TV-gids

Dirigent Jan Latham-Koenig voert het Symfonieorkest Vlaanderen aan in een uitvoering van Edvard Grieg’s Pianoconcert in a-klein, Op. 16. De Franse pianist Pascal Amoyel is de solist. Grieg schreef het werk, waarvoor hij inspiratie putte uit de Noorse volksmuziek, in 1868. Het is het enige concert van de componist. De première vond plaats op 3 april 1869 in de Deense hoofdstad Kopenhagen, met Edmund Neupert als solist, en werd enthousiast ontvangen. De Noorse première volgde enkele maanden later. Deze opname vond plaats in het Concertgebouw van de Belgische stad Brugge op 21 april 2016.

Sir Simon Rattle dirigeert het London Symphony Orchestra (LSO) in een concertprogramma met Antonín Dvořák’s Scherzo Capriccioso in Des-groot, op. 66, en delen uit de tweede akte van Pjotr Iljitsj Tsjaikovski’s geliefde ballet De Notenkraker (1892). Uit Dvořák’s Scherzo Capriccioso (1883) spreekt de periode van persoonlijke crisis waar de componist tijdens het schrijven in verkeerde. Het werk verraadt constante stemmingswisselingen en een voortdurend gevoel van innerlijke rusteloosheid. In de muziek van De Notenkraker combineerde Tsjaikovski gedenkwaardige melodieën met een kleurrijke orkestratie, waarmee hij luisteraars al decennialang betovert. Deze uitvoering werd op 18 maart 2021 opgenomen in LSO St Luke's in Londen, Verenigd Koninkrijk.

De Finse componist en dirigent Esa-Pekka Salonen (1958) was van 1992 tot 2009 muzikaal leider van de Los Angeles Philharmonic. Onder zijn dynamische leiding groeide de Los Angeles Philharmonic uit tot één van de meest vooraanstaande ter wereld. Het spannende muzikale partnerschap dat Salonen met zijn musici opbouwde, werd geprezen door de internationale pers. De helderheid, efficiëntie, en pretentieloosheid van de dirigent zorgden voor een ontspannen samenwerking met het orkest, wat duidelijk te zien is aan het verloop van repetitieproces. In deze uitzending zien we Salonen aan het werk in het Dorothy Chandler Pavilion van het Music Center of Los Angeles County, waar hij met de Los Angeles Philharmonic aan de uitvoering van Claude Debussy’s impressionistische orkestwerk La Mer schaaft. Het programma biedt een fascinerend inkijkje in de band tussen dirigent en musici, en ook in Debussy’s meesterwerk zelf.

Frédéric Chaslin (1963) dirigeert het orkest en koor van de Opéra Royal de Wallonie-Liège in een uitvoering van Léo Delibes’ tragische opera Lakmé (1883). De opera, op een libretto van Edmond Gondinet en Philippe Gille, speelt zich af in het negentiende-eeuwse Brits-Indië en gaat over Lakmé, die verliefd wordt op de Britse officier Gérald. Lakmé’s vader, de Brahmaanse priester Nilakantha, zweert echter wraak wanneer hij ontdekt dat Gérald hun heilige grond heeft betreden. Net als veel van zijn tijdgenoten was Delibes gecharmeerd van exotisme en riep hij in zijn muziek verre landen en culturen op, in de traditie van Georges Bizets Les Pêcheurs de perles (1863) en Camille Saint-Saëns’ Samson et Dalila (1877). In Delibes’ opera horen we het beroemde “Bloemenduet”, gezongen door Lakmé en haar dienares Mallika terwijl ze bloemen plukken aan de rivier, en de schitterende coloratuuraria “Klokkenaria” (Air des Clochettes). Tot de solisten behoren Jodie Devos, Philippe Talbot, Lionel Lhote, Pierre Doyen en Marion Lebègue. Deze productie uit 2022 werd opgenomen in de Opéra Royal de Wallonie in de Belgische stad Luik.

