TV-gids

Dirigent Pierre Boulez (1925-2016) beschrijft zijn houding ten opzichte van componist Béla Bartók (1881-1945) als een "sympathieke verstandhouding tussen musici". Beide heren behoren tot de meest invloedrijke kunstenaars die de 20e eeuw heeft voortgebracht. Boulez heeft vijf decennia ervaring met de muziek van de Hongaarse componist. Eén van Bartóks sleutelwerken is het Concert voor Orkest, dat in 1944 in Boston z'n première beleefde. De film Emotion and Analysis volgt Pierre Boulez tijdens de repetities voor het Concert voor Orkest met de Berliner Philharmoniker, wat een boeiend beeld oplevert van de methode waarmee deze grootmeester van de moderne muziek te werk gaat. De repetities vinden plaats tegen de spectaculaire achtergrond van het Hiëronymietenklooster in Lissabon, waar de Berliner Philharmoniker in 2003 het jaarlijkse Europakonzert uitvoerde. In een reeks interviews licht Pierre Boulez niet alleen de ontstaansgeschiedenis van Bartóks late werk toe, maar ook zijn persoonlijke interpretatie van deze muziek, zijn rol als dirigent, en zijn liefde voor componeren.

Dit kamermuziekconcert is onderdeel van de concertreeks ‘Preludio’ van de Reina Sofía School of Music in de Spaanse hoofdstad Madrid. Het programma begint met Joseph Haydns Concert in D-groot voor cello en orkest, H VIIb: 2 (in een arrangement voor cello en piano), uitgevoerd door cellist Alejandro Gómez Pareja en pianist Miguel Ángel Ortega Chavaldas. Vervolgens presenteren violist Cecilia Novella Genovés en pianist Alina Artemyeva Pjotr Iljitsj Tsjaikovski’s 'Souvenir d'un lieu cher', op. 42. Violist Genovés speelt aansluitend Eugène-Auguste Ysaÿe’s Sonate voor soloviool in d-klein, op. 27, nr. 3. Hierna staat Henry Vieuxtemps’ Capriccio, op. 55, ‘Hommage à Paganini’, op het programma, uitgevoerd door altviolist Mario Carpintero Martín. Contrabassist Ramsés Martínez Millán en pianist Marharyta Kozlovska sluiten het programma af met een uitvoering van Johannes Sperger’s Sonate voor contrabas en altviool in D-groot (in een arrangement voor contrabas en piano). Deze uitvoering werd op 30 april 2024 opgenomen in het Auditorio Sony van de Reina Sofía School of Music in Madrid, Spanje.

Het Maggio Musicale Fiorentino (Florentijnse Muzikale Mei) is het oudste opera- en kunstfestival van Italië. Het werd in 1933 opgericht om hedendaagse en in de vergetelheid geraakte opera’s op de planken te brengen. In de loop der jaren heeft het festival zich verbreedt, en zijn orkestrale concerten er een vaste waarde geworden. Tijdens de editie van 2021 van het festival leidt maestro Daniel Harding het Orchestra del Maggio Musicale Fiorentino in een uitvoering van Johannes Brahms' Tragische Ouverture in d-mineur, Op. 81. Brahms componeerde zijn concertouverture in de zomer van 1880. Het donkere, onrustige stuk lijkt de serieuze tegenhanger van zijn luchtigere Akademische Festouvertüre, Op. 80. Deze uitvoering werd opgenomen in het Teatro del Maggio Musicale Fiorentino in Florence, Italië, in 2021.

Mezzosopraan Ema Nikolovska (Canada, 1993) en pianist Michael Sikich (Verenigde Staten, 1993) vertolken ‘The sailor’s song’ uit Joseph Haydns Six original canzonettas, Boek 2 – Hob. XXVIa; Franz Schubert’s Auf dem See, Op. 92 Nr. 2 (D. 543); ‘Botschaft’ uit Johannes Brahms’ Fünf Lieder, Op. 47; ‘Röselein, Röselein!’ uit Robert Schumanns Sechs Gesänge, Op. 89; ‘A girl’ en ‘Pan is dead’ uit Robert Heppener’s Four songs on poems by Ezra Pound; ‘La Flûte de Pan’ en ‘La chevelure’ uit Claude Debussy’s Trois chansons de Bilitis, L. 90; Pauline Viardot’s ‘Haï luli!’; en ‘Produzhdeniye vesnï’ (De lente ontwaakt), en ‘Kreytserova sonata’ (Kreutzersonate) uit Dmitri Sjostakovitsj’ Satirï (Satires – Beelden uit het verleden), Op. 109, tijdens de laatste ronde van het Internationaal Vocalistenconcours 2019 – Lied Duo. Deze uitvoering werd opgenomen in het Theater aan de Parade in ‘s-Hertogenbosch.

