TV-gids

Iphigénie en Tauride (1779) is een tragische opera in vier bedrijven van de in Duitsland geboren componist Christoph Willibald Gluck. Hij schreef het werk voor de Franse markt, en de première in 1779 in de Parijse Academie Royale de Musique was een doorslaand succes. Iphigénie en Tauride behoort tot Gluck’s hervormingsopera’s: in dit werk diende de muziek het dramatisch verloop niet te domineren maar juist te ondersteunen. Nicolas-François Guillard baseerde zijn libretto op Claude Guimond de La Touche’s gelijknamige toneelstuk, wat uiteindelijk teruggrijpt op het beroemde Griekse drama van Euripides. Het speelt zich af kort na de Trojaanse oorlog, als Iphigénie, die door haar vader Agamemnon geofferd zou worden, door de godin Diana wordt gered. Diana brengt haar naar Tauris, waar Iphigénie haar hogepriesteres wordt. Diego Fasolis dirigeert het Orchestre National des Pays de la Loire en het Chœur d’Angers Nantes Opéra. Onder de solisten zijn Marie-Adeline Henry (Iphigénie), Charles Rice (Oreste), Sébastien Droy (Pylade), Jean-Luc Ballestra (Thoas) en Élodie Hache (Diane). Deze uitvoering werd in 2020 opgenomen in het Grand Théâtre d’Angers, Frankrijk.

Het Teatro Colón was op 19 augustus 2000 tot aan de nok toe gevuld. Al deze mensen kwamen speciaal om één persoon te horen spelen: Daniel Barenboim. Nu is hij vooral bekend als dirigent, maar meer dan 50 jaar geleden begon Barenboim zijn carrière als wonderkind, toen hij op zevenjarige leeftijd zijn eerste pianorecital gaf. Met dit concert vierde hij zijn leven op het podium. Het publiek liet dit muzikaal wonder pas na 3 uur en 13 toegiften gaan en er kan dan ook met recht gesproken worden van een bijzondere avond. Op het programma staan onder andere Beethovens Sonate Nr. 23 ‘Apassionata’, de wals in e klein van Chopin en Mozarts Sonate in C groot.

Een van de hoogtepunten van het Mozartjaar 2006 was dit galaconcert in het prachtige Statentheater in Praag. Het Tsjechisch Philharmonisch Orkest speelt onder leiding van Manfred Honeck de mooiste werken van Mozart die bovendien een speciale binding hebben met de stad of het theater. Zo staat het klarinetconcert, dat in 1791 in Praag in première ging, op het programma met Sharon Kam als solist en natuurlijk kan Mozarts ‘Praagse Symfonie’ niet ontbreken. Ook op de lessenaar staat de ouverture van 'Don Giovanni', in 1787 nog door Mozart zelf gedirigeerd in het Statentheater.

Iván Fischer dirigeert het Boedapest Festival Orkest in deze concertopname uit 2015 vanuit de Béla Bartók Nationale Concertzaal in Boedapest, Hongarije. Het concert begint met Sergej Prokofjevs Ouverture op Hebreeuwse thema's, Op. 34. Daarna schittert Thomas Zehetmair als soloviolist in Prokofjevs Vioolconcert nr. 2, Op. 63. Het tweede deel van het concert draait om Igor Stravinsky: muziek geschreven voor het ballet 'Jeu de cartes' (1937), en de Vuurvogelsuite nr. 2 (1919). Jeu de cartes behoort tot Stravinsky's neoklassieke werken en bestaat uit drie delen ('giften'). De Vuurvogelsuite nr. 2 is gebaseerd op de muziek uit het gelijknamige ballet, geschreven voor Sergej Diaghilevs Ballets Russes, dat in 1910 in Parijs de première beleefde.

Gianluigi Gelmetti dirigeert de Radio-Sinfonieorchester Stuttgart in een uitvoering van Mozarts Symfonie Nr. 40 in g-klein (KV. 550). Dit werk werd gecomponeerd in 1788 en staat ook wel bekend als de ‘grote’ symfonie in g-klein, met Symfonie Nr. 25 als de ‘kleine’ variant. Het zijn namelijk de enige twee van Mozarts 41 symfonieën die geschreven zijn in een mineur toonsoort. Deze symfonie is wellicht Mozarts populairste. De bekende openingsmelodie werd in de jaren ’90 één van de meest hinderlijke ringtones. Onderzoekers kunnen niet met zekerheid vaststellen of het stuk ook zo geliefd was in Mozarts tijd. De componist heeft het wel enkele keren uitgevoerd, maar herschreef grote delen van de originele partituur.

