TV-gids

Nadat de gelauwerde Italiaanse pianist Riccardo Schwartz alle 32 pianosonates van Ludwig van Beethoven opnam ter gelegenheid van de 250e geboortedag van die componist, besloot hij zich te wijden aan Robert Schumann’s repertoire voor piano solo. In dit programma speelt Schwartz Schumann’s Pianosonate nr. 2 in g-klein, Op. 22. De componist voltooide het werk in 1838. Van Schumann’s drie pianosonaten wordt de Pianosonate nr. 2 het vaakste uitgevoerd en opgenomen. Het begint met een energiek eerste deel, gevolgd door een mooi, traag Andantino gebaseerd op Schumann’s lied ‘Im Herbste’ (1828). Het derde deel is een kort Scherzo. Op verzoek van zijn toekomstige vrouw Clara verving de componist de oorspronkelijke finale door een minder veeleisend deel. De veelgeprezen pianist Riccardo Schwartz (1986) treedt over de hele wereld op als solist, onder andere met wereldberoemde dirigenten als Gustav Kuhn en Yuri Temirkanov.

Eén van de meest geliefde klassieke werken, de Boléro van Maurice Ravel (1928), was per 1 mei 2016 niet langer beschermd door copyright. Tot dat moment had het werk Ravel en zijn erfgenamen miljoenen opgeleverd. Ravel overleed in 1937 en liet al zijn bezit na aan zijn broer Edouard. Edouard’s dood in 1960 maakte een complexe juridische strijd los over de rechten, waarbij onder meer Edouard’s verzorgster en haar echtgenoot bij betrokken waren. Deze documentaire uit 2017 vertelt het fascinerende verhaal over wat er voor het oog van de wereld gebeurde met dit meesterwerk. Filmmaker Fabien Caux-Lahalle illustreert zijn onderzoek met fragmenten van de Boléro in opvallende, uiteenlopende verschijningsvormen.

Bariton Matthias Goerne werkt samen met violist Vilde Frang, cellist Nicolas Altstaedt, fluitist Stathis Karapanos en klavecinist Michaela Hasselt in dit programma met muziek van J. S. Bach. Hij zingt diverse baritonaria’s uit Bachs mooiste cantates, maar er is ook ruimte voor solostukken en duetten. Op het programma staan de Sonate nr. 3 in C-groot voor solo viool, BWV 1005; de aria’s ‘Hier, in meines Vaters Stätte’, BWV 32 en ‘Die Welt mit allen Königreichen’, BWV 59; de Suite nr. 5 in c-klein voor solo cello, BWV 1011; ‘Wenn Trost und Hülf ermangeln muß’, BWV 117; ‘Ja, ja, ich halte Jesum fest’, BWV 157; Invention nr. 7 in e-klein, BWV 778; Invention in A-groot, BWV 783; en ‘Welt ade, ich bin dein müde’, BWV 158. Deze uitvoering is opgenomen in Sint-Mariakerk in het Duitse Wittenberg.

De Mexicaanse dirigent Carlos Miguel Prieto leidt het Orquesta Sinfónica de Minería in een uitvoering van Gustav Mahlers Symfonie nr. 1 in D-groot, ‘Titan’. In de symfonie, gecomponeerd tussen 1887 en 1888, wordt de traditionele vorm verrijkt met vernieuwende ideeën: Mahler gebruikt ook volksmelodieën, marsritmes en fanfaremotieven. In het werk staan idyllische natuurscènes lijnrecht tegenover momenten van diepe melancholie, militaire fanfares en een treurmars voor een “boswezen” waarin een bekende volkscanon in een mineurtoonaard wordt gebruikt. Het gebruik van gedurfde harmonieën, onverwachte melodische juxtaposities en de vernieuwing van het klassieke raamwerk kenmerken deze symfonie. Deze uitvoering werd in 2012 opgenomen in de Sala Nezahualcóyotl van het Centro Cultural Universitario in Mexico-Stad.