Dirigent Nicolás Pasquet dirigeert het Freixenet Symfonieorkest van muziekschool Reina Sofía in een concert vol dramatiek. Het programma begint met de heroïsche kracht van Ludwig van Beethovens Ouverture Egmont, op. 84. Het concert culmineert in een reis vol noodlot en hartstocht met Pjotr Iljitsj Tsjaikovski’s monumentale Symfonie nr. 4 in f-klein, op. 36. Deze uitvoering werd op 3 oktober 2024 opgenomen in de Sala Sinfónica van het Auditorio Nacional de Música in de Spaanse hoofdstad Madrid.

Het jaarlijkse gala vanuit Berlijn stond in 2005 volledig in teken van W. A. Mozart. Ter ere van de 250ste geboortedag van de componist brachten de Berliner Filharmoniker en sir Simon Rattle het publiek alvast in de perfecte stemming voor het aanstaande jubileumjaar. Op het programma staan enkele van Mozarts bekendste werken, waaronder ook delen uit zijn opera Le nozze di Figaro. Dit geestige en satirische werk, over de zwakheden van geliefden, wordt verrijkt door de stemmen van Magdalena Kozena, Camilla Nylund en John Relyea. Emmanuel Ax is de solist in het Pianoconcert Nr. 9 (KV. 271). Het concert wordt afgesloten met een uitvoering van Mozarts Symfonie Nr. 38 (KV. 504).

In september 2016 bereikte één van Japans beroemdste dirigenten de leeftijd van 81 jaar: Seiji Ozawa. Deze bekende voorvechter van het werk van eigentijdse componisten richtte in 1992 het Saito Kinen Festival Matsumoto op, dat inmiddels bekend staat als Seiji Ozawa Festival. Ter gelegenheid van zijn verjaardag verscheen Seiji Ozawa zelf op het podium met 63 leden van het Saito Kinen Orkest, waarbij hij Beethovens Symfonie nr. 2 en nr. 7 gloedvol dirigeerde. Het leeuwendeel van Beethovens Symfonie nr. 2 kwam tot stand toen de componist in Heiligenstadt verbleef, waar zijn doofheid steeds moeilijker te ontkennen bleek. Het werk beleefde zijn première in het Theater an der Wien in Wenen op 5 april 1803. De Symfonie nr. 7 werd in 1813 tijdens de oeropvoering in Wenen - een liefdadigheidsconcert voor gewonde soldaten - door Beethoven zelf gedirigeerd. Het Allegretto werd zo enthousiast ontvangen, dat het een tweede keer gespeeld moest worden.

Het Malandain Ballet Biarritz presenteert het ballet Cinderella (‘Cendrillon’) Op. 87, gecomponeerd door Sergej Prokofjev naar een scenario van Nikolai Volkov en in een choreografie van Thierry Malandain. Het Orchestre Symphonie d’Euskadi staat onder leiding van Caballé-Domenech. Cinderella is één van Prokofjevs meest populaire en melodieuze composities. Het is geschreven gedurende de Tweede Wereldoorlog maar Prokofjev brak het schrijfproces af om zijn opera 'War and Peace' te componeren. De première van Cinderella werd op 21 november 1945 uitgevoerd in het Bolsjojtheater onder leiding van Yuri Fayer. Het werk staat bekend om de uitbundige muziek, weelderige enscenering en komische dubbelrollen. Deze uitvoering is opgenomen in de Opéra Royal du Chateau de Versailles in oktober 2013 en geregisseerd door Sonia Paramo.

Het West-Eastern Divan Orchestra is misschien wel een van de bijzonderste orkesten ooit. Opgericht door de Israëlische dirigent Daniel Barenboim en de Palestijnse auteur Edward Said, bestaat dit orkest uit jonge musici uit zowel Israël als de omliggende Arabische landen. Muziek maken op het hoogste niveau is dan ook niet het enige doel: onderling begrip is minstens zo belangrijk. Kyril Zlotnikov en Nabil Shehata zijn de solisten. Het prachtige Alhambra is tijdens dit concert hun podium en op het programma staan Beethovens Leonore Overture Nr. 3, Bottesini's Fantasie op een thema van Rossini, Brahms' Eerste Symfonie en het 'Vorspiel' en 'Liebestod' uit Wagner's Tristan und Isolde.