Nadat de gelauwerde Italiaanse pianist Riccardo Schwartz alle 32 pianosonates van Ludwig van Beethoven opnam ter gelegenheid van de 250e geboortedag van die componist, besloot hij zich te wijden aan Robert Schumann’s repertoire voor piano solo. In dit programma speelt Schwartz Schumann’s Pianosonate nr. 2 in g-klein, Op. 22. De componist voltooide het werk in 1838. Van Schumann’s drie pianosonaten wordt de Pianosonate nr. 2 het vaakste uitgevoerd en opgenomen. Het begint met een energiek eerste deel, gevolgd door een mooi, traag Andantino gebaseerd op Schumann’s lied ‘Im Herbste’ (1828). Het derde deel is een kort Scherzo. Op verzoek van zijn toekomstige vrouw Clara verving de componist de oorspronkelijke finale door een minder veeleisend deel. De veelgeprezen pianist Riccardo Schwartz (1986) treedt over de hele wereld op als solist, onder andere met wereldberoemde dirigenten als Gustav Kuhn en Yuri Temirkanov.

Pianist Jaeden Izik-Dzurko (Canada, 1999) treedt op met het CMIM ensemble, bestaande uit drie strijkers van het Symfonieorkest van Montreal, in een uitvoering van het eerste deel, Sostenuto assai – Allegro ma non troppo, van Robert Schumanns Pianokwartet in Es-groot, Op. 47. Dit optreden vond plaats in de kamermuziekronde van het uit twee delen bestaande halve finale van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

De documentaire 'Heavenly Voices – The legacy of Farinelli' (2012) vertelt het verhaal van de castraat in de muziek: zangers die op jonge leeftijd werden gecastreerd om hun hoge stem te behouden, een wrede praktijk die voornamelijk in de zeventiende en achttiende eeuwen in zwang was. In die twee eeuwen liet het Europese publiek zich betoveren door de optredens van de castraten, waarbij succesvolle castraten als Farinelli opklommen tot hoge maatschappelijke posities en goed geld verdienden. Tegenwoordig worden voor castraten geschreven rollen vaak uitgevoerd door countertenoren. In deze documentaire bespreken countertenoren Max Emanuel Cenčić, Philippe Jaroussky, Andreas Scholl, Franco Fagioli en Jochen Kowalski de wereld van de barokopera. 'Heavenly Voices' is een film van Gino Pennacchi (schrijver) en Alessandro Scillitani (regie).

Het Tafelmusik Baroque Orchestra, ookwel bekend onder de naam Tafelmusik, is een in Toronto gehuisvest barokorkest, gespecialiseerd in oude muziek. Het ensemble staat onder de muzikale leiding van violiste Jeanne Lamon. In Galileo Project: Music of the Spheres (‘De Muziek der Sferen’) staat muziek van Monteverdi, Vivaldi, Bach en Händel op het programma. De uitvoering wordt op de achtergrond voorzien van beelden waarop onder meer de Hubble-telescoop, NASA en Canadese astronauten te bewonderen zijn. Ontdek deze interessante combinatie tussen kunst, wetenschap en cultuur uit de 17e en 18e eeuw in een betoverend concert dat een eerbetoon vormt aan Galileo’s eerste demonstratie van de telescoop. Acteur Shaun Smyth is de verteller in een magische decor ontworpen door Marshal Pynkoski, waarin de musici rond lijken te zweven. Geproduceerd en geschreven door Alison Mackey.

De Poolse dirigent Marta Gardolińska leidt het London Symphony Orchestra (LSO) in een concertprogramma met Lili Boulanger’s D’un Martin de Printemps, Marc-André Dalbavie’s Concert voor fluit, en Pjotr Iljitsj Tsjaikovski's Symfonie nr. 4 in f-klein, op. 36. Het stralende optimisme van de jonge Boulanger contrasteert sterk met de rauwe en hartstochtelijke melodieën van Tsjaikovski's semi-autobiografische symfonie. Aansluitend brengt Gareth Davies, de eerste fluitist van het LSO, alle schittering en durf uit Dalbavie’s 21e-eeuwse klassieker naar voren. Het programma sluit af met Prayer for Ukraine van componist Valentin Silvestrov. Dit concert werd op 18 mei 2022 opgenomen in LSO St Luke's in Londen, Verenigd Koninkrijk.

