TV-gids

Het muzikale collectief Les Dissonances werd in 2004 opgericht door violist David Grimal. Het ensemble werkt zonder dirigent en is samengesteld uit musici uit de best aangeschreven Europese orkesten, internationale solisten, en jong talent. In dit programma speelt Les Dissonances Wolfgang Amadeus Mozart’s Vioolconcert nr. 5 in A-groot, K. 219, ook bekend als ‘de Turkse’, met Grimal als solist. Op zijn eerste vioolconcert na schreef Mozart zijn andere vioolconcerten, vier in getal, in 1775, toen hij concertmeester was aan het Salzburgse hof. De bijnaam ‘de Turkse’ berust op het derde en laatste deel van dit vijfde vioolconcert. Het opvallende middendeel doet denken aan ‘Turkse muziek’ – een effect dat de componist bereikte door niet alleen de toonsoort in mineur te veranderen en het ritme aan te passen, maar ook door de cello’s en bassen ‘col legno’ te laten spelen, waarbij het hout van de strijkstok een percussie-achtige klank oplevert. Deze uitvoering werd in 2014 opgenomen in Cité de la Musique in Frankrijk.

Het Italiaanse duo van cellist Silvia Chiesa en pianist Maurizio Baglini geeft een prachtig recital met composities van Ferruccio Busoni, Franz Liszt, Frédéric Chopin en Sergej Rachmaninov. Op het programma staan Busoni’s Kultaselle – 10 variaties op een Fins volkslied; Liszt’s Twee Elegieën voor cello en piano; Chopin’s Introductie en Polonaise brillante in C-groot, Op. 3; en Rachmaninovs Sonate in g-klein voor cello en piano, Op. 19. Als toegift speelt het duo Leonard Bernstein’s wereldberoemde lied 'Tonight' uit de musical West Side Story. Deze uitvoering werd op 4 november 2024 opgenomen in de Sala Verdi van het Conservatorio Giuseppe Verdi in het Italiaanse Milaan.

Gerd Albrecht dirigeert de Deutsche Kammerphilharmonie in een uitvoering van Mozarts ‘Praag’ Symfonie Nr. 38 (KV. 504). De uitzending is geregisseerd door János Darvas. Mozart componeerde dit werk aan het einde van 1786. Het werd in januari 1787 voor het eerst uitgevoerd tijdens Mozarts bezoek aan Praag, zodoende verwierf het werk de bijnaam ‘Praag’. Het ongebruikelijke aan de symfonie is dat deze uit slechts drie delen bestaat, waarmee het één van de weinige bekende symfonieën uit de laatklassieke periode is waarin een gebruikelijk menuet of scherzo ontbreekt. De symfonie opent met een Adagio, gevolgd door een krachtig Allegro dat vooruitloopt op de dramatiek die later dat jaar in Mozarts opera Don Giovanni terug te vinden is.

De Duitse dirigent Peter Schreier leidt het Schots Kamerorkest, het Luzerner Festwochenchor en drie vocale solisten in een uitvoering van Joseph Haydns 'Die Schöpfung' (‘De Schepping’), Hob. XXI:2. De vocale solisten zijn sopraan Edith Mathis, tenor Christoph Prégardien en bas René Pape. Haydn voltooide dit prachtige oratorium in 1798. Het is een muzikale illustratie van de schepping van de aarde zoals beschreven in bijbelboek Genesis. Het libretto is gebaseerd op Genesis, de Psalmen en John Miltons epische gedicht Paradise Lost, en werd samengesteld door de mecenas van de componist, baron Gottfried van Swieten. Het werk is opgebouwd uit drie delen. Deel één behandelt de eerste vier dagen van de schepping: de schepping van de aarde, de planten en de hemellichamen. De vijfde en zesde dag van de schepping vormen deel twee, waarin de schepping van dieren en uiteindelijk de mensheid wordt verklankt. Het derde deel richt zich op Adam en Eva in de Hof van Eden. Deze uitvoering werd in 1992 opgenomen in de Jezuïetenkerk in Luzern, Zwitserland.

Maestro Herbert Blomstedt maakt zijn debuut bij het Festivalorkest van Luzern tijdens het Lucerne Festival van 2020 met Ludwig van Beethovens geroemde Symfonie nr. 3 in Es-groot, Op. 55, ‘Eroïca’. Een maand voor dit optreden vierde de vitale Zweedse dirigent zijn 93e verjaardag. Deze opmerkelijke uitvoering werd in augustus 2020 opgenomen in het Cultuur- en Congrescentrum (KKL) in het Zwitserse Luzern.