Hoewel de grote Italiaanse componist Giuseppe Verdi zelf nooit werd toegelaten aan het Conservatorium in Milaan draagt dit beroemde instituut inmiddels wel zijn naam: ‘Conservatorio Giuseppe Verdi’. Onder de talloze talenten die hier wel de basis voor hun carrière legden zijn Giacomo Puccini, Alfredo Catalani, Claudio Abbado, Riccardo Chailly, Luigi Einaudi, Daniele Gatti, en Gianandrea Noseda. De vermaarde dirigent Noseda (*1964) geldt als één van de belangrijkste dirigenten van zijn generatie. Hij gaf onlangs een grote masterclass orkestdirectie aan het Conservatorio Giuseppe Verdi, waaraan studenten uit binnen- en buitenland deelnamen. Samen met een selecte groep studenten werkte hij drie dagen lang om een gevarieerd concertprogramma in te studeren. In deze documentaire ziet u hoe deze jonge, talentvolle musici composities van Mozart, Tsjaikovski, en Stravinsky instuderen onder de bezielende leiding van Maestro Gianandrea Noseda zelf.

De opera Mariken in de Tuin der Lusten, op muziek van Callipe Tsoupaki, is gebaseerd op het mirakelspel Mariken van Nieumeghen (c. 1515). Het verhaal heeft in alle eeuwen niets aan kracht verloren en behoort onomstotelijk tot de canon van de Nederlandse cultuur. In deze opera volgen we de nieuwsgierige maar ook kwetsbare Mariken op een reis door een duistere wereld. Ze komt daarbij intrigerende karakters tegen, zoals een feeks van een tante, een verleidelijke duivel en een inquisitoire paus. Het ASKO|Schönberg en Tetraktys Ensemble staan onder leiding van Hernán Schvartzman. Solisten zijn Hannah Hoekstra (Mariken), Harry van der Kamp (oom), Jill Feldman (tante), Julian Podger (duivel) and Michael Chance (Paus). Opgenomen in de Koninklijke Schouwburg van Den Haag in 2015 en geregiseerd door Serge van Veggel.

De Waldbühne in Berlijn is een van de grootste en meest indrukwekkende buitenluchttheaters die Europa te bieden heeft een perfecte locatie voor het jaarlijks afsluitend concert van de Berliner Philharmoniker. Met ongeveer 22.000 man publiek zijn deze concerten ongekend geliefd onder klassieke muziek liefhebbers. In 2006 had de Waldbühne een bijzonder Nederlands tintje: niet alleen dirigeerde de chef-dirigent van het Residentie Orkest Neeme Järvi de wereldberoemde Berlijnse musici, de Nederlandse sterviolist Janine Jansen gaf tevens acte de présence. Op het programma staan Rimski-Korsakovs Scheherazade, Griegs 'Peer Gynt'-Suite Nr.1, op. 46, Nielsens Aladdin Suite voor Orkest op. 34, Saint-Saëns' Introductie en Rondo capriccioso en 'Meditation' uit de opera 'Thaïs' van Massenet.

Violist Daniel Rowland, altvioliste Rachel Roberts, cellist Julian Arp en pianiste Diana Ketler voerden tijdens het Stiftfestival 2016 in het Nederlandse dorp Weerselo het Pianokwartet in c, Op. 13 van Richard Strauss uit. In zijn jonge jaren probeerde Strauss verschillende vormen kamermuziek uit, en schreef hij onder meer dit pianokwartet. De jonge componist begon eraan in het voorjaar van 1884 en voltooide het een jaar later. Het pianokwartet bestaat uit vier delen, waarin de invloed van Johannes Brahms duidelijk voelbaar is. De première vond plaats op 8 december 1885 in Weimar, door leden van het Halír-kwartet met Strauss zelf achter de piano. Het jaar daarop won het werk de eerste prijs in het componistenconcours van de Berliner Tonkünstlerverein. Deze uitvoering werd opgenomen in de Stiftkerk in Weerselo, Nederland.

Sopraan Vassia Alati (Nederland/Griekenland, 1992) en pianist Yuto Kiguchi (Japan, 1989) vertolken ‘C’est l’extase langoureuse’ uit Claude Debussy’s Arriettes oubliées, L. 63, en ‘Fantoches’ uit Debussy’s Fêtes galantes, L. 86; Bart Vismans Het goud van Vermeer; ‘Lerchengesang’ uit Johannes Brahms’ Vier Gesänge, Op. 70; Franz Schubert’s Gruppe aus dem Tartarus, Op. 24, nr. 1, D. 583; ‘Now the leaves are falling fast’ uit Benjamin Britten’s On this island, Op. 11; en ‘I gria zoi’ (Het oude leven) uit Manolis Kalomiris’s Mayovotana (Magische kruiden), tijdens de halve finales van het Internationaal Vocalisten Concours 2021 – Lied Duo. Dit optreden werd opgenomen in Het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch.