TV-gids

Het Praagse Lentefestival van 2017 werd afgesloten met een uitvoering van Krzysztof Penderecki's monumentale Zeven Symfonie, die als titel "Seven Gates of Jerusalem" draagt. De componist dirigeert zelf het Praags Radio Symfonieorkest en het Slowaaks Philharmonisch Koor. Het werk is gecomponeerd ter ere van de stad Jeruzalem voor een bezetting van orkest, koor en solisten. Voor het libretto zijn teksten uit het Oude Testament gebruikt. Voor expressieve doeleinden heeft Penderecki gekozen voor een uitzonderlijk instrumentarium: een tubafoon, door de componist zelf vervaardigde percussie-instrumenten en de shofar, een oud Joods liturgisch instrument. Solisten zijn Iwona Hossa (sopraan), Karolina Sikora (sopraan), Anna Lubanska (mezzo-sopraan), Adam Zdunikowsk (tenor), Piotr Nowacki (bas) en David Švehlík (spreker). Daarnaast staat de Serenade voor Orkest van de Tsjechische componist Isa Krejci op het programma. Dit concert is opgenomen in de Smetanahal te Praag.

Pianist Evgeni Koroliov (1949) speelt Johann Sebastian Bachs Goldberg Variaties (BWV 988) op het Bachfest te Leipzig. Het werk is oorspronkelijk geschreven voor klavecimbel en bestaat uit een aria en dertig variaties. De set werd voor het eerst gepubliceerd in 1741 en wordt gezien als een van de belangrijkste composities binnen de variatievorm en het klassieke pianorepertoire. Evgeni Koroliov is een compleet artiest met een spirituele verstandhouding tot de werken die hij uitvoert en de vele luisteraars aan zich bindt. Dit concert is opgenomen in het Gewandhaus te Leipzig in juni 2008.

Stingray Brava reist de aarde rond op zoek naar de geheimen van 's werelds beroemdste operahuizen. Reis in deze aflevering mee naar Italië en ontdek alle wetenswaardigheden over het Teatro San Carlo in Napels. Nadat het oorspronkelijke koninklijke operahuis van Napels door een uitslaande brand was verwoest, werd het in recordtijd herbouwd onder leiding van architect Antonio Niccolini (1772-1850). Het gebouw werd op 12 januari 1817 heropend en is een schoolvoorbeeld van de bouwstijl van de Italiaanse operahuizen uit de achttiende en negentiende eeuw. Het ontwerp wijkt nauwelijks af van dat van andere theaters, al was het met z'n drieduizend zitplaatsen indertijd het grootste operahuis ter wereld – Napels was dan ook de grootste stad van Italië. Toen de zaal na de brand werd heropend stond het operaminnende publiek, dat van ver buiten de stadsgrenzen was samengekomen, versteld van de adembenemende architectuur. Napels is een bakermat van de Italiaanse opera, en daarmee van het hele operagenre. De beroemde conservatoria die de stad telde brachten musici en componisten voort als Domenico Cimarosa (1749-1801) en Giovanni Battista Pergolesi (1710-1736). Dankzij hun grote interesse in de liedkunst groeide Napels uit tot geboorteplek van de belcanto-stijl. Het uistekende orkest verleende het koninklijke theater z’n magnetische aantrekkingskracht op virtuose zangers en vertolkers van bravuraliederen. Deze documentaire richt zich dan ook op een recente Napelse premiere van Giuseppe Verdi’s Il trovatore (1853), een werk dat bij uitstek de Italiaanse opera belichaamt. Daarnaast geven we een historisch overzicht van de opvallendste Italiaanse componisten: vanaf 1815 was Gioachino Rossini (1792-1868) de artistiek leider van het Teatro San Carlo, waar hij veel van zijn werk in premiere zag gaan. Gaetano Donizetti (1797-1848) leidde het theater 16 jaar lang, waarin hij 16 opera’s voor het San Carlo schreef, waaronder het onsterfelijke Lucia di Lammermoor (1835). De belangrijkste Italiaanse operacomponist van de negentiende eeuw, Giuseppe Verdi (1813-1901), volgde hem op. Al sinds de première van één van zijn vroege werken, Alzira (1842), stond Verdi hier te boek als legende. Hij bleef verbonden aan het San Carlo, waar hij een jaar lang de artistieke leiding had. Van hem kwam het voorstel om een extra orkestbak aan te leggen.

Minsoo Hong (1993, Zuid-Korea) speelt Liszts Sposalizio uit Années de Pèlerinage: Deuxième Année (S161/1) en Bellini/Liszts Réminiscences de Norma (S394) tijdens de solo-finale van het 11e Internationaal Franz Liszt Pianoconcours in TivoliVredenburg te Utrecht. Het concours bevordert zowel de muzikale ontwikkeling alsook de concertervaring van pianotalenten afkomstig uit alle uithoeken van de wereld. Hierdoor vormt het concours een belangrijke opstap tot de internationale klassieke concertwereld voor jong talent dat een professionele carrière als musicus ambieert. Het Internationaal Franz Liszt Pianoconcours werd voor het eerst georganiseerd in 1986 en behoort inmiddels tot een van de meest prestigieuze pianoconcoursen ter wereld.

J. S. Bachs zes Brandenburgse Concerten behoren tot zijn bekendste werken. Hij schreef ze tussen 1711 en 1720 en droeg ze in 1721 op aan Christiaan Lodewijk, markgraaf van Brandenburg. Om te vieren dat deze geliefde werken 300 jaar bestaan, maakte de Tsjechische klavecinist en dirigent Václav Luks met zijn vermaarde barokensemble Collegium 1704 in 2021 opnames van alle zes Brandenburgse concerten, op historische instrumenten. De Brandenburgse Concerten volgen de structuur van het Italiaanse concerto grosso, waarin een groep solo-instrumenten op de voorgrond treedt ten opzichte van het grote ensemble. In de Brandenburgse Concerten nemen de solisten afwisselende, virtuoze solo’s voor hun rekening. Bij deze uitvoering in de prachtige Spiegelzaal van het Duitse slot Köthen spelen Luks en Collegium 1704 Bachs Brandenburgse Concert nr. 6 in Bes-groot, BWV 1051. In tegenstelling tot de andere vijf concerten spelen er geen violen mee: die ruimte wordt opgevuld door de lagere strijkinstrumenten en het klavecimbel.

Maestro Iván Fischer dirigeert zijn Boedapest Festival Orkest (BFO) in een aan Ludwig van Beethoven gewijd concertprogramma. Het programma begint met de Symfonie nr. 1 in C majeur, Op. 21. Vervolgens dirigeert Fischer Beethovens Pianoconcert nr. 4 in G majeur, Op. 58, waarin Richard Goode optreedt als solist. De gevierde Amerikaanse pianist (1943) is beroemd om zijn doorwrochte Beethoven-vertolkingen. Eerder nam Goode met het BFO en Fischer al de vijf pianoconcerten van Beethoven op, wat tot lovende kritieken en een nominatie voor een Grammy Award leidde. Als toegift speelt Goode de Sarabande uit J.S. Bachs Partita in Bes majeur, BWV 825. Tot besluit van het concert klinkt Beethovens beroemde Symfonie nr. 5 in c mineur, Op. 67. Deze uitvoering werd opgenomen in de Nationale Concertzaal Béla Bartók in Boedapest, Hongarije, op 29 januari 2017.

De Zwitserse dirigent Philippe Jordan en het Orchestre de l'Opéra national de Paris namen in 2014 en 2015 alle negen symfonieën van Ludwig van Beethoven op. In deze uitzending dirigeert Jordan Beethovens Symfonie nr. 8 in F-groot, Op. 93. Beethoven schreef het werk in 1812 nadat hij zijn Symfonie nr. 7 had voltooid. Op 27 februari 1814 dirigeerde de componist zelf de première in Wenen tijdens een concert waarin ook zijn Symfonie nr. 7 en zijn 15-minuten durende orkestwerk Wellingtons Sieg, Op. 91 werden gespeeld. Als kortste van Beethovens negen symfonieën ontbreekt het Symfonie nr. 8 aan een volwaardig langzaam deel. In plaats daarvan heeft het een tweede deel, Allegretto scherzando, met een gestaag 'tikkend' ritme, dat de houtblazers gedurende het hele deel volhouden. Dit wordt vaak aangezien van een imitatie van het Andante uit Joseph Haydns ‘Kloksymfonie’. Deze uitvoering werd in 2015 opgenomen in de Opéra Bastille in Parijs, Frankrijk.

Het spanningsveld tussen groep en individu heeft al jarenlang een centrale plaats in de optredens van Platel. In zijn grootste project tot op heden, C(H)ŒURS, onderzoekt hij de gevaarlijke schoonheid van een groep. Wat is het verband tussen het progressieve 19e-eeuwse nationalisme van Verdi en Wagner en de huidige neiging van landen om zichzelf af te sluiten? Platel bekijkt de emoties die ontstaan uit de verzameling individuen binnen een groep, reflecteert op de dynamiek van collectieve bewegingen, en verkent de grens tussen het publiek en het individu. C(H)ŒURS biedt magnifieke koorscènes met meer dan 80 zangers, dansers en musici, en ging in première op 12 maart 2012 in het Teatro Real Madrid.

Bijna 10 jaar nadat dirigent Claudio Abbado de Berliner Philharmoniker verliet keert hij terug om eer te betuigen aan één van de grootste componisten van de 19e eeuw: Gustav Mahler. Mahler-expert Abbado maakte in zijn tijd als muzikaal leider van de Berliner Phiharmoniker diepe indruk met zijn Mahlervertolkingen. Samen met de beroemde zangeres Anne Sofie von Otter en de befaamde tenor Jonas Kaufmann (Echo Award “Zanger van het Jaar”, 2010) herdenken ze Gustav Mahlers 100e sterfdag met een uitvoering van zijn laatste symfonie, die hij onvoltooid achterliet bij zijn dood in 1911. Ook Das Lied von der Erde staat op het programma: de componist beschouwde dit werk als zijn persoonlijkste compositie.

This episode presents the Brandenburg Concertos by Johann Sebastian Bach (1685-1750). Musical excerpts played by the Freiburger Barockorchester conducted by Gottfried von der Goltz. Bach's six Brandenburg Concertos rank among the undisputed favorites of all baroque fans. They have become a firm fixture in music education and an integral part of our international musical heritage. So what's their secret? The internationally acclaimed pianist and Bach expert Robert Levin provides an answer.

De Amerikaanse dirigent Leonard Slatkin voert het Orchestre National de Lyon aan in deze concertopname uit 2014 uit het Auditorium de Lyon. Het concert begint met William Bolcoms 'Circus Ouverture', speciaal geschreven voor Slatkins 70e verjaardag dat jaar. Het concert gaat verder met een uitvoering van Ludwig van Beethovens Tripelconcerto in C majeur, Op. 56. Daarin spelen niet minder dan drie geweldige solisten: Olga Kern op de piano, Baibe Skride op de viool en Sol Gabetta op de cello. Deze compositie is het enige Beethovenconcerto met meer dan één solo-instrument. Tot besluit van het concert klinkt Maurice Ravels geliefde orkestratie van Modest Moessorgski's Schilderijen van een tentoonstelling.

Dit concertprogramma vanuit het Konzerthaus Berlin staat volledig in het teken van W. A. Mozart. Het Carl Philippe Emanuel Bach Kamerorkest staat onder leiding van Hartmut Haenchen. In de uitvoeringen van Haenchen en zijn gereduceerde ensemble komen de veelzijdige kwaliteiten van Mozarts muziek optimaal naar voren, mede door de uitstekende instrumentatie en divisie van de orkestpartijen. Stefan Vladars fijnzinnige touché en stillistische zekerheid maakt hem een ideale partner voor Haenchen en zijn orkest. Op het programma staan Mozarts Divertimento in Es-groot (KV. 113), het Pianoconcert Nr. 20 (KV. 466) en de ‘Jupiter’ Symfonie Nr. 41 in C (KV. 551).

De twee 'Sonates voor klarinet en piano Op. 120' van Johannes Brahms ontstonden in 1894. Zij zijn enigszins door Mozart geïnspireerd en in geen van beide sonates treft men een 'echt' langzaam deel aan. Brahms schreef deze stukken voor de violist en klarinettist Richard Mühlfeld [1856-1907], die in het orkest van de Hertog van Meiningen speelde en vanaf de jaren '70 van de 19e eeuw een grote reputatie verwierf. Hij maakte een internationale carrière en introduceerde Brahms' klarinetkwintet in 1892 in London. De sonates vormen de laatste instrumentale composities van Brahms. De vierdelige 'Sonate Op. 120 Nr. 1 in f' opent met een helder 'Allegro apassionato' in mineur. De drie hierop volgende delen [in majeur] zijn optimistischer van stemming en rijk aan zangerige, gevoelige en dromerige momenten. De finale is vooral speels van aard. Henk de Graaf, klarinet, Daniël Wayenberg piano.

Marin Alsop dirigeert het Britten-Pears Orchestra in een uitvoering van Benjamin Brittens The Young Person’s Guide to the Orchestra. Deze uitvoering is opgenomen in de Snape Maltings Concert Hall te Snape Bridge, Verenigd Koninkrijk in 2017. Het Britten-Pears Young Artist Programme werd meer dan veertig jaar geleden opgericht door Britten en Peter Pears en had als doel om kwalitatief goede muziekeducatie te bieden aan opkomende professionele musici. Sinds de educatieve film ‘Instruments of the Orchestra’ uit 1946, zijn generaties geïnspireerd geraakt door deze geliefde klassieker van Benjamin Britten. The Young Person’s Guide to the Orchestra is een van de bekendste stukken van de componist en wordt binnen de context van de muziekeducatie vaak geassocieerd met twee andere werken: Saint-Saëns’ Carnaval der Dieren en Prokofjevs Peter en de Wolf.