TV-gids

Op zijn zeventigste gold Claudio Abbado als één van de beste, meest gerespecteerde dirigenten ter wereld. Zijn staat van dienst is legendarisch: hij was achtereenvolgens muzikaal leider van La Scala in Milaan (1968-1986), toen bij de Weense Staatsopera (1986-1991), en de Berliner Philharmoniker (1989-2002). Abbado, een krachtige voorvechter van de ontwikkeling van jong muzikaal talent, speelde een sleutelrol bij de oprichting van het Chamber Orchestra of Europe, het European Union Youth Orchestra, en het Gustav Mahler Jeugdorkest. Na een periode van ziekte gaat hij een nieuwe fase in zijn carrière in: hij richt het Luzern Festivalorkest op. Filmmaker Paul Smaczny volgde de carrière van Abbado door de jaren heen op de voet, wat talloze interviews opleverde. In dit profiel bespreekt Abbado zijn leven en werk, zijn opvattingen over muziek, en zijn favoriete composities. Nooit eerder vertoond interviewmateriaal wordt afgewisseld met beelden van de dirigent tijdens repetities en in concert, gesprekken met vrienden en collega's, en archiefmateriaal. Dit portret plaatst deze "stille denker" in een nieuw en onverwacht licht.

De Britse dirigent Robin Ticciati dirigeert het London Symphony Orchestra (LSO) in een uitvoering van William Walton’s Altvioolconcert en Johannes Brahms' Symfonie nr. 4 in e-mineur, op. 98. Toen de jonge Walton in 1927 zijn Altvioolconcert in première bracht, veroorzaakte dat in heel Europa een sensatie: een componist van in de twintig die een verwaarloosd instrument nam en er met een ongekende verbeeldingskracht en kracht voor schreef. Altvioolvirtuoos Antoine Tamestit is de solist in dit concert. Brahms' Symfonie nr. 4 zou zijn laatste grote werk zijn - maar uit elke noot spreekt het creatieve vuur. Dit concert, waarin jeugdige genialiteit gecombineerd is met muziek die voortvloeide uit een diepe betrokkenheid bij het leven, werd op 14 oktober 2021 opgenomen in LSO St. Luke's aan Old Street in Londen, Verenigd Koninkrijk.

Een ontmoeting tussen ware muziekgiganten: Manfred Honeck dirigeert de Berliner Filharmoniker en cellist Yo-Yo Ma is solist! Succes gegarandeerd wanneer deze musici gezamenlijk het podium betreden tijdens een paasconcert in 2016 vanuit het Festspielhaus te Baden-Baden. Honeck is artistiek leider van het Pittsburgh Symphony Orchestra en maakte zijn succesvolle debuut met de Berliner Filharmoniker in 2013. Yo-Yo Ma speelt al sinds 1978 regelmatig samen met het orkest. Dit concert opent met Brahms’ Tragische Ouverture, Op. 81, gevolgd door Schumanns Celloconcert, Op. 129. Het orkest sluit af met een uitvoering van Tsjaikovski’s Symfonie Nr. 6, dat de titel ‘Pathétique’ draagt. Terwijl Schumann nooit een uitvoering van zijn eigen Celloconcert heeft gehoord, stierf Tsjaikovski slechts negen dagen nadat hij zelf de première dirigeerde van zijn Zesde Symfonie.

Pianist Gabriele Strata (Italië, 1999) treedt op met het CMIM ensemble, bestaande uit drie strijkers van het Symfonieorkest van Montreal, in een uitvoering van het eerste deel, Sostenuto assai – Allegro ma non troppo, uit Robert Schumanns Pianokwartet in Es-groot, Op. 47. Dit optreden vond plaats in de kamermuziekronde van het uit twee delen bestaande halve finale van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

Ivan Klánský is de solist in Mozarts Pianoconcert Nr. 20, KV. 466. Hij wordt bijgestaan door het Praags Kamerorkest onder leiding van Jiri Belohlávek. De uitvoering is opgenomen in het Waldstein Paleis in Praag.