Pianist Jakub Kuszlik (Polen, 1996) speelt Sergej Rachmaninov’s Pianoconcert nr. 2 in c-klein, Op. 18, tijdens de finale van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Kuszlik wordt begeleid door het Orchestre symphonique de Montréal onder leiding van Xian Zhang. Deze uitvoering werd opgenomen in het Maison symphonique de Montréal.

De documentaire Mozart in Vienna ('Mozart in Wenen') onderzoekt hoe Mozart de eerste freelance-componist ooit werd, en daarmee de zeggenschap over zijn composities volledig in eigen hand hield. Na zijn bezoeken aan Salzburg en Parijs kwam Wolfgang Amadeus Mozarts carrière goed van de grond in Wenen. Hij trad veel op als pianist, en nadat zijn opera Die Entführung aus dem Serail in 1782 een groot succes werd, rees zijn ster als componist: doordat de opera in heel Duitssprekend Europa werd uitgevoerd, stroomden de vervolgopdrachten binnen. Nadat Mozart rond 1784 in Wenen bevriend raakte met Joseph Haydn droeg hij zijn zes strijkkwartetten op aan Haydn, die bekend stond als de vader van het strijkkwartet. We prijzen ons gelukkig dat we nog altijd kunnen genieten van de geweldige composities die Mozart in Wenen schreef!

De Italiaanse componist Claudio Monteverdi (1567-1643) componeerde in een halve eeuw negen boeken met madrigalen, waarmee hij bijdroeg aan de transformatie van het genre. De polyfone, a capella madrigalen van de late renaissance maakten plaats voor de 'concertato' madrigalen van de vroege barok, waarbij de focus verschoof naar het vermogen van muziek om emoties uit een tekst tot uitdrukking te brengen. In 2011 begonnen de Britse tenor Paul Agnew en het gerenommeerde barokensemble Les Arts Florissants met opnames van Monteverdi’s eerste acht boeken met madrigalen. In deze uitzending gaat Agnew Les Arts Florissants voor in de madrigalen van Boek III. Boek III verscheen in 1592 en bestaat uit twintig vijfstemmige madrigalen. Deze uitvoering werd opgenomen in de Cité de la musique in Parijs, Frankrijk, in 2011.

Maestro Iván Fischer leidt het Orchestra del Maggio Musicale Fiorentino in een uitvoering van Antonín Dvořáks Symfonie nr. 7 in d-mineur, Op. 70. Dvořák voltooide het werk in maart 1885 en dirigeerde een maand later zelf de première in Londen. De dramatische, duistere stijl van deze symfonie staat in schril contrast met de overwegend optimistische toon van Dvořáks oeuvre. Deze uitvoering werd opgenomen in het Teatro del Maggio Musicale Fiorentino in Florence, Italië, op 29 januari 2021.

De philharmonie zuidnederland duikt in de bespiegelende klankwereld van de Amerikaanse componist Richard Danielpour (1956). In zijn meeslepende liedcyclus Elegies (1997) slaan oorlogsbrieven van een gesneuvelde vader aan zijn nog ongeboren dochter bruggen in de tijd. Topzangsolisten als de Nederlandse bariton Thomas Oliemans en de Russische mezzosopraan Marina Prudenskaja mogen stralen. Het orkest staat onder leiding van Hartmut Haenchen. Opgenomen in het Muziekgebouw te Eindhoven in 2019.

Quarteto Radamés Gnattali speelt Heitor Villa-Lobos' Strijkkwartet nr. 15 in het Palácio do Catete in Rio de Janiero in Brazilië. Dit ensemble werd opgericht in 2006 en bestaat uit Carla Rincón en Francisco Roa (violen), Fernando Thebaldi (altviool), en Hugo Pilger (cello). Het kwartet, dat zich specialiseert Braziliaanse muziek, is zeer actief in de muziekeducatie. Hun opname van de complete strijkkwartetten van Villa-Lobos is een grote verdienste en werd met enthousiasme onthaald door de internationale muziekpers. Op Villa-Lobos' Bachianas brasileiras na wordt het werk van de Braziliaanse componist voornamelijk in Latijns-Amerika uitgevoerd. Villa-Lobos wordt in zijn geboorteland op handen gedragen als componist, dirigent en docent. Hij heeft opera's, symfonieën, concerten, pianowerken, koormuziek en zeventien strijkkwartetten op zijn naam.

