TV-gids

Sinds 1991 speelt de Berliner Philharmoniker ieder jaar een Europaconcert in een verschillende Europese stad. Hiermee herdenkt het orkest de oprichting van het orkest op 1 mei 1882, en vieren de musici het gedeelde erfgoed van de Oude Wereld. De editie van 1998 vond plaats op een fascinerende, unieke locatie: het Vasamuseum in Stockholm. Dit maritieme museum stelt de Vasa tentoon: dit enorme, 17e-eeuws schip, dat 69 meter lang en 12 meter breed was en 1210 ton woog, kapseisde en zonk al op haar eerste reis in 1628. Hiermee is het museum de perfecte achtergrond voor de Berliner Philharmoniker onder leiding van Claudio Abbado, die een muziekprogramma uitvoeren dat perfect aansluit op deze maritieme omgeving. Allereerst klinkt de Ouverture tot Richard Wagners Der fliegende Holländer.

German Brass is een van ‘s werelds origineelste en onderscheidende brass ensembles. Ze voeren arrangementen uit van klassieke stukken en brengen swingende versies van jazz standards en showtunes. De kleurrijke film ‘Hunting Brass: A Musical Joke’ is gebaseerd op een show van het ensemble. In de film wordt German Brass tijdens een uitvoering in een kerk geconfronteerd met hun dubbelgangers, die hun instrumenten stelen en een wild circusorkest vormen!

Sigiswald Kuijken dirigeert barokensemble La Petite Bande en koor Ex Tempore in de Sint-Nicolaaskerk in Leipzig in deze opname van het Bachfest 2004, een vooraanstaand muziekfestival waar het de uitvoering van de muziek van J. S. Bach en diens zonen betreft. Dit concert begint met J. S. Bachs 'Hemelvaarts-oratorium' “Lobet Gott in seinen Reichen” (BWV 11). Dit werk, uit 1735, zou de laatste bijdrage van de componist aan dit genre zijn. Omdat het zo kort is, werd het in 1852 bij vergissing aangezien voor cantate toen de Bach Gesamtausgabe werd samengesteld. Het concert vervolgt met “Die Auferstehung und Himmelfahrt Jesu” (Wq 240), een oratorium van Bachs beroemdste zoon, Carl Philipp Emanuel Bach. Solisten zijn Sophie Karthäuser (sopraan), Patrizia Hardt (alt), Christoph Einhorn (tenor), Christoph Genz (tenor), Jan van der Crabben (bariton), en Stephan Genz (bas).

De Rückert-Lieder zijn een verzameling van vijf kunstliederen van Mahler, op gedichten van Friedrich Rückert, die zijn gave voor intieme en diep persoonlijke muzikale expressie tonen in een stijl die eenvoud in evenwicht brengt met diepe emotionele complexiteit.

Pianist Jaeden Izik-Dzurko (Canada, 1999) speelt Johannes Brahms’ Pianoconcert nr. 2 in Bes-groot, Op. 83, tijdens de finale van de piano-editie van het Concours musical international de Montréal 2024 (CMIM). Izik-Dzurko wordt begeleid door het Orchestre symphonique de Montréal onder leiding van Xian Zhang. Deze uitvoering werd opgenomen in het Maison symphonique de Montréal.

Helemaal vergeten is hij niet, maar een begrip is Giovanni Maria Trabaci anno 2019 evenmin. Ten onrechte, want deze productieve toetsenvir tuoos schreef naast een pak vocale muziek ook meer dan 150 klaviercomposities. Met gedurfde chromatiek en experimentele thematische structuren stormt dit repertoire resoluut richting Frescobaldi. Artist in residence Marco Mencoboni kiest Trabaci’s meest vrijmoedige partituren.