Olivier Latry, de huidige organist van het orgel van de Notre Dame te Parijs, begon zijn muzikale carrière toen hij op 16-jarige leeftijd toetrad tot de orgelklas van Gaston Litaize aan het Conservatorium van Saint-Maur-des-Fossés. Op slechts 23-jarige leeftijd werd Latry benoemd tot een van de ‘titulaires des grands orgues’ van de Notre Dame te Parijs. Naast zijn werk als organist en componist is Latry ook als professor verbonden aan het Conservatorium van Parijs. In dit concert uit 2015 staan onder meer orgelwerken van Bach, Vierne en Daquin op het programma.

Johannes Brahms' Ein deutsches Requiem, Op. 45, schenkt de levenden troost met religieuze teksten die vanuit de traditie niet verbonden zijn met het liturgische karakter van requiemmissen. Hierdoor kent het werk een ongekende intensiteit. Deze muziek spreekt alle mensen aan, ongeacht hun geloof. Hoewel in een soortgelijk werk de emoties dicht aan het oppervlak liggen, maken de Wiener Singverein en het Cleveland Orchestra onder leiding van chef-dirigent Franz Welser-Möst korte metten met enig spoor van bombast, in deze concertuitvoering in de prachtige barokbasiliek van het Oostenrijkse Sankt Florian uit november 2016. De twee solisten van het programma – Hanna-Elisabeth Müller en Simon Keenlyside – zijn geen onbekenden op de wereldpodia. Waar de eerste een carrière heeft opgebouwd in de operawereld, als Liedervertolker én als concertzangeres, heeft de in Londen geboren Keenlyside een indrukwekkende loopbaan weten te baseren op de prestigieuze gastoptredens die hij het afgelopen decennia gaf.

Pianist Derek Wang (VS, 1998) vertolkt Wolfgang Amadeus Mozarts Fantasia nr. 4 in c mineur, K. 475; Béla Bartók's Drie Burlesques, Op. 8c; en Franz Liszts Réminiscences de Don Juan, S. 418 tijdens de eerste ronde van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Deze uitvoering werd opgenomen in de Bourgie Hall van het Montreal Museum of Fine Arts.

Elk jaar vindt eind augustus het beroemde Festival Oude Muziek plaats in de stad Utrecht. Met jaarlijks 70 duizend bezoekers is dit festival het grootste oude-muziekfestival van de wereld. Wegens de Covid-19-pandemie ging het festival in 2020 door in een aangepaste vorm, deels met concertuitvoeringen op locatie, deels met dagelijkse livestreams van concerten en archiefopnames. Als onderdeel van deze festivaleditie spelen Antoinette Lohmann (viool, altviool en violino piccolo) en Jörn Boysen (klavecimbel) een aantal zelden uitvoerde werken uit de collecties van de Italiaanse muziekfamilie Di Martinelli en het Tsjechische muziekarchief Kroměříž. Op het programma staan Duitse barokcomposities van onder meer Johann Erasmus Kindermann, Johann Fischer en Johann Baal. Dit concert werd op 27 augustus 2020 opgenomen in de Gertrudiskapel in Utrecht.

De documentaire “The Three Lives of Clara Schumann” reconstrueert het boeiende levensverhaal van de Duitse pianist en componist Clara Schumann. Schumann, die in 1819 als Clara Wieck werd geboren in Leipzig, was een bijzonder getalenteerde pianist die een indrukwekkende internationale carrière wist op te bouwen. In 1828 ontmoette ze Robert Schumann voor het eerst. In 1840 traden ze in het huwelijk, waaruit acht kinderen voortkwamen. Op basis van haar brieven, dagboeken en composities, in combinatie met verhelderende analyses van musici die haar muziek van dichtbij kennen, biedt deze documentaire een veelzijdig perspectief op Clara Schumann. Het toont de plekken waar zij woonde en de steden waar zij als pianist concerteerde. Deze tot nadenken stemmende film uit 2019 werd gemaakt door Andreas Morell en Magdalena Zieba-Schwind.

De Zwitserse dirigent Philippe Jordan en het Orchestre de l'Opéra national de Paris namen in 2014 en 2015 alle negen symfonieën van Ludwig van Beethoven op. In deze uitzending dirigeert Jordan de Symfonie nr. 1 in C majeur, Op. 21. Deze symfonie laat zien dat Beethoven trouw is aan de vorm die Joseph Haydn en Wolfgang Amadeus Mozart in hun late symfonieën gebruikten, maar tegelijk is duidelijk dat Beethoven zich van zijn voorgangers wil onderscheiden. Zo begint het werk met een trage inleiding waaruit de toonsoort van het stuk niet duidelijk wordt. Net zo opmerkelijk is de ongebruikelijk prominente rol van de houtblazers en het onverwacht scherzo-achtige tempo van het derde deel dat immers de aanduiding 'menuet' draagt. Dit concert werd in 2014 opgenomen in de Opéra Bastille in Parijs, Frankrijk.

De pedaalpiano was een zeer populair instrument in de negentiende eeuw. Componisten onder wie Franz Liszt, Charles Gounod en Camille Saint-Saëns (her)schreven stukken voor deze piano. De Italiaanse pianist Roberto Prosseda is één van de weinige die dit instrument nog speelt. In dit indrukwekkende concert, opgenomen tijdens het Concerts d’automne festival in Tours, speelt hij muziek van onder meer Wolfgang Amadeus Mozart, Robert Schumann, en J. S. Bach. Op het programma staan onder andere W.A. Mozarts Fantasia in d mineur, K. 397, en Fantasia in c mineur, K. 475; Etude nr. 1, 2 en 4 uit Robert Schumanns 6 Studien in kanonischer Form, Op. 56; 'Adagio' en 'Scherzo' uit Charles Gounods Concerto pour piano-pédalier; J. S. Bachs Passacaglia in c mineur, BWV 582; Schumanns Skizze für den Pedalflügel, Op. 58 nr. 1, 2 en 3; Franz Liszts Après une lecture du Dante, Fantasia quasi Sonata; en Charles-Valentin Alkans Prière, Op. 64 nr. 5 in F majeur. Als toegift speelt Prosseda het 'Andante' uit Mozarts Sonate in C majeur, K. 330. Dit recital werd in oktober 2023 opgenomen in het Grand Théâtre in Tours, Frankrijk.

Bariton Geng Lee (China, 1994) en pianist Nils Basters (Duitsland, 1989) vertolken Henri Duparc’s Chanson triste; ‘Ein Jüngling liebt ein Mädchen’ en ‘Am leuchtenden Sommermorgen’ uit Robert Schumanns Dichterliebe, Op. 48; ‘Litany’ uit John Musto’s Shadow of the Blues; Bart Vismans Vermeer’s Gold; ‘Hôtel’ uit Francis Poulenc’s Banalités, FP 107; en ‘Ging heut’ Morgen über’s Feld’ uit Gustav Mahler’s Lieder eines fahrenden Gesellen, tijdens de halve finale van het Internationaal Vocalisten Concours 2021 – Lied Duo. Dit optreden werd opgenomen in Het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch.

Na de eerste uitvoering in 1882 op de tweede Bayreuther Festspielen werd Richard Wagners Parsifal drie decennia nergens anders uitgevoerd. Daar kwam verandering in toen de Metropolitan Opera in New York de opera opnieuw uitvoerde, waarna Parsifal in toenemende mate aan populariteit won. Weinig interpretaties van Parsifal ontvingen zo veel positieve reacties als Nikolas Lehhnhoffs versie met de English National Opera in 1999. The Guardian omschreef de productie als "one of the best interpretations [they] had ever seen". Lehnhoff was ooit regie-assistent van operaregisseur Wieland Wagner, de kleinzoon van de legendarische componist en blaast met deze versie het epische verhaal nieuw leven in, zonder daarbij een totale renovatie te forceren, maar juist door vaak onderbelichte rollen in de schijnwerpers te zetten. Deze uitvoering door het Deutsches Symphonie-Orchester Berlin staat onder leiding van Kent Nagano en is opgenomen in het Festspielhaus Baden-Baden in 2004. Solisten zijn onder meer Thomas Hampson (Amfortas), Bjarni Thor Kristinsson (Titurel), Matti Salminen (Gurnemaz), Christopher Ventris (Parsifal), Tom Fox (Klingsor) en Waltraud Meier (Kundry).

De Italiaanse componist Claudio Monteverdi (1567-1643) componeerde in een halve eeuw negen boeken met madrigalen, waarmee hij bijdroeg aan de transformatie van het genre. De polyfone, a capella madrigalen van de late renaissance maakten plaats voor de 'concertato' madrigalen van de vroege barok, waarbij de focus verschoof naar het vermogen van muziek om emoties uit een tekst tot uitdrukking te brengen. In 2011 begonnen de Britse tenor Paul Agnew en het gerenommeerde barokensemble Les Arts Florissants met opnames van Monteverdi’s eerste acht boeken met madrigalen. In deze uitzending gaat Agnew Les Arts Florissants voor in de madrigalen van Boek III. Boek III verscheen in 1592 en bestaat uit twintig vijfstemmige madrigalen. Deze uitvoering werd opgenomen in de Cité de la musique in Parijs, Frankrijk, in 2011.

Dirigent Andris Nelsons en zijn toenmalige vrouw, de geweldige sopraan Kristine Opolais, presenteren een programma gewijd aan Antonin Dvořák met het Gewandhausorchester Leipzig. Met haar warme, tedere, vriendelijke timbre wekt zij de melodieën tot leven die de componist verweefde in zijn gelaagde muziek. Nelsons’ tempo's blijven kalm en ontspannen, waardoor de ongeëvenaarde schoonheid van Dvořáks muziek de kans krijgt tot bloei te komen en het Gewandhaus te betoveren. Het programma begint met 'Othello', een concertouverture voor orkest, Op. 93. Opolais zingt Song to the Moon uit de opera 'Rusalka', Songs my Mother Taught Me uit Zigeunerliederen, Op. 55/4. Hierop volgen Polonaise en O, marno, marno to je uit 'Rusalka' en Dobrá! Já mu je dám!... Jak je mi? uit Bedrich Smetana's opera 'Dalibor'. Het concert sluit af met een uitvoering van Dvořáks Symfonie nr. 9 in e-klein, Op. 95 (“Uit de Nieuwe Wereld”). Dit programma werd opgenomen in het Gewandhaus Leipzig in mei 2017.

Bernard Haitink dirigeert de Berliner Philharmoniker in een uitvoering van het tweede deel Le Sacrifice uit Stravinsky's Le Sacre de Printemps. Onderdeel van het Europakonzert 1993 in de Royal Albert Hall te Londen.

Ter gelegenheid van haar 80e verjaardag dook de Argentijnse pianiste Martha Argerich in het kamermuziekrepertoire in dit prachtige concert, opgenomen in het Franse Château de Chantilly. De 'Grande Dame' van de piano wordt vergezeld door verschillende gerenommeerde artiesten, onder wie de pianisten Jevgeni Kissin, Theodosia Ntokou, en Cristina Marton-Argerich, en violist Maksim Vengerov. Op het programma staan Dmitri Sjostakovitsj’ Concertino voor twee piano's, Op. 94; Frédéric Chopins Impromptu nr. 3, Op. 51, Polonaise nr. 6, Op. 53 “Heroïsch”, en Wals nr. 6, Op. 64 nr. 1; Camille Saint-Saëns’ Polonaise voor twee piano's, Op. 77; César Francks Sonate voor viool en piano in A majeur; en Fritz Kreislers Liebesleid en Schön Rosmarin. Dit optreden werd opgenomen op 12 juni 2021.

Tenor Zhuohan Sun (China, 1993) en pianist Sara Pavlovic (Servië, 1996) vertolken ‘Wanderlied’ uit Robert Schumann’s Kerner-Lieder, Op. 35; ‘Der Abend kommt gezogen’ uit Alphons Diepenbrock’s Drie ballades, Op. 1; Gabriel Fauré’s Prison, Op. 83, nr. 1; ‘Ganymed’ uit Hugo Wolf’s Goethe-Lieder; Franz Schubert’s Nacht und Träume, D. 827; Zaiyi Lu’s The bridge in my homeland; ‘Mit Myrten und Rosen’ uit Schumann’s Liederkreis, Op. 24; ‘C’ uit Francis Poulenc’s Deux poèmes de Louis Aragon, FP 122; en ‘Scheiden und Meiden’ uit Gustav Mahler’s Lieder und Gesänge aus der Jugendzeit, tijdens de laatste ronde van het Internationaal Vocalisten Concours 2021 – Lied Duo. Dit optreden werd opgenomen in De Verkadefabriek in ’s-Hertogenbosch.