Paul McCreesh dirigeert het Orquesta Gulbenkian en Coro Infantil da Academia de Música de Sana Cecília in een uitvoering van Benjamin Brittens (1913-1976) War Requiem, Op. 66. Solisten zijn Tatiana Pavlovskaya (sopraan), John Mark Ainsley (tenor) en Hanno Müller-Brachmann (bas). Deze uitvoering is opgenomen in het Grande Auditorio Gulbenkian te Lissabon in 2014 en is geregisseerd door Yan Proefrock. Britten componeerde het War Requiem ter gelegenheid van de inwijding van de Coventry Cathedral in 1962. Traditionale Latijnse requiemteksten worden afgewisseld door teksten van Britse dichter Wilfred Owen. Britten componeerde het werk voor een bezetting van sopraan, tenor, bariton, jongenskoor, orgel en twee orkesten: een symfonie- en kamerorkest. Het kamerorkest begeleidt de Engelse teksten, terwijl het symfonieorkest de in Latijn gezongen teksten ondersteunt.

Het Maggio Musicale Fiorentino (Florentijnse Muzikale Mei) is het oudste opera- en kunstfestival van Italië. Het werd in 1933 opgericht om hedendaagse en in de vergetelheid geraakte opera’s op de planken te brengen. In de loop der jaren heeft het festival zich verbreedt, en zijn orkestrale concerten er een vaste waarde geworden. Tijdens de editie van 2021 van het festival leidt Sir John Eliot Gardiner het Orchestra del Maggio Musicale Fiorentino in een prachtig concertprogramma met Pjotr Iljitsj Tsjaikovski’s Symfonie nr. 2 in c-mineur, Op. 17, 'Klein-Russische', en Edward Elgars Variaties op een Origineel Thema, Op. 36, beter bekend als de Enigmavariaties. Tsjaikovski’s Symfonie nr. 2 uit 1872 draagt de bijnaam 'Klein-Russische', omdat de componist er volksmelodieën uit Oekraïne in verwerkte, dat destijds wel als 'Klein-Rusland' werd aangeduid. Elgars orkestrale Enigmavariaties uit 1899 bestaan uit een thema en veertien variaties, waarbij elke variatie een muzikale schets is van een van de vrienden van de componist. Deze uitvoering werd opgenomen in het Teatro del Maggio Musicale Fiorentino in Florence, Italië, in 2021.

De Imperial Ice Stars is een ensemble van 24 topijsdansers, die gezamenlijk meer dan driehonderd medailles hebben verworven op nationale en internationale kampioenschappen. Geroemd door zowel critici als het publiek, weet het gezelschap al jaar het publiek te betoveren met hun creatieve, krachtige vertelkunst, indrukwekkende decors, prachtige kostuums en special effects. Deze ijsdansproductie van het Zwanenmeer’ 2015 is gezet op de originele muziek van het meesterwerk van Tsjaikovski en voorzien van de meesterlijke choreografie van regisseur Tony Mercer. Mercer zei zelf over deze productie: “Geïnspireerd door mijn onderzoek naar de muziek van Tsjaikovski en de intenties die in het verhaal verborgen liggen, wilde ik een meer realistische interpretatie creëren van dit geliefde verhaal en het overbrengen op het ijs, waarbij mijn wens voor een nieuwe kunst -het ijsdansen binnen een volledig theatrale setting- kon worden bewerkstelligd.”

Violist Kristog Barati en pianist Lucas Debarque bundelen de krachten in een duoconcert tijdens de 25-jarige jubileumedite van het Zwitserse Verbier Festival in 2018. Hoewel het de eerste keer is dat het tweetal gezamenlijk een concert verzorgt, weten ze perfect tot elkaar te komen in dit programma met romantische werken. Op het programma staan Brahms’ Vioolsonate Nr. 1, Op. 78 en César Francks Vioolsonate in A-groot. Barati legde de Brahmssonate al enkele jaren geleden vast op cd en Francks werk behoort tot de favorieten van Debargue. De virtuoze pianopartij is uitermate geschikt voor de kundige pianist en de fantasie uit het derde deel past bij zijn liefde voor improvisatie. De cyclische vorm en continue dialoog tussen de piano- en vioolpartij verenigen de twee musici en zorgen ervoor dat de emoties die de beide romantieke werken bevatten prachtig tot uiting komen.