De gevierde Duitse violist Isabelle Faust speelt twee van J. S. Bachs werken voor viool solo: de Partita nr. 2 in d-klein (BWV 1004), en de Sonate nr. 3 in C-groot (BWV 1005). Beide werken behoren tot de beroemde collectie Sonates en Partita’s voor viool solo (BWV 1001-1006). Partita nr. 2 bestaat uit vier dansen, met tot besluit de beroemde Chaconne, een monumentaal werk binnen het vioolrepertoire. In deze chaconne werkt Bach een reeks variaties op een thema uit, waarin hij allerlei complexe harmonische mogelijkheden verkent. Sonate nr. 3 bevat een uitgebreide fuga, waarin Bach gebruikt maakt van allerlei geavanceerde contrapunttechnieken. In dit geweldige concertprogramma toont Faust haar vlekkeloze beheersing van Bachs technisch veeleisende stukken. Deze uitvoering uit 2020 werd opgenomen in de Thomaskirche in het Duitse Leipzig.

Pianist Michelle Candotti (Italië, 1996) treedt op met het CMIM ensemble, bestaande uit drie strijkers van het Symfonieorkest van Montreal, in een uitvoering van het eerste deel, Sostenuto assai – Allegro ma non troppo, van Robert Schumanns Pianokwartet in Es-groot, Op. 47. Dit optreden vond plaats in de kamermuziekronde van het uit twee delen bestaande halve finale van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

De Oekraïense dirigent Kirill Karabits leidt het London Symphony Orchestra in een verbluffende uitvoering van Gustav Mahler’s Symfonie nr. 4. De solist is sopraan Lucy Crowe. Mahlers Vierde Symfonie begint met de klank van sleebellen en melodieën waaruit een kinderlijke onschuld spreekt. Maar tussen deze bedrieglijk speelse opening en de serene finale – het beeld dat een kind van de hemel heeft – ligt een wereld vol diepe emotie en schoonheid. Met sopraan Lucy Crowe, die haar vocale glans verleent aan deze buitengewone finale, is de reis van de symfonie naar gelukzaligheid compleet. Deze uitvoering werd opgenomen in de Barbican Hall in Londen, VK, op 8 december 2021.

De uitzonderlijke Russische pianisten Nikolaj Loeganski en Vadim Rudenko treden regelmatig op als pianoduo. In dit schitterende concert bundelen zij hun krachten in een programma met werken voor twee piano’s van Wolfgang Amadeus Mozart, Maurice Ravel, Anton Arenski, Sergei Rachmaninov en Nikolaj Kapoestin. Deze pianisten - beide laureaat van het prestigieuze Internationaal Tsjaikovski-concours 1994 – staan internationaal hoog aangeschreven. Op het programma: Mozarts Sonate voor twee piano's in D majeur, K. 448/375 A; Ravels La Valse (arr. voor twee piano's); Arenski's Suite nr. 1 voor twee piano's, Op. 15; en Rachmaninovs Suite nr. 1 (Fantasie) voor twee piano's, Op. 5. Als toegift speelt het duo de 'Romance' uit Rachmaninovs Suite nr. 2 voor twee piano's, Op. 17, gevolgd door de 'Ouverture' uit Nikolaj Kapoestins Sinfonietta, Op. 49. Dit concert werd opgenomen in Concertzaal Tsjaikovski in Moskou, Rusland, op 25 november 2021.

Misha Mengelberg, het vergeten is begonnen. Hij wacht op een taxi die hij niet gebeld heeft om naar een optreden te gaan dat niet plaats zal vinden. Een film van Cherry Duyns waarin hij pianist Misha Mengelberg volgt tijdens zijn laatste buitenlandse tournee met zijn ensemble ICP (Instant Composers Pool). Bandleider, componist en pianist Misha Mengelberg viel een aantal jaren geleden ten prooi aan dementie. Cherry Duyns volgt dit icoon van de Europese jazz tijdens een week van optredens in de Londense jazzclub Vortex, wat gezien zijn verslechterende toestand zeker zijn laatste buitenlandse optreden zal zijn. De bandleden maken zich op voor het lang uitgestelde afscheid van Mengelberg, met wie ze decennia hebben samengespeeld. Muziek maken is als ademhalen voor Mengelberg, maar nu hij op voet van oorlog leeft met zijn brein, rijst de vraag hoe lang hij nog kan spelen met zijn ensemble ICP (Instant Composers Pool). Duyns vraagt het voorzichtig aan de bandleden: moet hij niet tegen zichzelf in bescherming worden genomen? Nee, antwoordt er één resoluut. Dat Mengelberg ondanks zijn ziekte nog altijd met het ensemble op het podium staat, past in zijn esthetiek waarin iedereen mee mag doen. Hij houdt immers van verwarring en gekte. Mengelberg heeft in heldere momenten nog steeds een ongezouten mening over mede-componisten als John Cage ('tamelijk vijandige muziek') en Chopin ('ijzingwekkend saai en vervelend'). En in een speels moment gebruikt hij zijn wandelstok om de piano te bespelen. Toch rijst de onontkoombare vraag of het ensemble wel kan voortbestaan zonder hem als spil.

J. S. Bachs zes Brandenburgse Concerten behoren tot zijn bekendste werken. Hij schreef ze tussen 1711 en 1720 en droeg ze in 1721 op aan Christiaan Lodewijk, markgraaf van Brandenburg. Om te vieren dat deze geliefde werken 300 jaar bestaan, maakte de Tsjechische klavecinist en dirigent Václav Luks met zijn vermaarde barokensemble Collegium 1704 in 2021 opnames van alle zes Brandenburgse concerten, op historische instrumenten. De Brandenburgse Concerten volgen de structuur van het Italiaanse concerto grosso, waarin een groep solo-instrumenten op de voorgrond treedt ten opzichte van het grote ensemble. In de Brandenburgse Concerten nemen de solisten afwisselende, virtuoze solo’s voor hun rekening. Bij deze uitvoering in de prachtige Spiegelzaal van het Duitse slot Köthen spelen Luks en Collegium 1704 Bachs Brandenburgse Concert nr. 4 in G-groot, BWV 1049. Dit concert bevat solo’s door twee blokfluiten en een viool. De blokfluiten spelen een opvallende rol in het tweede deel van dit concert, terwijl de viool de snelle eerste en derde delen domineert.

De Zwitserse dirigent Philippe Jordan en het Orchestre de l'Opéra national de Paris namen in 2014 en 2015 alle negen symfonieën van Ludwig van Beethoven op. In dit programma presenteert maestro Jordan de allerlaatste Beethovensymfonie: de Symfonie nr. 9 in d mineur, Op. 125. Jordan dirigeert het koor en orkest van de Opéra national de Paris en vier vocale solisten: Ricarda Merbeth (sopraan), Daniela Sindram (mezzosopraan), Robert Dean Smith (tenor) en Günther Groissböck (bas). Beethoven schreef zijn laatste symfonie tussen 1822 en 1824, toen zijn gehoor bijna volledig verdwenen was. De Symfonie nr. 9 is de langste en meest ambitieuze van Beethovens symfonieën. Het meest in het oog springt het slotdeel van dit werk, waarin een koor en vier vocale solisten een toonzetting van Friedrich Schillers gedicht 'An die Freude' (Ode aan de Vreugde) zingen. Deze uitvoering werd in 2015 opgenomen in de Opéra Bastille in Parijs, Frankrijk.

Het toonaangevende Franse strijkkwartet Quatuor Ébène wijdde een opmerkelijk en ambitieus project aan de 250ste geboortedag van Ludwig van Beethoven (1770-1827): het viertal nam álle werken voor strijkkwartet van de grote componist op. Vijf jaar lang dompelden violisten Pierre Colombet en Gabriel Le Magadure, altvioliste Marie Chilemme, en cellist Raphaël Merlin zich onder in die 650 pagina’s bladmuziek, waar Beethoven drie decennia lang zijn creativiteit in uitte. Hun inspanningen culmineerden in de herfst van 2020 in de integrale uitvoering van deze werken tijdens zes indrukwekkende concerten in de Philharmonie de Paris. Quatuor Ébène verkende elk facet van Beethovens strijkkwartetrepertoire: van de jeugdige Opus 18 strijkkwartetten tot de kwartetten Rasumovsky, Harp, en Serioso (Opus 59, 74, en 95) uit zijn middenperiode, en ten slotte de diepgang van zijn late kwartetten (Opus 127 tot 135). In deze uitzending speelt Quatuor Ébène Beethovens Strijkkwartet nr. 6 in Bes, Op. 18 nr. 6; en Strijkkwartet nr. 15 in a, Op. 132. Deze concertuitvoering werd op 24 november 2020 opgenomen in de Philharmonie de Paris.