Aan het begin van de 19e eeuw werd Europa op z’n kop gezet door een nieuwe dansrage: de wals. Het verhaal van de wals is onlosmakelijk verbonden met het verhaal van de familie Strauss. Dit docudrama, op aansprekende wijze opgedist door Lesley Garrett, vertelt hun verhaal. Componisten Strauss Sr. en Jr., die beiden bekend stonden als "Walskoning", waren rivalen tegen wil en dank. Sr. was een uiterst populaire componist die de wals veranderde van een simpel dansje in een Weens cultureel fenomeen. Maar hij stond volledig in de schaduw van zijn oudste zoon, die de wals naar een heel nieuw muzikaal niveau tilde met zijn An der schönen blauen Donau en een reeks andere klassiekers. Toch meende Strauss Jr. nooit op gelijk niveau te kunnen staan als zijn vader. Lesley Garrett onderzoekt de oorsprong van de wals – de muziek, de danspassen, de balzalen, en de kostuums, terwijl hij het bittere conflict tussen vader en zoon uit de doeken doet. Dit gelaagde, meeslepende verhaal wordt uitbundig geïllustreerd door de muziek en dans uit die periode, tot leven gewekt in de wonderschone Weense Hofburg.

Claudio Abbado (1933-2014) dirigeert het Gustav Mahler Jugendorchester (GMJO) in een uitvoering van Mahler's Symfonie Nr. 4 en Schönergs Pelléas und Mélisande, Op. 5. De karakters uit het gelijknamige toneelstuk krijgen in dit werk een eigen muzikaal thema. Met deze compositie voor groot orkest wilde Schönberg zijn collega's Wagner en Richard Strauss. Het werk bevat nog geen atonaliteit of serialisme, maar is eerder laat-romantisch van aard. Het GMJO werd op initiatief van Abbado opgericht in Wenen in 1986. Door de hoge artistieke kwaleit en hun internationale succes hebben al vele grote dirigenten en solisten samengewerkt met het jeugdorkest. Dit concert is opgenomen in de Musikverein te Wenen in 2006. Soliste is de Duitse sopraan Juliane Banse (1969).

Alvaro Siviero is de solist in Griegs Pianoconcert in a-klein. Sinfonia Rotterdam staat onder de muzikale leiding van dirigent Conrad van Alphen. Deze uitvoering is opgenomen in de Doelen in Rotterdam in 2018. Het concert wordt afgesloten met een uitvoering van Villa-Lobos’ Dansa do Índio Branco. Het Pianoconcert in a-klein, Op. 16 is het enige pianoconcert dat de Grieg ooit voltooide. Hij componeerde het 1868 in Søllerød in Denemarken op slechts 24-jarige leeftijd.

Sopraan Vassia Alati (Nederland/Griekenland, 1992) en pianist Yuto Kiguchi (Japan, 1989) vertolken ‘C’est l’extase langoureuse’ uit Claude Debussy’s Arriettes oubliées, L. 63, en ‘Fantoches’ uit Debussy’s Fêtes galantes, L. 86; Bart Vismans Het goud van Vermeer; ‘Lerchengesang’ uit Johannes Brahms’ Vier Gesänge, Op. 70; Franz Schubert’s Gruppe aus dem Tartarus, Op. 24, nr. 1, D. 583; ‘Now the leaves are falling fast’ uit Benjamin Britten’s On this island, Op. 11; en ‘I gria zoi’ (Het oude leven) uit Manolis Kalomiris’s Mayovotana (Magische kruiden), tijdens de halve finales van het Internationaal Vocalisten Concours 2021 – Lied Duo. Dit optreden werd opgenomen in Het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch.

De Oostenrijkse Opernfestspiele St. Margarethen, één van de belangrijkste openluchtfestivals van Europa, trekken jaarlijks bijna 220 duizend operaliefhebbers . De indrukwekkende en adembenemende omgeving van de wild-romantische Romeinse steengroeve van St. Margarethen in Oostenrijk vormt dan ook het perfecte, unieke decor voor de kleurrijke openluchtopvoering van Georges Bizets opera Carmen (1875) in deze uitzending. Met een cast van 400 medewerkers is deze overdadige uitvoering van Bizets beroemdste opera een feest voor de zintuigen! Het Orkest en koor van het Nationaal Brno-theater staan onder leiding van dirigent Ernst Märzendorfer. Solisten zijn Nadia Krasteva, Russi Nikov en Alexandr Antonenko. De choreografie is van Marieta Romero.