De Belgische dirigent Jos van Immerseel leidt Anima Eterna Brugge in een concertprogramma gewijd aan de Amerikaanse componist George Gershwin. Het programma begint met Gershwins symfonische suite Catfish Row (arrangement Steven D. Bowen) gebaseerd op muziek uit zijn beroemde opera Porgy and Bess (1935). Hierop volgt het bekende toondicht An American in Paris (1928). Daarna voegt sopraan Claron McFadden zich bij het orkest met een aantal klassieke jazznummers van Gershwin, waaronder ‘The man I love’ (1924-27), ‘I got rhythm’ (1930) en ‘By Strauss’ (1936). Ook zingt zij ‘My man’s gone now’ en ‘Summertime’ uit Porgy and Bess. Het concert besluit met Gershwins bejubelde Rhapsody in Blue, met Bart Van Caenegem als pianosolist. Dit concert werd opgenomen op 3 maart 2017 in het Concertgebouw van het Belgische Brugge.

Het Tafelmusik Baroque Orchestra, ookwel bekend onder de naam Tafelmusik, is een in Toronto gehuisvest barokorkest, gespecialiseerd in oude muziek. Het ensemble staat onder de muzikale leiding van violiste Jeanne Lamon. In Galileo Project: Music of the Spheres (‘De Muziek der Sferen’) staat muziek van Monteverdi, Vivaldi, Bach en Händel op het programma. De uitvoering wordt op de achtergrond voorzien van beelden waarop onder meer de Hubble-telescoop, NASA en Canadese astronauten te bewonderen zijn. Ontdek deze interessante combinatie tussen kunst, wetenschap en cultuur uit de 17e en 18e eeuw in een betoverend concert dat een eerbetoon vormt aan Galileo’s eerste demonstratie van de telescoop. Acteur Shaun Smyth is de verteller in een magische decor ontworpen door Marshal Pynkoski, waarin de musici rond lijken te zweven. Geproduceerd en geschreven door Alison Mackey.

Ter gelegenheid van haar 80e verjaardag dook de Argentijnse pianiste Martha Argerich in het kamermuziekrepertoire in dit prachtige concert, opgenomen in het Franse Château de Chantilly. De 'Grande Dame' van de piano wordt vergezeld door gerenommeerde artiesten, onder wie pianisten Jevgeni Kissin, Iddo Bar-Shaï en Arielle Beck; violisten Gidon Kremer, Maksim Vengerov, en Tedi Papavrami; cellist Mischa Maisky, flugelhoornspeler Sergei Nakariakov, en door haar dochter en kleinzoon: Lyda Chen-Argerich (piano en altviool) en David Chen-Argerich (piano). Op het programma staan Alfred Schnittkes Congratulatory rondo voor piano en viool; Prelude nr. 5, 21, en 24 uit Mieczysław Weinbergs 24 Preludes, Op. 100 (gearrangeerd voor solo viool door G. Kremer); 'Wals' en 'Slava' uit Sergej Rachmaninovs 6 Morceaux, Op. 11, en Romance voor zes handen; Fritz Kreislers Liebesleid; Robert Schumanns Fantasiestücke Op. 73, en Pianokwintet in Es majeur, Op. 44; en 'Laideronnette, impératrice des Pagodes' uit Maurice Ravels Ma mère l'Oye. Dit optreden werd opgenomen op 12 juni 2021.

‘Geen sterveling speelde beter viool dan Signor Nichola.’ De Engelsen wreven zich de ogen uit toen de Napolitaan Nicola Matteis eind zeventiende eeuw zijn superieure spel in Londen demonstreerde. Uit Matteis’ Ayres koos Josef Žák, Tsjech en viooltalent van de jongste generatie, drie suites. Hij combineert ze met werk van Giovanni Antonio Guido, die werd opgeleid in Napels en carrière maakte in Frankrijk.