‘Messiah’ vertelt het levensverhaal van Christus. Een verhaal vol passie, vuur en goddelijke opoffering. Het is het bekendste werk van Georg Friedrich Händel. De componist schreef het Engelstalige oratorium in 1741 in een tijdsbestek van slechts drie weken. Vanaf de première in 1742 in Dublin is dit werk met als grote hit het ‘Hallelujah’ nog altijd immens populair. Deze uitvoering van Händels Messiah door het Nederlandse ensemble Ribatutta Music staat onder leiding van dirigent Dick Duijst en is opgenomen in de Grote Kerk in Ermelo. Solisten zijn Elvire Beekhuizen (sopraan), Rosina Fabius (alt), Oscar Verhaar (countertenor) Satriya Krisna (tenor) en Hans Voschezang (bas). Ribattuta Musica is een professioneel ensemble in een authentieke en kleine bezetting.

De Engels-Franse pianist David Levy speelt Dmitri Sjostakovitsj' 24 Preludes en Fuga's, Op. 87. Het werk is een reeks van vierentwintig stukken voor piano, elk in één van de majeur- en mineurtoonsoorten uit de chromatische toonladder. Elk stuk bestaat uit twee delen: een prelude gevolgd door een fuga. De componist putte ongetwijfeld inspiratie uit J.S. Bachs beroemde Das Wohltemperierte Klavier (BWV 846-893), twee boeken met een verzameling van achtenveertig preludes en fuga's. Als jurylid bij de Bachwedstrijd in Leipzig werd Sjostakovitsj diep geraakt door de uitvoering van de Russische pianiste Tatiana Nikolayeva van Bachs 48 Preludes en Fuga's. Sjostakovitsj componeerde zijn preludes en fuga’s in de periode herfst 1950 - februari 1951. Hij droeg ze op aan Nikolayeva, die ermee instemde in december 1952 de première uit te voeren in Leningrad (het huidige Sint-Petersburg). Deze uitvoering door David Levy werd in september 2023 opgenomen in Muziekcentrum Boedapest, Hongarije.

Maestro Herbert Blomstedt maakt zijn debuut bij het Festivalorkest van Luzern tijdens het Lucerne Festival van 2020 met Ludwig van Beethovens geroemde Symfonie nr. 3 in Es-groot, Op. 55, ‘Eroïca’. Een maand voor dit optreden vierde de vitale Zweedse dirigent zijn 93e verjaardag. Deze opmerkelijke uitvoering werd in augustus 2020 opgenomen in het Cultuur- en Congrescentrum (KKL) in het Zwitserse Luzern.

De Zwitserse dirigent Philippe Jordan en het Orchestre de l'Opéra national de Paris namen in 2014 en 2015 alle negen symfonieën van Ludwig van Beethoven op. In deze uitzending dirigeert Jordan de Symfonie nr. 1 in C majeur, Op. 21. Deze symfonie laat zien dat Beethoven trouw is aan de vorm die Joseph Haydn en Wolfgang Amadeus Mozart in hun late symfonieën gebruikten, maar tegelijk is duidelijk dat Beethoven zich van zijn voorgangers wil onderscheiden. Zo begint het werk met een trage inleiding waaruit de toonsoort van het stuk niet duidelijk wordt. Net zo opmerkelijk is de ongebruikelijk prominente rol van de houtblazers en het onverwacht scherzo-achtige tempo van het derde deel dat immers de aanduiding 'menuet' draagt. Dit concert werd in 2014 opgenomen in de Opéra Bastille in Parijs, Frankrijk.

De Italiaanse pianisten Roberto Prosseda en Alessandra Ammara spelen W. A. Mozarts Sonate voor twee piano's in D majeur, K. 488, Felix Mendelssohns Sonate voor twee piano's in D majeur, MWV S 1, en George Gershwins Rhapsody in Blue, tijdens dit concert dat op 26 juni 2020 werd opgenomen in concertzaal Fazioli in het Italiaanse Sacile.

De Argentijnse dirigent en klavecinist Leonardo García Alarcón leidt zijn ensemble Cappella Mediterranea in een programma gewijd aan Italiaanse barokmuziek. Het ensemble speelt een aantal prachtige barokwerken van Francesco Cavalli, een vooraanstaand componist uit het Venetië van de 17e eeuw, en twee van zijn bekendste leerlingen, Barbara Strozzi en Antonia Bembo. De Argentijnse sopraan Mariana Flores zingt de vocale werken. Op het programma staan ‘Mira questi due lumi’ uit Cavalli’s Le nozze di Teti e di Peleo, ‘Dimmi, Amor, che farò’ uit L'Oristeo, ‘Sinfonia della notte’ uit L’Egisto, en ‘E vuol dunque Ciprigna’ uit Ercole Amante; ‘M’ingannasti in verità’ uit Bembo’s Produzioni armoniche consacrate a Luigi XIV; Strozzi’s Sino alla morte, Che si può fare, Lagrime mie, L’amante segreto, en è Pazzo il moi core; Biagio Marini’s La Romanesca; Tarquinio Merula’s Aria Sopra La Cieccona; en Dario Castello’s Sonata Seconda. Deze opname vond plaats in de magnifieke Église Notre-Dame in Sablé-sur-Sarthe, Frankrijk, op 26 augustus 2020.

Péter Csaba leidt het Spaanse Orquesta Sinfónica Freixenet del Encuentro in dit inaugurele concert van de Encuentro de Música y Academia de Santander. Het programma begint met Ravels Pianoconcert voor de linkerhand in D-groot, waarbij de in Oezbekistan geboren Amerikaanse pianist Stanislav Ioudenitch optreedt als solist. Dit werk, gecomponeerd tussen 1929 en 1930, werd geschreven in opdracht van de Oostenrijkse concertpianist Paul Wittgenstein, die zijn carrière voortzette nadat hij tijdens de Eerste Wereldoorlog zijn rechterarm was kwijtgeraakt. Tot besluit van het programma klinkt Ravels beroemde Boléro, één van 's werelds populairste klassieke stukken. Het prominente, onveranderlijke ritme op de kleine trom houdt gedurende het hele stuk aan. Deze uitvoering werd op 7 juli 2023 opgenomen in Sala Argenta van het Palacio de Festivales de Cantabria in Santander, Spanje.

J. S. Bachs zes Brandenburgse Concerten behoren tot zijn bekendste werken. Hij schreef ze tussen 1711 en 1720 en droeg ze in 1721 op aan Christiaan Lodewijk, markgraaf van Brandenburg. Om te vieren dat deze geliefde werken 300 jaar bestaan, maakte de Tsjechische klavecinist en dirigent Václav Luks met zijn vermaarde barokensemble Collegium 1704 in 2021 opnames van alle zes Brandenburgse concerten, op historische instrumenten. De Brandenburgse Concerten volgen de structuur van het Italiaanse concerto grosso, waarin een groep solo-instrumenten op de voorgrond treedt ten opzichte van het grote ensemble. In de Brandenburgse Concerten nemen de solisten afwisselende, virtuoze solo’s voor hun rekening. Bij deze uitvoering in de prachtige Spiegelzaal van het Duitse slot Köthen spelen Luks en Collegium 1704 Bachs Brandenburgse Concert nr. 3 in G-groot, BWV 1048. Dit concert werd geschreven voor drie violen, drie altviolen, drie cello’s en basso continuo. De vorm van het concert is opmerkelijk: de twee snelle delen worden gescheiden door een Adagio dat slechts bestaat uit één maat van twee akkoorden.