TV-gids

Het Jerusalem International Chamber Music Festival stapelt succes op succes en raakt zonder uitzondering uitverkocht. Het festival staat bekend om de bijzondere optredens van topsolisten in combinaties die men elders zelden ziet. Deze uitzending presenteert de hoogtepunten van de editie van 2008, die stuk voor stuk te maken hebben met het thema van dat jaar: de “nationale geest” van muziek.

TeoTronico is een robotpianist, bedacht en ontworpen door Matteo Suzzi. Suzzi is verbonden aan TeoTronica, een Italiaanse start-up gevestigd in Imola. De eerste versie van Teotronico (1.0) uit 2007, beschikte over 29 vingers en werd in 2007 ontworpen. Na versie 3.0 uit 2012 werd dit aantal uitgebreid tot 53 vingers die alle dynamisch aangedreven worden door elektromagneten. Op deze manier werd het voor TeoTronico mogelijk om iedere akoestische piano te bespelen. Teotronico is in staat om bladmuziek te lezen in digitale en MIDI-vorm. Sinds 2017 beschikt TeoTronico ook over voeten om het pedaal op de piano te gebruiken. In 2012 maakte hij zijn debuut als solist bij de Berliner Philharmoniker tijdens een familieconcert en tot op heden heeft TeoTronico al meer dan vijftig concerten gegeven met de Italiaanse pianist Roberto Prosseda. Met hun unieke voorstelling ‘Robot Pianist Vs. Human Pianist’ tourden ze door Europa en Azië. Dit concert vond plaats in het Teatro Sociale, Castiglione delle Stiviere in Italië.

Voor het Waldbühneconcert van 2016 bundelen de Georgische violiste Lisa Batiashvili en de Québecse dirigent Yannick Nézet-Séguin de krachten met de Berliner Filharmoniker. Samen presenteren ze een geheel Tsjechisch concertprogramma vanaf een legendarische en bosrijke locatie. Duitsland, Oostenrijk en Italië worden vaak als hofleveranciers genoemd als het om grote klassieke componisten gaat. Maar met Antonin Dvořák, Bedrich Smetana, Leoš Janáček en Bohuslav Martinů heeft ook Tsjechië enkele meesters afgeleverd! Dit concert opent met Smetana’s bekende Vltava uit Má Vlast. Batiashvili soleert in Dvořáks Vioolconcert en ook zijn Zesde Symfonie staat vanavond op de lessenaar.

Vladimir Asjkenazi vervult de dubbelrol van solist en dirigent in Mozarts Pianoconcert Nr. 12, KV 414. Hij wordt begeleid door het Royal Philharmonic Orchestra in het Hampton Court Palace te Londen.

De ster van de jonge Venezolaanse dirigent Glass Marcano is rijzende. Nadat zij als violist actief was in een aantal lokale jeugd- en symfonieorkesten stond zijn in 2012 als eerst als dirigent voor een ensemble. In september 2020 won ze in Parijs de Orkestprijs op ‘La Maestra’, het internationale concours voor vrouwelijke dirigenten. In dit concert, dat in februari 2021 werd opgenomen in de Opéra de Tours, leidt Marcano het Orchestre Symphonique Région Centre-Val de Loire/Tours in uitvoeringen van twee meesterwerken uit de Romantiek. Het programma gaat van start met Ludwig van Beethovens Vioolconcert in D-groot, Op. 61, met Stéphanie-Marie Degand als solist. Dit werk geldt als één van de belangrijkste in het genre. Het programma besluit met Georges Bizets Symfonie in C-groot, uit 1855, geschreven door de componist als 17-jarige!

Emeritus koordirigent Simon Halsey dirigeert het London Symphony Orchestra en Koor in het sfeervolle concert ‘A Singalong Christmas’. Samen met sopraan Abigail Kelly en bas-bariton Rodney Earl Clarke presenteert het LSO een compleet programma vol feestelijke muziek die uitnodigt tot meezingen. Op het programma staan: Carillon on 'Angelus ad Virginem'; African Noel; Adam Lay Ybounden; Carol of the Crib; Babe of Bethlehem; Shepherd's Hey; The First Nowell; Sir Christmas; Hark! The Herald Angels Sing; Christmas Overture; Tomorrow shall be my dancing day; Shout for Joy!; Sleigh Ride; en O Come, All Ye Faithful. Dit heerlijke concert werd op 21 oktober 2020 opgenomen in LSO St. Luke's in de Britse hoofdstad Londen.