De monumentale, majestueuze symfonieën van Anton Bruckner (1824-1896) en de inspirerende levenskracht van de Oostenrijkse Abdij van Sankt Florian lijken voor elkaar gemaakt – al helemaal als ze zo spectaculair op film worden vastgelegd als door de vooraanstaande regisseur Brian Large in deze opname uit 2012. Bruckner leerde het abdijorgel kennen in zijn jeugd, en was er organist van 1845 tot 1855. Franz Welser-Möst, chef-dirigent van het Cleveland Orchestra en algemeen muzikaal leider van de Weense Staatsopera, staat bekend als Brucknerspecialist. Hij heeft een bijzondere passie voor Bruckners Symfonie Nr. 4 – door de componist zelf de “Romantische” genoemd – in de zelden uitgevoerde eerste editie (1888-89). Met zijn scherpere contrasten en gewaagde dissonanten spreekt er grotere durf uit deze versie, die gestroomlijnder, dynamischer en fijner van textuur is dan de latere versie die doorgaans de voorkeur geniet.

De Zwitserse dirigent Ludwig Wicki leidt het Deens Radio Symfonieorkest en het DR Juniorkoor in een sprankelend concertprogramma met filmmuziek. Het programma is een muzikale bloemlezing uit grote, met Oscars bekroonde Hollywoodfilms, waaronder Titanic, The Bodyguard, Pirates of the Caribbean, Braveheart, en Moulin Rouge, geschreven door vooraanstaande componisten zoals John Williams, Hans Zimmer, James Horner en Klaus Badelt. Hoogtepunten zijn onder andere 'He's a Pirate/Davy Jones' uit Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest; 'Now We Are Free' uit Gladiator; 'My Heart Will Go On' uit Titanic; en 'Shallow' uit A Star Is Born. Solisten zijn de jonge, getalenteerde vocalisten Andrea Lykke Oehlenschlæger en Diluckshan Jeyaratnam. Deze uitvoering werd in mei 2022 opgenomen in het DR Koncerthuset in Kopenhagen, Denemarken.

De Italiaanse pianist Andrea Molteni (1998) speelt Frédéric Chopins Fantasie in f mineur, Op. 49. Molteni begon al op zijn zesde met pianospelen. Hij studeerde met lof en onder eervolle vermelding af aan het Conservatorio di musica Giuseppe Verdi di Como en behaalde magna cum laude zijn master in Advanced Performance Studies aan het Conservatorio della Svizzera Italiana in Lugano. Hij is regelmatig te horen op internationale podia, waaronder de Wiener Saal van Universität Mozarteum Salzburg in Salzburg, het Skrjabin-museum in Moskou, en het National Opera Center in New York. Deze uitvoering werd opgenomen in het Conservatorium van Oberlin, Ohio, Verenigde Staten, in 2022.

In dit buitengewone recital, in 2019 opgenomen in het Parijse Théâtre des Champs-Élysées, laten de zussen Berthollet Camille (cello) en Julie (viool) zich bijstaan door pianist Guillaume Vincent en het Ensemble Appassionato onder leiding van Mathieu Herzog. De twee muzikale zussen hebben een repertoire uitgekozen wat genres en tijdperken overstijgt: zij verkennen het complete expressieve palet waar viool en cello over beschikken, van de barok van Antonio Vivaldi tot de jazz van Django Reinhardt en Stéphane Grappelli. Onder de werken op het programma zijn Johannes Brahms' Hongaarse dansen nr. 5 en 6, Karl Jenkins' 'Palladio', Alan Silvestri's 'Theme from Forrest Gump', Robert Schumanns Pianokwintet, Op. 44, John Corigliano's 'The Red Violin', David Poppers Hongaarse Rhapsody, Op. 68, 'Minor Swing' van Reinhardt en Grappelli, en Vittorio Monti's 'Csárdás'.