredenburg te Utrecht. Het concours bevordert zowel de muzikale ontwikkeling alsook de concertervaring van pianotalenten afkomstig uit alle uithoeken van de wereld. Hierdoor vormt het concours een belangrijke opstap tot de internationale klassieke concertwereld voor jong talent dat een professionele carrière als musicus ambieert. Het Internationaal Franz Liszt Pianoconcours werd voor het eerst georganiseerd in 1986 en behoort inmiddels tot een van de meest prestigieuze pianoconcoursen ter wereld.

J. S. Bachs zes Brandenburgse Concerten behoren tot zijn bekendste werken. Hij schreef ze tussen 1711 en 1720 en droeg ze in 1721 op aan Christiaan Lodewijk, markgraaf van Brandenburg. Om te vieren dat deze geliefde werken 300 jaar bestaan, maakte de Tsjechische klavecinist en dirigent Václav Luks met zijn vermaarde barokensemble Collegium 1704 in 2021 opnames van alle zes Brandenburgse concerten, op historische instrumenten. De Brandenburgse Concerten volgen de structuur van het Italiaanse concerto grosso, waarin een groep solo-instrumenten op de voorgrond treedt ten opzichte van het grote ensemble. In de Brandenburgse Concerten nemen de solisten afwisselende, virtuoze solo’s voor hun rekening. Bij deze uitvoering in de prachtige Spiegelzaal van het Duitse slot Köthen spelen Luks en Collegium 1704 Bachs Brandenburgse Concert nr. 6 in Bes-groot, BWV 1051. In tegenstelling tot de andere vijf concerten spelen er geen violen mee: die ruimte wordt opgevuld door de lagere strijkinstrumenten en het klavecimbel.

Maestro Iván Fischer dirigeert zijn Boedapest Festival Orkest (BFO) in een aan Ludwig van Beethoven gewijd concertprogramma. Het programma begint met de Symfonie nr. 1 in C majeur, Op. 21. Vervolgens dirigeert Fischer Beethovens Pianoconcert nr. 4 in G majeur, Op. 58, waarin Richard Goode optreedt als solist. De gevierde Amerikaanse pianist (1943) is beroemd om zijn doorwrochte Beethoven-vertolkingen. Eerder nam Goode met het BFO en Fischer al de vijf pianoconcerten van Beethoven op, wat tot lovende kritieken en een nominatie voor een Grammy Award leidde. Als toegift speelt Goode de Sarabande uit J.S. Bachs Partita in Bes majeur, BWV 825. Tot besluit van het concert klinkt Beethovens beroemde Symfonie nr. 5 in c mineur, Op. 67. Deze uitvoering werd opgenomen in de Nationale Concertzaal Béla Bartók in Boedapest, Hongarije, op 29 januari 2017.

De Zwitserse dirigent Philippe Jordan en het Orchestre de l'Opéra national de Paris namen in 2014 en 2015 alle negen symfonieën van Ludwig van Beethoven op. In deze uitzending dirigeert Jordan Beethovens Symfonie nr. 8 in F-groot, Op. 93. Beethoven schreef het werk in 1812 nadat hij zijn Symfonie nr. 7 had voltooid. Op 27 februari 1814 dirigeerde de componist zelf de première in Wenen tijdens een concert waarin ook zijn Symfonie nr. 7 en zijn 15-minuten durende orkestwerk Wellingtons Sieg, Op. 91 werden gespeeld. Als kortste van Beethovens negen symfonieën ontbreekt het Symfonie nr. 8 aan een volwaardig langzaam deel. In plaats daarvan heeft het een tweede deel, Allegretto scherzando, met een gestaag 'tikkend' ritme, dat de houtblazers gedurende het hele deel volhouden. Dit wordt vaak aangezien van een imitatie van het Andante uit Joseph Haydns ‘Kloksymfonie’. Deze uitvoering werd in 2015 opgenomen in de Opéra Bastille in Parijs, Frankrijk.