Ontdek de nieuwe generatie kamermuziektalent van muziekschool Reina Sofía. In de eerste helft van dit programma presenteert het Trio Michelangeli twee meesterwerken: Joseph Haydns vurige Pianotrio nr. 39 in G-groot, dat de bijnaam ‘Zigeuner’ draagt, gevolgd door Ernest Chausson’s romantische Pianotrio in g-klein. Tot besluit van het concert speelt het Erinys Quartet het inventieve Strijkkwartet nr. 2 in a-klein van Felix Mendelssohn. Deze uitvoering werd op 7 juni 2024 opgenomen in het Auditorio Sony van muziekschool Reina Sofía in de Spaanse hoofdstad Madrid.

Een ontmoeting tussen ware muziekgiganten: Manfred Honeck dirigeert de Berliner Filharmoniker en cellist Yo-Yo Ma is solist! Succes gegarandeerd wanneer deze musici gezamenlijk het podium betreden tijdens een paasconcert in 2016 vanuit het Festspielhaus te Baden-Baden. Honeck is artistiek leider van het Pittsburgh Symphony Orchestra en maakte zijn succesvolle debuut met de Berliner Filharmoniker in 2013. Yo-Yo Ma speelt al sinds 1978 regelmatig samen met het orkest. Dit concert opent met Brahms’ Tragische Ouverture, Op. 81, gevolgd door Schumanns Celloconcert, Op. 129. Het orkest sluit af met een uitvoering van Tsjaikovski’s Symfonie Nr. 6, dat de titel ‘Pathétique’ draagt. Terwijl Schumann nooit een uitvoering van zijn eigen Celloconcert heeft gehoord, stierf Tsjaikovski slechts negen dagen nadat hij zelf de première dirigeerde van zijn Zesde Symfonie.

Het muzikale collectief Les Dissonances werd in 2004 opgericht door violist David Grimal. Het ensemble werkt zonder dirigent en is samengesteld uit musici uit de best aangeschreven Europese orkesten, internationale solisten, en jong talent. In dit programma speelt een strijkkwartet bestaande uit leden van Les Dissonances –David Grimal en Hans Peter Hofmann (viool), David Gaillard (altviool), en Xavier Phillips (cello) – Wolfgang Amadeus Mozart’s Strijkkwartet nr. 19 in C-groot, K. 465, ‘Dissonantenkwartet’(Op. 10 nr. 6). Dit strijkkwartet is de laatste in een reeks van zes uit de periode 1782-1785 die Mozart opdroeg aan Joseph Haydn en daarom wel bekend staan als ‘de Haydn-kwartetten’ (Op. 10). Strijkkwartet nr. 19 ontleent zijn bijnaam aan het opvallend trage, dissonante begin. Op dit onheilspellende begin volgt plotseling het opgewekte Allegro in C-groot. Deze uitvoering werd in 2015 opgenomen in de Opéra Comique in Parijs, Frankrijk.

Pianist Francesco Attesti (*1975) behoort tot de beste vertolkers van het Romantische repertoire. Hij gaf zijn eerste concert al op 11-jarige leeftijd, en op zijn 23e haalde hij de hoogst toegekende cijfers aan het Conservatorio Luigi Cherubini in Florence. In deze uitzending ziet u een opname uit 2016 van zijn concerttournee ‘Deeply Mozart’, waarin Attesti W. A. Mozarts pianoconcerten KV 449 en KV 488 uitvoert, samen met het Italiaanse OIDA Orchestra onder leiding van dirigent Paolo Belloli.