Pianist Jaeden Izik-Dzurko (Canada, 1999) speelt Barbara Assiginaak’s Mzizaakok Miiniwaa Mzizaakoonsak (‘paardenvliegen en hertenluisvliegen’); Ludwig van Beethovens Andante favori in F-groot, WoO 57; en Sergej Rachmaninovs Sonate nr. 1 in d-klein, Op. 28, tijdens het solorecital in de uit twee delen bestaande halve finale van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

In 2013 werd de Finse dirigent Hannu Lintu chef-dirigent van het Fins Radio Symfonie Orkest. Lintu studeerde piano en cello aan de Sibelius Academy en het Turku conservatorium in het Zuidwesten van Zweden. Hij begon met dirigeren en ook dit deed hij vooral aan de Sibelius Academy. Met het Fins Radio Symfonie Orkest gaf hij al in 2012 vele concerten en bleek een logische vervanger voor Sakari Oramo die in 2012 zijn contract, na vele jaren dienst als dirigent én concertmeester, liet aflopen. Het orkest is gespecialiseerd in het uitvoeren van Finse muziek, maar voert ook de grote werken van onder andere Gustav Mahler en Béla Bartók uit. De Finse componist Jean Sibelius is de favoriet van het orkest en de dirigent. Samen met de Finse publieke omroep (Yle) besloten zij om alle zeven symfonieën van Sibelius op te nemen en uit te zenden. Voorafgaand aan de symfonie ziet u een korte gesproken introductie over de desbetreffende symfonie, waarna de symfonie in zijn geheel te beluisteren is. Tijdens het componeren van zijn Vijfde Symfonie was Sibelius ook al bezig met wat zijn Zesde symfonie zou worden. Passages die niet in zijn Vijfde Symfonie pasten zette hij opzij en gebruikte hij voor zijn Zesde Symfonie. De muziek is gebaseerd op modale lijnen, die ook vaak in de kerkmuziek gebruikt worden. Ook zijn Zesde Symfonie heeft weinig melodische lijnen en klinkt hierdoor iets duisterder. Vandaar dat Sibelius de beschrijving ‘Wanneer de schaduwen langer worden’ aan de symfonie meegaf.

Henk de Graaf speelt werken voor klarinet. In deze uitzending zijn onder meer werken van Debussy, Genzmer, Büsser en Brahms te horen.

De korte documentaire Summertime at the Domaine Forget toont u een klassieke parel: het onder musici internationaal hoog aangeschreven festival Domaine Forget van Saint-Irénée in het Canadese Quebec. De muziek- en dansschool van Domaine Forget is de gastheer van dit jaarlijkse festival ter promotie van muziek en dans. Van over de hele wereld reizen elke zomer 500 jonge musici naar Saint-Irénée om er deel te nemen aan één van Canada's belangrijkste muziekzomerscholen. Hen staat een intensief cursusprogramma te wachten vol masterclasses, privélessen, kamermuzieksessies, lezingen, interessante workshops, en een gevarieerde reeks concerten.

Nadat de gelauwerde Italiaanse pianist Riccardo Schwartz alle 32 pianosonates van Ludwig van Beethoven opnam ter gelegenheid van de 250e geboortedag van die componist, besloot hij zich te wijden aan Robert Schumann’s repertoire voor piano solo. Schumann schreef zijn Fantasie in C, Op. 17 in 1836, maar herzag het voor de publicatie in 1839. Het aan Franz Liszt opgedragen werk behoort tot Schumann's beste werken voor solopiano, en is een sleutelwerk binnen de vroege Romantische periode. Het eerste deel van dit in een losse sonatevorm geschreven meesterwerk is rapsodisch en hartstochtelijk van aard, het middendeel is een grandioos rondo, en de finale is traag en meditatief. De veelgeprezen pianist Riccardo Schwartz (1986) treedt over de hele wereld op als solist, onder andere met wereldberoemde dirigenten als Gustav Kuhn en Yuri Temirkanov.

