TV-gids

De uitzonderlijke Russische pianisten Nikolaj Loeganski en Vadim Rudenko treden regelmatig op als pianoduo. In dit schitterende concert bundelen zij hun krachten in een programma met werken voor twee piano’s van Wolfgang Amadeus Mozart, Maurice Ravel, Anton Arenski, Sergei Rachmaninov en Nikolaj Kapoestin. Deze pianisten - beide laureaat van het prestigieuze Internationaal Tsjaikovski-concours 1994 – staan internationaal hoog aangeschreven. Op het programma: Mozarts Sonate voor twee piano's in D majeur, K. 448/375 A; Ravels La Valse (arr. voor twee piano's); Arenski's Suite nr. 1 voor twee piano's, Op. 15; en Rachmaninovs Suite nr. 1 (Fantasie) voor twee piano's, Op. 5. Als toegift speelt het duo de 'Romance' uit Rachmaninovs Suite nr. 2 voor twee piano's, Op. 17, gevolgd door de 'Ouverture' uit Nikolaj Kapoestins Sinfonietta, Op. 49. Dit concert werd opgenomen in Concertzaal Tsjaikovski in Moskou, Rusland, op 25 november 2021.

Helemaal vergeten is hij niet, maar een begrip is Giovanni Maria Trabaci anno 2019 evenmin. Ten onrechte, want deze productieve toetsenvir tuoos schreef naast een pak vocale muziek ook meer dan 150 klaviercomposities. Met gedurfde chromatiek en experimentele thematische structuren stormt dit repertoire resoluut richting Frescobaldi. Artist in residence Marco Mencoboni kiest Trabaci’s meest vrijmoedige partituren.

Achteraf gezien kunnen we Uwe Scholz' versie van Igor Stravinsky’s Sacre du printemps voor solodanser beschouwen als een grauwe, bedrukkende choreografie over zijn eigen leven. Dit ballet is een laat werk van Uwe Scholz, die geldt als één van de grootste choreografen van de twintigste eeuw. In zijn korte leven produceerde dit genie meer dan 100 balletten, waarvan Die Schöpfung, Die Grosse Messe en Bruckner 8 grote successen werden. Scholz wordt gezien als een gevoelige en uiterst muzikale kunstenaar met een verfijnd gevoel voor humor die kampte met een verlammend perfectionisme, een laag zelfbeeld en angstaanvallen. Nu en dan belemmerde dit hem te werken. “Soms voert het pad van een grote kunstenaar hem niet naar gelauwerde eenzaamheid, maar naar diepe wanhoop,” schrijft balletcriticus Klaus Geitel in zijn terugblik op Scholz’ leven. De film Soulscapes is een zeer persoonlijk, ontroerend portret van Uwe Scholz, die op 21 november 2004 op 45-jarige leeftijd overleed. In één van zijn laatste gesprekken met regisseur Günter Atteln toont Scholz zich ongekend openhartig over zichzelf en zijn werk. “Ik voel me aangetrokken door de symfonische muziek uit de klassieke en romantische tijd,” zegt hij. “Die zielslandschappen heb ik gewoon nodig.”

Het Maggio Musicale Fiorentino (Florentijnse Muzikale Mei) is het oudste opera- en kunstfestival van Italië. Het werd in 1933 opgericht om hedendaagse en in de vergetelheid geraakte opera’s op de planken te brengen. In de loop der jaren heeft het festival zich verbreedt, en zijn orkestrale concerten er een vaste waarde geworden. Tijdens de editie van 2021 van het festival leidt Sir John Eliot Gardiner het Orchestra del Maggio Musicale Fiorentino in een prachtig concertprogramma met Pjotr Iljitsj Tsjaikovski’s Symfonie nr. 2 in c-mineur, Op. 17, 'Klein-Russische', en Edward Elgars Variaties op een Origineel Thema, Op. 36, beter bekend als de Enigmavariaties. Tsjaikovski’s Symfonie nr. 2 uit 1872 draagt de bijnaam 'Klein-Russische', omdat de componist er volksmelodieën uit Oekraïne in verwerkte, dat destijds wel als 'Klein-Rusland' werd aangeduid. Elgars orkestrale Enigmavariaties uit 1899 bestaan uit een thema en veertien variaties, waarbij elke variatie een muzikale schets is van een van de vrienden van de componist. Deze uitvoering werd opgenomen in het Teatro del Maggio Musicale Fiorentino in Florence, Italië, in 2021.

Een kleurrijk kerstconcert van philharmonie zuidnederland met Tsjaikovski’s fameuze Eerste Pianoconcert. Chef-dirigent Dmitri Liss laat samen met meesterpianist Boris Berezovsky zijn Russische bloed volop stromen. En dat doet hij zo dat een Amerikaanse criticus al eens over zijn Tsjaikovski-vertolking schreef: ‘Liss was bevangen door een absolute macht over het orkest en het publiek. Het was een dialoog met de eeuwigheid.’

J. S. Bachs zes Brandenburgse Concerten behoren tot zijn bekendste werken. Hij schreef ze tussen 1711 en 1720 en droeg ze in 1721 op aan Christiaan Lodewijk, markgraaf van Brandenburg. Om te vieren dat deze geliefde werken 300 jaar bestaan, maakte de Tsjechische klavecinist en dirigent Václav Luks met zijn vermaarde barokensemble Collegium 1704 in 2021 opnames van alle zes Brandenburgse concerten, op historische instrumenten. De Brandenburgse Concerten volgen de structuur van het Italiaanse concerto grosso, waarin een groep solo-instrumenten op de voorgrond treedt ten opzichte van het grote ensemble. In de Brandenburgse Concerten nemen de solisten afwisselende, virtuoze solo’s voor hun rekening. Bij deze uitvoering in de prachtige Spiegelzaal van het Duitse slot Köthen spelen Luks en Collegium 1704 Bachs Brandenburgse Concert nr. 4 in G-groot, BWV 1049. Dit concert bevat solo’s door twee blokfluiten en een viool. De blokfluiten spelen een opvallende rol in het tweede deel van dit concert, terwijl de viool de snelle eerste en derde delen domineert.

De Russische violist Aleksey Igudesman en de Brits-Koreaanse pianist Huyng-ki Joo debuteerden in 2004 als dynamisch duo met de komische show ‘A Little Nightmare Music’, een knipoog naar Mozarts ‘Eine Kleine Nachtmusik’. Sindsdien is het tweetal niet meer weg te denken uit het internationale klassieke muziekleven. Igudesman en Joo reizen de hele wereld over en zijn te zien op vele festivals, waar ze samenwerken met artiesten binnen én ver buiten het klassieke genre. In hun meest recente show, ‘Big Nightmare Music’, wordt het duo vergezeld door het voltallige Bergen Philharmonic Orchestra. Naast de bekende grappen uit hun eerdere duoshows, zoals ‘Bond Mozart’, ‘Alla Molto Turca’ en ‘Cleaning vs. Riverdancing’, bevat de show ook nieuwe hilarische sketches waarbij alle leden van het orkest worden betrokken, van de concertmeester tot aan leden van de slagwerksectie toe. Deze uitvoering in de Grieghallen in het Noorse Bergen staat onder de muzikale leiding van dirigent Andrew Litton.

Pianist Alessandro Marangoni en organist Paolo Oreni, beide in 1979 in Italië geboren, vertolken Marcel Duprés Variaties op Twee Thema’s voor piano en orgel, Op. 35. Oreni bespeelt tijdens deze uitvoering zijn zelf ontworpen ‘Wanderer’-orgel, dat momenteel te boek staat als het grootste verplaatsbare pijporgel. Met 1200 pijpen en 42 registers beschikt het over alle voor het orgelrepertoire benodigde klankkleuren. Deze uitvoering werd op 5 april 2024 opgenomen in FabbricaPoggi in Pavia, Italië.

De Oekraïense dirigent Kirill Karabits leidt het London Symphony Orchestra in een verbluffende uitvoering van Gustav Mahler’s Symfonie nr. 4. De solist is sopraan Lucy Crowe. Mahlers Vierde Symfonie begint met de klank van sleebellen en melodieën waaruit een kinderlijke onschuld spreekt. Maar tussen deze bedrieglijk speelse opening en de serene finale – het beeld dat een kind van de hemel heeft – ligt een wereld vol diepe emotie en schoonheid. Met sopraan Lucy Crowe, die haar vocale glans verleent aan deze buitengewone finale, is de reis van de symfonie naar gelukzaligheid compleet. Deze uitvoering werd opgenomen in de Barbican Hall in Londen, VK, op 8 december 2021.

Barbara Hannigan, sopraan en dirigent, won de Grammy voor "Best Classical Solo Vocal Album 'CRAZY GIRL CRAZY' (Gershwin, Berg en Berio) 2018" en ontving in 2022 de Grammy voor "Artist of the Year". In de herfst van 2023 maakte ze haar langverwachte debuut als dirigent met het Cleveland Orchestra. Het programma bood een interessante mix van oud en nieuw met Haydns Symfonie nr. 44 in e-mineur, Viviers 'Lonely Child', Ligeti's 'Lontano' en 'Dood en Verheerlijking' van Richard Strauss.

Antoni Wit dirigeert het Filharmonisch Orkest van Warschau in een uitvoering van Frédéric Chopins Pianoconcert nr. 2, Op. 21. De solist is Jevgeni Kissin. Dit concert was onderdeel van de viering van de 200e geboortedag van de componist in 2010. Opmerkelijk is dat Chopin zijn tweede pianoconcert een jaar vóór zijn eerste schreef. Hij voltooide beide werken op zijn twintigste, voordat hij zijn thuisland Polen achter zich liet en naar Parijs verhuisde.