De documentaire A Bach Companion - The life and work of J.S. Bach belicht het leven van de componist, maar ook zijn composities, de technieken die hij daarin toepaste, de plaatsen waar hij werkte, en de politiek-culturele achtergrond van zijn tijd. De internationaal bekende presentator Robert Levin geeft een gedetailleerd verslag van de cruciale ontwikkelingen en fases in Bachs leven, en neemt enkele van diens composities onder de loep.

Bariton Samuel Hasselhorn en pianist Daniel Heide voeren Franz Schuberts liederencyclus Winterreise (‘Winterreis’) uit. De 30-jarige Schubert schreef dit meesterwerk in 1827, slechts een jaar voor zijn dood. Net als Schuberts eerdere liederencyclus Die schöne Müllerin (1823), is Winterreise een toonzetting van de poëzie van Wilhelm Müller (1794-1827). In vierentwintig liederen volgen we een afgewezen jongeman op zijn eenzame reis door een bevroren landschap. Door herinneringen gekweld doolt de verloren ziel rond op zoekt naar rust. Deze uitvoering werd opgenomen in Schloss Wörlitz, onderdeel van het Tuinenrijk Dessau-Wörlitz, nabij Dessau, waar Wilhelm Müller werd geboren en begraven.

Iphigénie en Tauride (1779) is een tragische opera in vier bedrijven van de in Duitsland geboren componist Christoph Willibald Gluck. Hij schreef het werk voor de Franse markt, en de première in 1779 in de Parijse Academie Royale de Musique was een doorslaand succes. Iphigénie en Tauride behoort tot Gluck’s hervormingsopera’s: in dit werk diende de muziek het dramatisch verloop niet te domineren maar juist te ondersteunen. Nicolas-François Guillard baseerde zijn libretto op Claude Guimond de La Touche’s gelijknamige toneelstuk, wat uiteindelijk teruggrijpt op het beroemde Griekse drama van Euripides. Het speelt zich af kort na de Trojaanse oorlog, als Iphigénie, die door haar vader Agamemnon geofferd zou worden, door de godin Diana wordt gered. Diana brengt haar naar Tauris, waar Iphigénie haar hogepriesteres wordt. Diego Fasolis dirigeert het Orchestre National des Pays de la Loire en het Chœur d’Angers Nantes Opéra. Onder de solisten zijn Marie-Adeline Henry (Iphigénie), Charles Rice (Oreste), Sébastien Droy (Pylade), Jean-Luc Ballestra (Thoas) en Élodie Hache (Diane). Deze uitvoering werd in 2020 opgenomen in het Grand Théâtre d’Angers, Frankrijk.

Gedurende negentien dagen verzorgden ‘s werelds beste jeugdorkesten, onder leiding van de vermaarde dirigenten en bijgestaan door virtuoze solisten, talloze inspirerende en zinderende concertuitvoeringen tijdens Young Euro Classic 2017. Het muziekfestival is ‘s werelds belangrijkste podium voor de ontwikkeling van internationale jeugdorkesten. Deze uitzending is een verzameling van energieke en buitengewone uitvoeringen door jonge musici vanover de hele wereld. Het repertoire bestaat uit bekende meesterwerken en composities van lokale componisten. Op het programma staat onder meer muziek uit Verdi’s La Forza del destino, Beethovens ‘Meeresstille und glückliche Fahrt’, Tsjaikovksi’s Pianoconcert Nr. 1, Op. 23 en 6 Romances, Op. 38 en Weinbergs Rapsodie op Moldavische thema’s, Op. 47.

Pianist Jaeden Izik-Dzurko (Canada, 1999) treedt op met het CMIM ensemble, bestaande uit drie strijkers van het Symfonieorkest van Montreal, in een uitvoering van het eerste deel, Sostenuto assai – Allegro ma non troppo, van Robert Schumanns Pianokwartet in Es-groot, Op. 47. Dit optreden vond plaats in de kamermuziekronde van het uit twee delen bestaande halve finale van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.