Sinds 1991 speelt de Berliner Philharmoniker ieder jaar een Europaconcert in een verschillende Europese stad. Hiermee herdenkt het orkest de oprichting van het orkest op 1 mei 1882, en vieren de musici het gedeelde erfgoed van de Oude Wereld. De editie van 1998 vond plaats op een fascinerende, unieke locatie: het Vasamuseum in Stockholm. Dit maritieme museum stelt de Vasa tentoon: dit enorme, 17e-eeuws schip, dat 69 meter lang en 12 meter breed was en 1210 ton woog, kapseisde en zonk al op haar eerste reis in 1628. Hiermee is het museum de perfecte achtergrond voor de Berliner Philharmoniker onder leiding van Claudio Abbado, die een muziekprogramma uitvoeren dat perfect aansluit op deze maritieme omgeving. Zo klonk ook Pjotr Iljitsj Tsjaikovski's symfonische fantasie De storm, Op. 18.

De Napolitaanse rich and famous dromden in de zeventiende eeuw bijeen voor de Spassi di Posillipo, openluchtfestivals aan de kust. Vanaf boten werden zij toegezongen en -gespeeld door de beroemdste musici. Andrea Friggi presenteert met zijn Nederlandse Ensemble Odysee de klinkende resultaten van zijn onderzoek naar dit repertoire, met cantates en serenades van Antonio Farina en Cataldo Amodei. De Italiaanse sopraan Raffaella Milanesi is soliste van de avond.

Pierre Boulez dirigeert het Cleveland Symphony Orchestra in een uitvoering van het Adagio uit Mahlers Symfonie Nr. 10 en diens liederencyclus Des Knaben Wunderhorn. Solisten zijn Magdalena Kožená (mezzo-sopraan) en Christian Gerhaher (bariton). Het concert is opgenomen in de Severance Hall te Cleveland, de thuishaven van het orkest, in februari 2010. De liederencyclus Das Knaben Wunderhorn neemt een belangrijke positie in binnen het oeuvre van Mahler, omdat de liederen een bron van inspiritie waren voor zijn eerste symfonieën, zowel op muzikaal als poetisch gebied. Mahler heeft ooit de uitspraak gedaan dat een symfonie een hele wereld omvat; het zou de componist daarom zeker deugd doen dat enkel de uitvoering van het Adagio uit de onvoltooide Tiende Symfonie een volledig andere klankwereld heeft bewerkstelligd.

Conrad van Alphen leidt Sinfonia Rotterdam en het Nationaal Vrouwen Jeugdkoor in een uitvoering van Gustav Holst's The Planets, Op. 32, opgenomen in De Doelen in Rotterdam in 2019. Van Alphen richtte Sinfonia Rotterdam op in 2000. Onder zijn bezielende leiding groeide het orkest uit tot één van de bekendste orkesten van Nederland. De Engelse componist Holst bracht zijn interesse voor de astrologie tot uitdrukking in zijn orkestsuite The Planets, waar hij aan werkte in 1914, 1915 en 1916. The Planets bestaat uit zeven delen, elk vernoemd naar de indertijd bekende planeten op de Aarde na, en hun astrologische karakters: “Mars: the Bringer of War”, “Venus: the Bringer of Peace”, “Mercury: the Winged Messenger”, “Jupiter: the Bringer of Jollity”, “Saturn: the Bringer of Old Age”, “Uranus: the Magician”, en “Neptune: the Mystic”. Het middendeel van "Jupiter" bevat een wonderschone melodie, die Holst later hergebruikte toen hij het gedicht “I vow to thee, my Country” van Sir Cecil Spring Rice op muziek zette. In het laatste deel van The Planets zingt een vrouwenkoor mee, wat de muziek z'n geheimzinnige, buitenaardse atmosfeer verleent.