In mei 2019 presenteerde Andris Nelsons, als nieuwe chefdirigent van het Gewandhausorchester Leipzig, een concertprogramma rondom Pjotr Iljitsj Tsjaikovski’s Symfonie nr. 5 en Dmitri Sjostakovitsj' Vioolconcert nr. 1 met de buitengewonde violist Baiba Skride. Tsjaikovski vond zijn werk maar een mislukking, en meende dat zijn creativiteit was uitgeput. Geplaagd door twijfel aan zijn eigen kunnen heeft hij nooit veel vertrouwen ontwikkeld in zijn grote creatieve kracht. Na Tsjaikovski's werk betreedt Baiba Skride het podium met Igor Stravinsky's Elegie voor soloviool, alvorens ze soleert in Sjostakovitsj' Vioolconcert. In Sjostakovitsj' compositie gunt de viool zich geen moment de tijd om te ademen: zonder pauze vertelt het instrument een duister verhaal, dat uitmondt in een vicieuze cirkel van ostinato baslijnen, totdat het instrument tenslotte uitbarst in een prachtig lied.

Pianist Jaeden Izik-Dzurko (Canada, 1999) treedt op met het CMIM ensemble, bestaande uit drie strijkers van het Symfonieorkest van Montreal, in een uitvoering van het eerste deel, Sostenuto assai – Allegro ma non troppo, van Robert Schumanns Pianokwartet in Es-groot, Op. 47. Dit optreden vond plaats in de kamermuziekronde van het uit twee delen bestaande halve finale van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

Iván Fischer leads his Budapest Festival Orchestra (BFO) in a concert program dedicated to the music of Ludwig van Beethoven. The program opens with the composer’s Symphony No. 1 in C major, Op. 21. Afterward, Fischer conducts Beethoven’s Piano Concerto No. 4 in G major, Op. 58, in which Richard Goode features as the soloist. The acclaimed American pianist (1943) is known for his interpretations of the Beethoven repertoire. Goode recorded all five Beethoven piano concertos with the BFO and Fischer, earning him exceptional critical acclaim and a Grammy Award nomination. As an encore, Goode performs the Sarabande from J. S. Bach’s Partita in B-flat major, BWV 825. The program closes with Beethoven’s famous Symphony No. 5 in C minor, Op. 67. This performance was recorded at the Béla Bartók National Concert Hall in Budapest, Hungary, on January 29, 2017.

Hartmut Haenchen dirigeert de philharmonie zuidnederland in een uitvoering van Bruckners Symfonie Nr. 7. Bruckner zat goed in zijn vel toen hij de grootse Zevende Symfonie schreef. Dat is aan alles te horen. Van de hartveroverende opening tot het intense Adagio. Nog altijd is de Zevende één van Bruckners populairste composities. Een buitenkans dus om de visie van gastdirigent Hartmut Haenchen op dit succeswerk te kunnen beluisteren. Hij werd door het toonaangevende Duitse muziektijdschrift Opernwelt uitgeroepen tot ‘dirigent van het jaar’. Opgenomen in het Muziekgebouw te Eindhoven in 2019.

In dit opmerkelijke concert vanuit de Thomaskerk in Leipzig krijgt het normaal uit vijf zangers bestaande ensemble amarcord versterking van een extra alt én twee sopranen. Onder de naam amarcordplus presenteren zij een prachtig concertprogramma rondom deze Duitse stad, met onder meer madrigalen van Johann Hermann Schein, motetten uit Heinrich Schütz’ bundel Geistliche Chor-Music, en twee motetten van de beroemdste Thomaskantor aller tijden: Johann Sebastian Bach. Ook worden werken van diens minder bekende tijdgenoten Philipp Heinrich Erlebach en de mononieme componist Liebhold uitgevoerd, net als muziek van andere leden uit de familie Bach: Michael Bach en Johann Christoph Bach. Dit concert werd opgenomen op 1 mei 2020.

De Zwitserse dirigent Philippe Jordan en het Orchestre de l'Opéra national de Paris namen in 2014 en 2015 alle negen symfonieën van Ludwig van Beethoven op. In deze uitzending dirigeert Jordan Beethovens Symfonie nr. 3 in Es majeur, Op. 55, ‘Eroïca’. Deze symfonie werd gecomponeerd in 1803 en 1804 en geldt als een belangrijk keerpunt in zowel Beethovens oeuvre als in de westerse muziekgeschiedenis. Symfonie nr. 3 duurt langer dan alle eerdere symfonie. De gebruikelijke lange inleiding wordt vervangen door twee krachtige akkoorden, waarop de lage strijkers het hoofdthema introduceren. Het langzame tweede deel is een treurmars, gevolgd door een snel Scherzo. Het vierde en laatste deel wordt gedomineerd door een thema dat Beethoven al gebruikte in zijn muziek voor het ballet 'Die Geschöpfe des Prometheus'. Deze uitvoering werd in 2014 opgenomen in de Opéra Bastille in Parijs, Frankrijk.