De Italiaanse dirigent Andrea Vitello gaat zijn Ensemble BIOS voor in een uitvoering van ‘Someone Out There is Praying for Peace (Let Us Not Be the Reason), III’, geschreven door de hedendaagse, Canadese componist Rita Ueda. Naomi Sato is de solist in dit stuk voor het Japanse mondorgel shō en strijkinstrumenten. Ensemble BIOS is gespecialiseerd in 20e- en 21e-eeuwse muziek. Deze prikkelende uitvoering werd opgenomen in Chiesa di San Cristo in de Italiaanse stad Brescia.

Daniel Harding leidt het Orkest en Koor van het Maggio Musicale Fiorentino en vier vocale solisten in een magnifieke uitvoering van Wolfgang Amadeus Mozarts Requiem in d mineur, K. 626. De solisten zijn sopraan Christiane Karg, mezzosopraan Sara Mingardo, tenor Matthew Swensen en bas Gianluca Buratto. De Oostenrijkse graaf Walsegg gaf Mozart in juli 1791 de opdracht een Requiem te componeren ter nagedachtenis aan zijn overleden vrouw Anna. Op dat moment was Mozart druk bezig met zijn opera's La clemenza di Tito en De Toverfluit. Toen hij in de herfst van datzelfde jaar aan het Requiem begon, ging zijn gezondheid ernstig achteruit. Mozart overleed in december 1791 en liet het Requiem onvoltooid achter. Zijn leerling Franz Xaver Süssmayr voltooide Mozarts zwanenzang in de vorm die we vandaag kennen, op basis van Mozarts schetsen en mondelinge aanwijzingen. Deze uitvoering werd in 2021 opgenomen in het Teatro del Maggio Musicale Fiorentino in de Italiaanse stad Florence.

De Letse maestro Mariss Jansons (1943-2019) was een van ’s werelds toonaangevende dirigenten. Van 1979 tot 2000 was hij muzikaal leider van het Filharmonisch Orkest van Oslo, wat hij in die periode naar de internationale top bracht. Onder zijn leiding maakte het orkest talloze tournees, en werd het een graag geziene gast op grote festivals over de hele wereld. Het Filharmonisch Orkest van Oslo stond bekend om de frisse, open klank en om Jansons’ hartstochtelijke interpretaties van muziek van Dmitri Sjostakovitsj, Richard Strauss, Pjotr Iljitsj Tsjaikovski, en Béla Bartók. In deze aflevering van ‘In repetitie’ loodst Jansons het orkest door de krachtige Suite uit Bartóks balletpantomime De wonderbaarlijke mandarijn. Tot besluit zien we de uitvoering in de Concertzaal van Oslo.

Maestro Iván Fischer leidt het Orchestra del Maggio Musicale Fiorentino in een uitvoering van Antonín Dvořáks Symfonie nr. 7 in d-mineur, Op. 70. Dvořák voltooide het werk in maart 1885 en dirigeerde een maand later zelf de première in Londen. De dramatische, duistere stijl van deze symfonie staat in schril contrast met de overwegend optimistische toon van Dvořáks oeuvre. Deze uitvoering werd opgenomen in het Teatro del Maggio Musicale Fiorentino in Florence, Italië, op 29 januari 2021.

De Oostenrijkse dirigent Franz Welser-Möst leidt zijn Cleveland Orchestra in een uitvoering van Wolfgang Amadeus Mozarts Divertimento nr. 2 in D-groot, KV 131, en Arnold Schönberg’s Variaties voor orkest, op. 31, opgenomen in Severance Hall in Cleveland, Verenigde Staten. Daarnaast maakt Welser-Möst een wandeling door ‘zijn’ Wenen, waarbij hij ons bijpraat over deze muzikale hoofdstad, waar zowel Mozart als Schönberg ooit woonden en werkten. Hij contrasteert het Divertimento nr. 2, geschreven door de 16-jarige Mozart, met de Variaties voor orkest van de volwassen Schönberg.

Andreas Spering dirigeert philharmonie zuidnederland in een uitvoering van de "Rosamunde Ouverture" (D. 644) van Franz Schubert (1797-1828). Opgenomen in het Muziekgebouw Eindhoven in 2015. Schubert componeerde deze ouverture aanvankelijk voor Georg Ernst von Hofmanns toneelstuk Die Zauberharfe, en werd als zodanig ten gehore gebracht op 19 augustus, 1820. Drie jaar later werd de ouverture opnieuw gebruikt voor Helmina von Chézy's toneelstuk 'Rosamunde'. De libretto's van Chézy (1783-1856) waren weinig succesvol en Schuberts contributie aan Rosamunde zou de productie gered hebben.

Maestro Iván Fischer leidt het Orchestra del Maggio Musicale Fiorentino in een opmerkelijk concertprogramma met werken van Wolfgang Amadeus Mozart en Antonín Dvořák. Mozarts Symfonie Nr. 34 in C majeur, K. 338 opent het programma. Dit werk, voltooid in de zomer van 1780, was de laatste symfonie die Mozart in Salzburg schreef, waar hij werkte als hofmusicus. De driedelige symfonie heeft twee levendige buitenste delen vol fanfares en opzwepende thema's, terwijl het rustigere tweede deel enkel voor strijkers is geschreven. Deze opbouw wijkt af van de destijds gebruikelijke vierdelige structuur. Daarna staat Dvořáks Symfonie nr. 7 in d-mineur, Op. 70 op het programma. Dvořák voltooide het werk in maart 1885 en dirigeerde een maand later zelf de première in Londen. De dramatische, duistere stijl van deze symfonie staat in schril contrast met de overwegend optimistische toon van Dvořáks oeuvre. Deze uitvoering werd opgenomen in het Teatro del Maggio Musicale Fiorentino in Florence, Italië, op 29 januari 2021.

Het DR Symfonieorkest doorbreekt de geluidsbarrière en neemt je mee naar de galaxieën — naar een plek tussen realiteit en fantasie met soundtracks van Star Wars, The Mandalorian, Star Trek, Dune en vele anderen. Sluit je aan bij het orkest voor de derde en laatste symfonische reis door muzikale werelden en filmische sterrenstelsels — helemaal naar de buitenste asteroïden en weer terug naar de aarde.

Op 14 november 1987 maakte een veelbelovende dirigent zijn opwachting voor zijn debuut met de Berliner Philharmoniker in een uitvoering van Mahlers Symfonie Nr. 6: Simon Rattle. In 2018 stond het werk opnieuw op de lessenaar wanneer Sir Simon Rattle afzwaait als chef-dirigent van het orkest. Mahlers Zesde Symfonie draagt de bijnaam 'Tragische', alhoewel het gecomponeerd is tijdens een ogenschijnlijk prettige periode Mahlers leven; hij trouwde in 1902 met zijn vrouw Alma en ook werd zijn tweede dochter geboren. Dit contrasteert met het tragische en bijna nihilistische afsluitende deel van de symfonie.

Musici uit het Deens Radio Symfonieorkest, de DR Big Band, en het Deens Nationaal Vocaal Ensemble verenigen zich onder de leiding van Klaus Tönshoff in dit schitterende concert met geweldige songs uit de tijd van de zwart-witfilm. De Noorse mezzosopraan Tuva Semmingsen zingt 'Diamonds Are A Girl’s Best Friend' uit Gentlemen Prefer Blondes, 'My Favorite Things' uit The Sound of Music, 'Over the Rainbow' uit The Wizard of Oz, 'Moon River' uit Breakfast at Tiffany's, en nog veel meer onvergetelijke hits. Dit concert werd opgenomen in het DR Koncerthuset in Kopenhagen, Denemarken, in juni 2020.

De Japanse violist Naoya Nishimura en de Italiaanse pianist Andrea Bacchetti geven een intiem recital in Munetsugu Hall in de Japanse stad Nagoya. Op het programma staan Arcangelo Corelli's Vioolsonate in d mineur, Op. 5 nr. 12, “La Folia”; Ludwig van Beethovens Vioolsonate nr. 5 in F majeur, Op. 24, “Lente”; Manuel de Falla's 7 Canciones populares españolas; Maurice Ravel's Sonate voor viool en piano; Camille Saint-Saëns' Introduction en Rondo Capriccioso in a mineur, Op. 28; Niccolò Paganini's Cantabile in D majeur, Op. 17; en Antonio Bazzini's Scherzo fantastique, Op. 25, “La Ronde des Lutins”. Deze uitvoering werd op 22 juni 2019 opgenomen.

Hartmut Haenchen dirigeert de philharmonie zuidnederland in een uitvoering van Bruckners Symfonie Nr. 7. Bruckner zat goed in zijn vel toen hij de grootse Zevende Symfonie schreef. Dat is aan alles te horen. Van de hartveroverende opening tot het intense Adagio. Nog altijd is de Zevende één van Bruckners populairste composities. Een buitenkans dus om de visie van gastdirigent Hartmut Haenchen op dit succeswerk te kunnen beluisteren. Hij werd door het toonaangevende Duitse muziektijdschrift Opernwelt uitgeroepen tot ‘dirigent van het jaar’. Opgenomen in het Muziekgebouw te Eindhoven in 2019.

J. S. Bachs zes Brandenburgse Concerten behoren tot zijn bekendste werken. Hij schreef ze tussen 1711 en 1720 en droeg ze in 1721 op aan Christiaan Lodewijk, markgraaf van Brandenburg. Om te vieren dat deze geliefde werken 300 jaar bestaan, maakte de Tsjechische klavecinist en dirigent Václav Luks met zijn vermaarde barokensemble Collegium 1704 in 2021 opnames van alle zes Brandenburgse concerten, op historische instrumenten. De Brandenburgse Concerten volgen de structuur van het Italiaanse concerto grosso, waarin een groep solo-instrumenten op de voorgrond treedt ten opzichte van het grote ensemble. In de Brandenburgse Concerten nemen de solisten afwisselende, virtuoze solo’s voor hun rekening. Bij deze uitvoering in de prachtige Spiegelzaal van het Duitse slot Köthen spelen Luks en Collegium 1704 Bachs Brandenburgse Concert nr. 5 in D-groot, BWV 1050. Het is opmerkelijk dat het klavecimbel hier de gebruikelijke begeleidende rol inwisselt voor een solo, naast de fluit en de viool. Daardoor wordt dit werk tot Bachs eerste klavierconcerten gerekend.

Franz Liszt (1811 - 1886) schreef 13 symfonische gedichten voor orkest, veelal geïnspireerd op literaire teksten. De componist schreef zelf zijn uittreksels voor piano vierhandig, waarmee hij liet horen in staat te zijn een heel orkest na te bootsen op de piano. Liszt, die als één van de belangrijkste pianovirtuozen van de 19e eeuw wordt beschouwd, heeft de verdere ontwikkeling van de pianomuziek sterk beïnvloed. De romantiek was het tijdperk van het virtuoze pianospel: het instrument was favoriet onder talloze musici en luisteraars. In een salon mocht de piano simpelweg niet ontbreken: het was een soort statussymbool. Het instrument werd zowel in de concertzaal als in de huiskamer bespeeld, van paleis tot salon en van kerk tot café. Het symfonische gedicht nr. 4, ‘Orpheus’, heeft een meditatief karakter. Nr. 3, ‘Les Préludes’ is vooral bekend in de symfonische versie, maar in de uitvoering voor piano 4 handen is deze niet zo vaak te horen. Het werk dateert uit de jaren 1848 en 1854 en was in eerste instantie bedoeld als introductie bij een koralencyclus die gebaseerd was op teksten van de dichter Joseph Autran, ‘Les quatre éléments’: aarde, lucht, water en vuur. In deze uitzending vertolken de Italiaanse pianisten Marco Sollini en Salvatore Barbatano deze werken van Liszt. De opnames zijn gemaakt in 2015 tijdens het rondtrekkende festival “Armonie della sera” dat jaarlijks door de Italiaanse provincie Le Marche trekt. Dit concert werd gegeven in de prachtige 12e-eeuwse kerk van San Marco, in het kleine maar idyllische dorpje Ponzano di Fermo.