Gioachino Rossini zei het zelf al: hij werd geboren om komische opera’s te schrijven. Dat neemt niet weg dat deze late compositie er zeker ook mag zijn. Hij bestempelde zijn ‘Petitie Messe Solennelle’ als zijn laatste "péchés de vieillesse" (zonden van de ouderdom) en schreef het oorspronkelijk voor koor, twee piano’s en harmonium. Riccardo Chailly dirigeert het Gewandhausorchester Leipzig, het Gewandhauschor en het Chor der Oper Leipzig in de orkestversie vanuit het Gewandhaus in Leipzig in 2008.

Als onderdeel van de concertreeks ‘Da Camera’ van de Reina Sofía School of Music in Madrid, speelt het Spaanse Grupo Fundación Mutua Madrileña Gustav Mahlers Symfonie nr. 1 in D-groot, ‘Titan’, in het arrangement voor kamerorkest van de dirigent, Francisco Alonso Serena. Het langzame begin van het openingsdeel van de symfonie verbeeldt de ontwakende natuur tijdens de lente. Het landelijke tweede deel is gebaseerd op een Ländler, een Oostenrijkse volksdans, gevolgd door een treurmars in het derde deel. Het uitgebreide slotdeel brengt elementen uit het eerste deel terug en verenigt zo de symfonie. Deze uitvoering werd op 30 mei 2023 opgenomen in het Auditorio Sony van de Reina Sofía School of Music in Madrid, Spanje.

Quarteto Radamés Gnattali speelt Heitor Villa-Lobos' Strijkkwartet nr. 17 in het Palácio das Laranjeiras in Rio de Janiero in Brazilië. Dit ensemble werd opgericht in 2006 en bestaat uit Carla Rincón en Francisco Roa (violen), Fernando Thebaldi (altviool), en Hugo Pilger (cello). Het kwartet, dat zich specialiseert Braziliaanse muziek, is zeer actief in de muziekeducatie. Hun opname van de complete strijkkwartetten van Villa-Lobos is een grote verdienste en werd met enthousiasme onthaald door de internationale muziekpers. Op Villa-Lobos' Bachianas brasileiras na wordt het werk van de Braziliaanse componist voornamelijk in Latijns-Amerika uitgevoerd. Villa-Lobos wordt in zijn geboorteland op handen gedragen als componist, dirigent en docent. Hij heeft opera's, symfonieën, concerten, pianowerken, koormuziek en zeventien strijkkwartetten op zijn naam.

Fabio Luisi dirigeert het Deens Radio Symfonieorkest in indrukwekkende uitvoering tijdens de viering van de 150ste verjaardag van de Deense componist Carl Nielsen. Naast Nielsens Symfonie Nr. 6 staat ook Rachmaninovs Pianoconcert Nr. 4 op het programma, met als solist de Franse pianiste Lise de la Salle. Het werk is een minder dan Rachmaninovs Tweede en Derde Pianoconcert en onderging meerdere revisies gedurende het leven van de componist. Het wordt gekarakteriseerd door veel chromatiek en ook zijn er duidelijke jazzachtige invloeden te horen. Luisi en de la Salle legden het Vierde Pianoconcert eerder al vast op CD. Dit concert is opgenomen in het DR Koncerthuset te Kopenhagen in 2017.

“Shusha, the Renaissance” is a musical journey featuring pianist Murad Huseynov. The city of Shusha is often considered the cradle of Azerbaijan's music and poetry and one of the leading centres of the Azerbaijani culture, having been declared the cultural capital of Azerbaijan in January 2021. On the program are the following works: Fikret Amirov’s (1922-1984) Twelve Miniatures for Piano Solo: I. Ballade - II. Ashigsayagi – III. Nocturne – IV. Humoresque – V. Lyrical Dance – VI. Hunting - VII. Lullaby – VIII. Waltz – IX. Barcarolle – X. Toccata – XI. Elegy – XII. March; Adil Babirov’s (1934-2021) ‘s Prelude & Scherzo; Gara Garayev’s (1918-1982) Sonatine: I. Allegro – II. Moderato assai – III. Vivo ; Tofik Kouliyev’s (1917-2000) ‘Gaytagi’ and F. Amirov’s Romantic Sonata: I. Allegro energico - II. Andante espressivo - III. Allegro non troppo). This performance is filmed in Shusha in October 2023 and in the Heydar Aliyev Center, Baku, in December 2023. Written and directed by Michel Swierczewski.