Basbariton Matthias Hoffmann (Oostenrijk, 1991) en pianist Lisa Ochsendorf (Duitsland, 1991) vertolken ‘A. Very pleasant’ uit Charles Ives’s lied ‘Memories’; ‘Nachtwanderer’ uit Hans Erich Pfitzner’s Fünf Lieder, Op. 7; ‘Nachts’ uit Hans Sommer’s Zehn Lieder, Op. 9; ‘Da unten im Tale’ uit Johannes Brahms’ Deutsche Volkslieder, WoO. 33; Henri Duparc’s Chanson triste; Bart Vismans Vermeer's gold; ‘La maîtresse volage’ uit Francis Poulenc’s Chansons gaillardes, FP 42; Franz Schubert’s Gruppe aus dem Tartarus, Op. 24, nr. 1, D. 583; ‘Na smert’ chizhika’ (Bij de dood van een sijs) uit Sergei Rachmaninov’s 12 Romances, Op. 21; en ‘Sprich, Scheherazade’ uit Moritz Eggert’s Neue Dichter Lieben, tijdens de halve finales van het Internationaal Vocalisten Concours 2021 – Lied Duo. Dit optreden werd opgenomen in Het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch.

J. S. Bachs zes Brandenburgse Concerten behoren tot zijn bekendste werken. Hij schreef ze tussen 1711 en 1720 en droeg ze in 1721 op aan Christiaan Lodewijk, markgraaf van Brandenburg. Om te vieren dat deze geliefde werken 300 jaar bestaan, maakte de Tsjechische klavecinist en dirigent Václav Luks met zijn vermaarde barokensemble Collegium 1704 in 2021 opnames van alle zes Brandenburgse concerten, op historische instrumenten. De Brandenburgse Concerten volgen de structuur van het Italiaanse concerto grosso, waarin een groep solo-instrumenten op de voorgrond treedt ten opzichte van het grote ensemble. In de Brandenburgse Concerten nemen de solisten afwisselende, virtuoze solo’s voor hun rekening. Deze uitvoering werd opgenomen in de prachtige Spiegelzaal van het Duitse slot Köthen.

Mikhail Pletnev dirigeert het Russian National Orchestra in een concert opgenomen in de Tsjaikovskizaal te Moskou. Op het programma staan twee orkestsuites van Rimski-Korsakov: "The Tale of the Invisible City of Kitezh and the Maiden Fevroniya" en "The Tale of Tsar Saltan". Dit concert is geproduceerd door de Moscow Philharmonic Society, welke volgens de in St. Petersburg geboren componist Sjostakovitsj een significante rol speelde in de ontwikkeling van het Russische artistieke leven. De evenementen van het instituut zijn in de loop der jaren bezocht door miljoenen muziekliefhebbers en duizenden musici. De Moscow Philharmonic Society is opgericht in 1922 door de toenmalige commissaris van cultuur Anatoly Lunacharski en is inmiddels uitgegroeid tot het grootste concertinstituut van Rusland.

Pianosolist Boris Berezovsky wordt begeleid door het Filharmonisch Orkest van Moskou onder leiding van Alexander Sladkovsky in een uitvoering van Sergej Rachmaninov's Pianoconcert nr. 1, Op. 1. Rachmaninov schreef dit eerste pianoconcert als 18-jarige student aan het Conservatorium van Moskou. Deze concertopname begint met 'Heavenly Movement', een compositie van de jonge Russische componist Elmir Nizamov (*1986). Dit concert werd opgenomen in Concertzaal Tsjaikovski in Moskou op 28 april 2017.

De Italiaanse pianist Costantino Catena speelt Franz Liszts transcriptie voor piano van ‘Isoldens Liebestod’ uit Richard Wagners opera ‘Tristan und Isolde’. Deze opname werd gemaakt in de Kerk van de Jezuïeten in Trapani, Italië.