Op zijn zeventigste gold Claudio Abbado als één van de beste, meest gerespecteerde dirigenten ter wereld. Zijn staat van dienst is legendarisch: hij was achtereenvolgens muzikaal leider van La Scala in Milaan (1968-1986), toen bij de Weense Staatsopera (1986-1991), en de Berliner Philharmoniker (1989-2002). Abbado, een krachtige voorvechter van de ontwikkeling van jong muzikaal talent, speelde een sleutelrol bij de oprichting van het Chamber Orchestra of Europe, het European Union Youth Orchestra, en het Gustav Mahler Jeugdorkest. Na een periode van ziekte gaat hij een nieuwe fase in zijn carrière in: hij richt het Luzern Festivalorkest op. Filmmaker Paul Smaczny volgde de carrière van Abbado door de jaren heen op de voet, wat talloze interviews opleverde. In dit profiel bespreekt Abbado zijn leven en werk, zijn opvattingen over muziek, en zijn favoriete composities. Nooit eerder vertoond interviewmateriaal wordt afgewisseld met beelden van de dirigent tijdens repetities en in concert, gesprekken met vrienden en collega's, en archiefmateriaal. Dit portret plaatst deze "stille denker" in een nieuw en onverwacht licht.

Het muzikale collectief Les Dissonances werd in 2004 opgericht door violist David Grimal. Het ensemble werkt zonder dirigent en is samengesteld uit musici uit de best aangeschreven Europese orkesten, internationale solisten, en jong talent. In dit programma speelt Les Dissonances Ludwig van Beethovens Vioolconcert in D majeur, Op. 61 met Grimal als solist. Beethoven schreef zijn eerste en enige vioolconcert in 1806. De première was geen groot succes en het werk werd in de daaropvolgende decennia nauwelijks uitgevoerd. Een opmerkelijke vertolking door de 12-jarige violist Joseph Joachim bracht het Vioolconcert in 1844 echter opnieuw onder de aandacht. Sindsdien is het een van de vaakst uitgevoerde werken van het genre. Als toegift speelt Grimal het Allegro uit J.S. Bachs Vioolsonate nr. 2 in a mineur, BWV 1003. Deze uitvoering werd in 2015 opgenomen in de Philharmonie de Paris, Frankrijk.

Nadat de gelauwerde Italiaanse pianist Riccardo Schwartz alle 32 pianosonates van Ludwig van Beethoven opnam ter gelegenheid van de 250e geboortedag van die componist, besloot hij zich te wijden aan Robert Schumann’s repertoire voor piano solo. In dit programma speelt Schwartz Schumann’s Novelletten, Op. 21. De acht pianowerkjes waar deze cyclus uit bestaat, worden vaak op zichzelf staand uitgevoerd. De cyclus is opgedragen aan pianist Adolph Henselt. Schumann schreef ze tussen januari en april 1838, in de periode dat hij ook Kinderszenen, Op. 18, en Kreisleriana, Op. 16 schreef. Novelletten is Schumann’s meest omvangrijke maar minst bekende pianocyclus. De veelgeprezen pianist Riccardo Schwartz (1986) treedt over de hele wereld op als solist, onder andere met wereldberoemde dirigenten als Gustav Kuhn en Yuri Temirkanov.

Bernard Haitink dirigeert de Berliner Philharmoniker in een uitvoering van het tweede deel Le Sacrifice uit Stravinsky's Le Sacre de Printemps. Onderdeel van het Europakonzert 1993 in de Royal Albert Hall te Londen.

Waarom een briljant idee maar één keer gebruiken...? Guillaume Dufay upcyclede zijn Maria-antifoon Ave Regina Coelorum tot een vierstemmige mis, vermoedelijk bestemd voor de inwijding van de kathedraal van Cambrai. Dit schitterende stukje polyfonie herinnert aan de uitzonderlijke geschiedenis van ‘Kamerijk’, dat zich als onafhankelijk bastion in Bourgondisch grondgebied wist te handhaven. Muziek van rebellie en devotie, krachtig vertolkt door de specialisten van Cantica Symphonia.