De documentaire 'Heavenly Voices – The legacy of Farinelli' (2012) vertelt het verhaal van de castraat in de muziek: zangers die op jonge leeftijd werden gecastreerd om hun hoge stem te behouden, een wrede praktijk die voornamelijk in de zeventiende en achttiende eeuwen in zwang was. In die twee eeuwen liet het Europese publiek zich betoveren door de optredens van de castraten, waarbij succesvolle castraten als Farinelli opklommen tot hoge maatschappelijke posities en goed geld verdienden. Tegenwoordig worden voor castraten geschreven rollen vaak uitgevoerd door countertenoren. In deze documentaire bespreken countertenoren Max Emanuel Cenčić, Philippe Jaroussky, Andreas Scholl, Franco Fagioli en Jochen Kowalski de wereld van de barokopera. 'Heavenly Voices' is een film van Gino Pennacchi (schrijver) en Alessandro Scillitani (regie).

Het muzikale collectief Les Dissonances werd in 2004 opgericht door violist David Grimal. Het ensemble werkt zonder dirigent en is samengesteld uit musici uit de best aangeschreven Europese orkesten, internationale solisten, en jong talent. In dit programma speelt Les Dissonances Johannes Brahms’ Symfonie nr. 2 in D-groot, Op. 73. Waar Brahms ruim een decennium nodig had om zijn eerste symfonie af te ronden, zette hij zijn Symfonie nr. 2 in luttele maanden op papier, tijdens een zomerverblijf in het vredige Oostenrijkse dorp Pörtschach in 1877. Deze symfonie draagt de bijnaam ‘Pastorale’ en is de meest optimistische van Brahms’ vier symfonieën. Dit lyrische werk zit vol vrolijke melodieën. Deze uitvoering werd in 2015 opgenomen in de Philharmonie de Paris in Frankrijk.

The Hermes Experiment, bestaande uit Heloise Werner (sopraan), Oliver Pashley (klarinet), Anne Denholm (harp) en Marianne Schofield (contrabass) is een hedendaags muziekensemble uit het Verenigd Koninkrijk. Op basis van hun unieke samenstelling geeft het ensemble geregeld opdrachten aan componisten om nieuwe werken te schrijven. Daarnaast maakt het ensemble innovatieve arrangementen en doet het aan vrije improvisatie. Tijdens deze showcase vanaf Classical:NEXT 2019 in Rotterdam, brengt The Hermes Experiment de werken 'I am happy living simply' en 'The end of the ending' van Emily Hall, 'Samsara' van Alex Mills en 'Double Fiesta' van Meredith Monk ten gehore.

Basbariton Matthias Hoffmann (Oostenrijk, 1991) en pianist Lisa Ochsendorf (Duitsland, 1991) vertolken ‘A. Very pleasant’ uit Charles Ives’s lied ‘Memories’; ‘Nachtwanderer’ uit Hans Erich Pfitzner’s Fünf Lieder, Op. 7; ‘Nachts’ uit Hans Sommer’s Zehn Lieder, Op. 9; ‘Da unten im Tale’ uit Johannes Brahms’ Deutsche Volkslieder, WoO. 33; Henri Duparc’s Chanson triste; Bart Vismans Vermeer's gold; ‘La maîtresse volage’ uit Francis Poulenc’s Chansons gaillardes, FP 42; Franz Schubert’s Gruppe aus dem Tartarus, Op. 24, nr. 1, D. 583; ‘Na smert’ chizhika’ (Bij de dood van een sijs) uit Sergei Rachmaninov’s 12 Romances, Op. 21; en ‘Sprich, Scheherazade’ uit Moritz Eggert’s Neue Dichter Lieben, tijdens de halve finales van het Internationaal Vocalisten Concours 2021 – Lied Duo. Dit optreden werd opgenomen in Het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch.